వాయుపురాణమ్

ఋషయ ఊచుః।। కస్మాదేష పరార్ద్ధశ్చ కశ్చైష పర ఉచ్యతే। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామస్తన్నో నిగద సత్తమ ।। ౩౯.

ఋషులు అన్నారు: ఈ పరార్ధం ఏమిటి? పరమం అని ఏది అంటారు? ఇది మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాము. దయచేసి మాకు వివరించండి, ఓ ఉత్తమునా.

సూత ఉవాచ।। శ్రృణుధ్వం మే పరార్ద్ధఞ్చ పరిసంఖ్యాం పరస్య చ। ఏవం దశ శతఞ్చైవ సహస్రఞ్చైవ సఙ్ఖ్యయా ।। ౩౯.

సూతుడు చెప్పాడు: మీరు నా మాట వినండి. పరార్ధం, పరమం యొక్క లెక్కను నేను చెబుతాను. ఇలా పది, వంద, వెయ్యి అని లెక్కించాలి.

విజ్ఞేయమాసహస్రన్తు సహస్రాణి దశాయుతమ్। ఏకం శతసహస్రన్తు నియుతం ప్రోచ్యతే బుధైః ।। ౩౯.

పది వేల వేలను 'ఆస సహస్రం' అని తెలుసుకోవాలి. వంద వేల వేలను 'నియుతం' అని పండితులు అంటారు.

తథా శతసహస్రాణామర్బుదం కోటిరుచ్యతే। అర్బుదం దశకోట్యస్తు హ్యబ్జం కోటిశతం విదుః ।। ౩౯.

అలాగే, వంద వేల వేలను 'అర్బుదం' అంటారు. పది కోట్లను 'కోటి' అంటారు. పది అర్బుదాలు 'అబ్జం', వంద కోట్లను కూడా అలాగే అంటారు.

సహస్రమపి కోటీనాం ఖర్వమాహుర్మనీషిణః। దశకోటిసహస్రాణి నిఖర్వమితి తం విదుః ।। ౩౯.

వెయ్యి కోట్లను 'ఖర్వం' అని జ్ఞానులు అంటారు. పది వేల కోట్లను 'నిఖర్వం' అని వారు అంటారు.

శతం కోటిసహస్రాణాం సఙ్కురిత్యభిధీయతే। కోటి సహస్ర స్రాణాం కోటీనాం దశధా పునః। గుణితాని సముద్రం వై ప్రాహుః సంఖ్యావిదో జనాః ।। ౩౯.

వంద వేల కోట్లను 'శంకు' అని అంటారు. వెయ్యి కోట్లను, మరలా పది రెట్లు చేసి గుణిస్తే, దాన్ని 'సముద్రం' అని లెక్క తెలిసినవారు అంటారు.

కోటీనాం సహస్రమయుతమిత్యయం మధ్య ఉచ్యతే। కోటి సహస్ర నియుతా స చాన్త ఇతి సంజ్ఞితః ।। ౩౯.

వెయ్యి కోట్లతో పాటు అయుతాన్ని 'మధ్యమం' అంటారు. వంద వేల కోట్లతో పాటు నియుతాన్ని 'అంతం' అంటారు.

కోటికోటిసహస్రాణిం పరార్ద్ధ ఇతి కీర్త్యతే । పరార్ద్ధద్విగుణఞ్చాపి పరమాహుర్మనీషిణః ।। ౩౯.

వంద వేల కోట్లను 'పరార్ధం' అంటారు. పరార్ధాన్ని రెండింతలు చేస్తే దాన్ని 'పరమం' అని జ్ఞానులు అంటారు.

శతమాహుః పరిదృఢం సహస్రం పరిపద్మకమ్। విజ్ఞేయమయుతం తస్మాన్నియుతం ప్రయుతం తతః ।। ౩౯.

వందను 'పరిదృఢం' అంటారు. వెయ్యిని 'పరిపద్మం' అంటారు. దాని తరువాత అయుతం, తరువాత నియుతం, తరువాత ప్రయుతం అని తెలుసుకోవాలి.

అర్బుదం నిర్బుదఞ్చైవ ఖర్బుదఞ్చ తతః స్మృతమ్। ఖర్వఞ్చైవ నిఖర్వఞ్చ శఙ్కుః పద్మం తథైవ చ ।। ౩౯.

అర్బుదం, నిర్వుదం, ఖర్వుదం, తరువాత ఖర్వం, నిఖర్వం, శంకు, పద్మం కూడా అలాగే ఉన్నాయి.

సముద్రం మధ్యమఞ్చైవ పరార్ద్ధమపరం తతః। ఏవమష్టాదశైతాని స్థానాని గణనావిధౌ ।। ౩౯.

సముద్రం, మధ్యమం, పరార్ధం, ఇంకా మిగతావి — ఇలా మొత్తం పదెనిమిది పేర్లు లెక్కలో ఉపయోగిస్తారు.

శతానీతి విజానీయాత్ సంజ్ఞితాని మహర్షిభిః। కల్పసంఖ్యా ప్రవృత్తస్య పరార్ద్ధం బ్రహ్మణః స్మృతమ్ ।। ౩౯.

వీటిని వందలుగా మహర్షులు పేర్లు పెట్టారు అని తెలుసుకోవాలి. బ్రహ్మ యొక్క కల్పకాలానికి పరార్ధం అని గుర్తించబడింది.

తావచ్ఛేషోఽపి కాలోఽస్య తస్యాన్తే ప్రతిసృజ్యతే। పర ఏష పరార్ద్ధఞ్చ సంఖ్యాతః సంఖ్యయా మయా ।। ౩౯.

ఇంతకాలమే ఆయనకు మిగిలిన సమయం. దాని చివర్లో లయ జరుగుతుంది. ఇదే పరమం, పరార్ధం అని నేను లెక్క ప్రకారం వివరించాను.

యస్మాదస్య పరం వీర్యం పరమాయుః పరన్తపః। పరా శక్తిః పరో ధర్మ్మః పరా విద్యా పరా ధృతిః ।। ౩౯.

ఎందుకంటే, ఆయన శక్తి అత్యంత గొప్పది, ఆయుష్సు కూడా అత్యున్నతమైనది, శత్రువులను కాల్చే వాడా! ఆయన శక్తి, ధర్మం, జ్ఞానం, స్థిరత — ఇవన్నీ అత్యుత్తమమైనవే.

పరం బ్రహ్మ పరం జ్ఞానం పరమైశ్వర్యమేవ చ। తస్మాత్పరతరం భూతం బ్రహ్మణోఽన్యన్న విద్యతే ।। ౩౯.

పరబ్రహ్మం, పరమ జ్ఞానం, పరమ ఐశ్వర్యం — ఇవన్నీ బ్రహ్మమే. అందుచేత, బ్రహ్మానికి మించినది, దాని కన్నా పైగా ఉన్నది మరొకటి లేదు.

పరే స్థితో హ్యేష పరః సర్వార్థేషు తతః పరః। సంఖ్యాతస్తు పరో బ్రహ్మా తస్యార్ద్ధం తు పరార్ద్ధతా ।। ౩౯.

ఆయన పరమ స్థితిలో ఉన్నవాడు, అన్నిటిలోనూ అత్యున్నతుడు, అందువల్ల అందరికన్నా పైవాడు. సంఖ్యల్లో బ్రహ్మనే అత్యున్నతమైనది, దాని సగాన్ని పరార్ధం అంటారు.

సంఖ్యేయం చాప్యసంఖ్యేయం సతతం చాపి తం త్రికమ్। సంఖ్యేయం సంఖ్యయా దృష్టమపారార్ద్ధాద్విభాష్యతే ।। ౩౯.

ఈ లెక్కింపు కొంతవరకు లెక్కించదగినదే, మరికొంత లెక్కించలేనిది. ఆ మూడు ఎప్పుడూ అలాగే ఉంటాయి. లెక్కించదగినదాన్ని లెక్కల ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు; పరార్ధాన్ని మించినదాన్ని వేరుగా వివరించవచ్చు.

రాశౌ దృష్టే న సంఖ్యాస్తి తదసంఖ్యస్య లక్షణమ్। ఆనన్త్యం సికతాఖ్యేషు దృష్టవాన్ పఞ్చలక్షణమ్ ।। ౩౯.

ఒక గుంపు కనిపిస్తే, దానికి లెక్క ఉండదు; అదే లెక్కించలేనిది అనే లక్షణం. ఇసుకరేణువుల వంటి వాటిలో అనంతత్వం కనిపిస్తుంది; ఐదు లక్షణాలు అక్కడ కనిపిస్తాయి.

ఈశ్వరైస్తత్ప్రసంఖ్యాతం శుద్ధత్వాద్దివ్యదృష్టిభిః। ఏవం జ్ఞానప్రతిష్ఠత్వాత్ సర్వ్వం బ్రహ్మానుపశ్యతి ।। ౩౯.

దేవతలు తమ పవిత్రత, దివ్య దృష్టితో దాన్ని లెక్కించారు. జ్ఞానం స్థిరంగా ఉండటం వల్ల, ప్రతిదీ బ్రహ్మంగా దర్శించబడుతుంది.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు తే సర్వే నైమిషేయాస్తపస్వినః। బాష్పపర్య్యాకులాక్షాస్తు ప్రహర్షాద్ఘద్ఘదస్వరాః ।। ౩౯.

ఇలా విన్న వెంటనే, నైమిశారణ్యంలో ఉన్న ఆ తపస్వులు అందరూ ఆనందంతో కన్నీళ్లు పెట్టుకుని, హర్షంతో గొంతు వణికిస్తూ పలికారు.

పప్రచ్ఛుర్మాతరిశ్వానం సర్వ్వే తే బ్రహ్మవాదినః। బ్రహ్మలోకస్తు భగవన్ యావన్మాత్రాన్తరః ప్రభో ।। ౩౯.

అందులో బ్రహ్మాన్ని గురించి చెప్పేవారు అందరూ మాతరిశ్వాను అడిగారు: 'ప్రభూ! బ్రహ్మలోకానికి మధ్య ఎంత దూరం ఉంటుంది?' అని.

యోజనాగ్రేణ సంఖ్యాతః సాధనం యోజనస్య తు। క్రోశస్య చ పరీమాణం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ।। ౩౯.

యోజనాన్ని ఎలా లెక్కించాలో, యోజనానికి సాధనం ఏమిటో, క్రోశానికి కొలత ఎంతవో నిజంగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.

తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా మాతరిశ్వా వినీతవాక్। ఉవాచ మధురం వాక్యం యథాదృష్టం యథాక్రమమ్ ।। ౩౯.

వారి మాటలు విని, మాతరిశ్వా వినయంగా, మధురంగా, తనకు తెలిసినదాన్ని క్రమంగా వివరించాడు.

వాయురువాచ।। ఏతద్వోఽహం ప్రవక్ష్యామి శ్రృణుధ్వం మే వివక్షితమ్। అవ్యక్తాద్వ్యక్తభాగో వై మహాస్థూలో విభాష్యతే ।। ౩౯.

వాయువు ఇలా అన్నాడు: నేను మీకిది వివరంగా చెబుతాను, నా మనసులో ఉన్నదాన్ని వినండి. అవ్యక్తం నుండి వ్యక్తమైన భాగమే మహాస్థూలంగా పరిగణించబడుతుంది.

దశైవ మహతాం భాగా భూతాదిః స్థూల ఉచ్యతే। దశభాగాధికం చాపి భూతాదిః పరమాణుకః ।। ౩౯.

పది భాగాలు కలిసినదాన్ని స్థూల భూతం అంటారు; దాని కన్నా పది భాగాలు ఎక్కువైనదాన్ని పరమాణువు అంటారు.

పరమాణుః సుసూక్ష్మస్తు బావగ్రాహ్యో న చక్షుషా। యదభేద్యతమం లోకే విజ్ఞేయం పరమాణు తత్ ।। ౩౯.

పరమాణువు చాలా సూక్ష్మమైనది, కన్నుతో కనిపించదు; లోకంలో విడగొట్టలేనంత చిన్నదాన్ని పరమాణువు అని తెలుసుకోవాలి.

జాలాన్తరగతం భానోర్యత్సూక్ష్మం దృశ్యతే రజః। ప్రథమం తత్ప్రమాణానాం పరమాణుం ప్రచక్షతే ।। ౩౯.

వెల్లువచెరుపు గుండా సూర్యకాంతిలో కనిపించే సూక్ష్మ ధూళిని పరమాణువు యొక్క మొదటి కొలతగా భావిస్తారు.

అష్టానాం పరమాణూనాం సమవాయో యదా భవేత్ । త్రసరేణుః సమాఖ్యాతస్తత్పద్మరజ ఉచ్యతే ।। ౩౯.

ఎనిమిది పరమాణువులు కలిసినప్పుడు దాన్ని త్రసరేణువు అంటారు; అదే పద్మరజు అని కూడా అంటారు.

త్రసరేణవశ్చ యేఽప్యష్టౌ రథరేణుస్తు స స్మృతః । తేఽప్యష్టౌ సమవాయస్థా బాలాగ్రం తత్స్మృతం బుధైః ।। ౩౯.

ఎనిమిది త్రసరేణువులు కలిసినదాన్ని రథరేణువు అంటారు; అలాంటి ఎనిమిది కలిస్తే, అది జ్ఞానులు బలాగ్రం అంటారు.