వాయుపురాణమ్

ఆదిత్యరశ్మిభిః పీతం జలమభ్రేషు తిష్ఠతి। పునః పతతి తద్భూమౌ తేన పూర్య్యన్తి చార్ణవాః ।। ౩౮.

సూర్యుని కిరణాలతో పీల్చబడిన నీరు మేఘాల్లో నిలిచి ఉంటుంది. తర్వాత అది భూమిపై మళ్లీ పడుతుంది. దాంతో సముద్రాలు నిండిపోతాయి.

తతః సముద్రాః స్వాం వేలాం పరిక్రామన్తి సర్వ్వశః। పర్వ్వతాశ్చ విశీర్య్యన్తే మహీ చాప్సు నిమజ్జతి ।। ౩౮.

తర్వాత సముద్రాలు అన్ని దిశలలో తమ తీరాలను దాటి ప్రవహిస్తాయి. పర్వతాలు విరిగిపోతాయి. భూమి నీటిలో మునిగిపోతుంది.

తతస్తు సహసోద్భ్రాన్తః పయోదాంస్తాన్నభస్తలే। సంవేష్టయతి ఘోరాత్మా దివి వాయుః సమన్తతః ।। ౩౮.

అప్పుడు భయంకరమైన వాయువు, ఆకాశంలో విస్తరించిన ఆ మేఘాలను గొప్ప బలంతో చుట్టుముట్టుతుంది.

తస్మిన్నేకార్ణవే ఘోరే నష్టే స్థావరజఙ్గమే। పూర్ణే యుగసహస్రే వై నిఃశేషః కల్ప ఉచ్యతే ।। ౩౮.

ఆ భయంకరమైన ఏకమేఘసముద్రంలో, స్థావర జంగమమంతా నశించినప్పుడు, వెయ్యి యుగాలు పూర్తయిన తరువాత, దానిని సంపూర్ణ కల్పాంతమని అంటారు.

అథామ్భసా వృతే లోకే ప్రాహురేకార్ణవం బుధాః। అథ భూమితలం ఖఞ్చ వాయుశ్చైకార్ణవే తదా। నష్టే భావేఽవలీనం తత్ప్రాజ్ఞాయత న కిఞ్చన ।। ౩౮.

అప్పుడు లోకం అంతా నీటితో కప్పబడినప్పుడు, జ్ఞానులు దానిని ఏకమేఘసముద్రమని అంటారు. అప్పుడు భూమి, ఆకాశం, వాయువు అన్నీ ఆ ఒకే సముద్రంలో కలిసిపోతాయి. అంతా నశించినప్పుడు ఏదీ కనిపించదు అని జ్ఞానులు చెబుతారు.

పార్థివాస్త్వథ సాముద్రా ఆపో హైమాశ్చ సర్వ్వశః। ప్రసరన్త్యో వ్రజన్త్యేకం సలిలాఖ్యాం భజన్త్యుత ।। ౩౮.

తర్వాత భూమిపై ఉన్న నీరు, సముద్రపు నీరు, హేమమయమైన నీరు అన్నీ విస్తరించి, చివరకు ఒకటిగా కలిసిపోయి, నీరు అనే రూపాన్ని ధరించాయి.

ఆగతాగతికం చైవ తదా తత్సలిలం స్మృతమ్। ప్రచ్ఛాద్య తిష్ఠతి మహీమర్ణవాఖ్యం చ తజ్జలమ్ ।। ౩౮.

ఆ నీరు, వచ్చిపోతూ ఉండే నీరు అని గుర్తించబడుతుంది. అది అన్నిటిని కప్పి, భూమి మహాసముద్రం అని పిలవబడే నీరు అక్కడ నిలిచి ఉంటుంది.

ఆభాన్తి యస్మాత్తా భాభిర్భాశబ్దవ్యాప్తిదీప్తిషు। భస్మ సర్వ్వమనుప్రాప్య తస్మాదమ్భో నిరుచ్యతే ।। ౩౮.

అవి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతాయి. 'భ' అనే పదం వ్యాప్తి, వెలుగు అని అర్థం. అన్నీ బస్మమైపోయినందున, దానిని నీరు అని అంటారు.

నానాత్వే చైవ శీఘ్రే చ ధాతుర్వై అర ఉచ్యతే। ఏకార్ణవే తదా యో వై న శీఘ్రాస్తేన తా నరాః ।। ౩౮.

వివిధత్వం, వేగం ఉన్నందున ఆ ధాతువు 'అర' అని పిలవబడుతుంది. ఆ ఏకమేఘసముద్రంలో వేగం లేని వారు 'నర' అని అంటారు.

తస్మిన్ యుగసహస్రాన్తే దివసే బ్రహ్మణో గతే। తావన్తం కాలమేవం తు భవత్యేకార్ణవం జగత్। తదా తు సర్వ్వవ్యాపారా నివర్త్తన్తే ప్రజాపతేః ।। ౩౮.

వెయ్యి యుగాల చివర, బ్రహ్మదేవుని రోజు ముగిసినప్పుడు, అంతా ఒకే సముద్రంగా మారిపోతుంది. అప్పుడు ప్రజాపతికి సంబంధించిన అన్ని కార్యాలు నిలిచిపోతాయి.

ఏవమేకార్ణవే తస్మిన్నష్టే స్థావర జఙ్గమే। తదా స భవతి బ్రహ్మా సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ ।। ౩౮.

అలా ఆ ఏకమేఘసముద్రంలో స్థావర జంగమమంతా నశించినప్పుడు, ఆయన బ్రహ్మగా, వెయ్యికళ్లతో, వెయ్యిపాదాలతో ప్రబలిస్తాడు.

సహస్రశీర్షా సుమనాః సహస్రపాత్ సహస్రచక్షుర్వదనః సహస్రవాక్। సహస్రబాహుః ప్రథమః ప్రజాపతిస్త్రీయపథే యః పురుషో నిరుచ్యతే ।। ౩౮.

వెయ్యి తలలు, వెయ్యి కాళ్లు, వెయ్యి చేతులు, వెయ్యి కళ్ళు, ముఖాలు, మాటలు కలిగి, దయతో ఉన్నవాడు, ప్రథముడు, సమస్త ప్రాణుల అధిపతి, మూడు లోకాల మార్గంలో సంచరించే పురుషుడు అని పిలవబడతాడు.

ఆదిత్యవర్ణో భువనస్య గోప్తా హ్యపూర్వ్వ ఏకః ప్రథమస్తురాషాట్ । హిరణ్యగర్భః పురుషో మహాన్ వై సంపద్యతే వై తమసః పరస్తాత్ ।। ౩౮.

ఆయన బంగారు వర్ణంతో, లోకాన్ని కాపాడేవాడు, అపూర్వుడు, మొదటివాడు, వేగవంతుడు, మహా హిరణ్యగర్భుడు, అంధకారానికి అటీతంగా ఉన్న పురుషుడు.

చతుర్యుగసహస్రాన్తే సర్వతః సలిలప్లుతే। సుషుప్సురప్రకాశాం స్వాం రాత్రిం తు కురుతే ప్రభుః ।। ౩౮.

నాలుగు యుగాల వెయ్యి సమాప్తమైనప్పుడు, అన్ని వైపులా నీటిలో మునిగిపోయినప్పుడు, ప్రభువు విశ్రాంతి కోరుతూ, తన వెలిగిలేని రాత్రిని సృష్టిస్తాడు.

చతుర్విధా యదా శేతే ప్రజాః సర్వ్వాణ్డమణ్డితాః। పశ్యన్తే తం మహాత్మానం కాలం సప్త మహర్షయః ।। ౩౮.

ప్రపంచంతో అలంకరించబడిన సమస్త ప్రాణులు నాలుగు విధాల నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, ఆ ఏడుగురు మహర్షులు ఆ మహాత్ముడైన కాలాన్ని దర్శిస్తారు.

జనలోకవివర్త్తన్తస్తపసా లబ్ధచక్షుషః। భృగ్వాదయో మహాత్మానః పూర్వ్వే వ్యాఖ్యాతలక్షణాః ।। ౩౮.

పూర్వం వివరించబడిన లక్షణాలతో, తపస్సు ద్వారా దృష్టిని పొందిన భృగువు మొదలైన మహాత్ములు జనలోకంలో సంచరిస్తుంటారు.

సత్యాదీన్ సప్తలోకాన్ వై తే హి పశ్యన్తి చక్షుషా। బ్రహ్మాణం తే తు పశ్యన్తి మహాబ్రాహ్మీషు రాత్రిషు ।। ౩౮.

వారు తమ దృష్టితో సత్య మొదలైన ఏడు లోకాలను చూస్తారు; బ్రహ్మ యొక్క మహా రాత్రులలో బ్రహ్మనే వారు దర్శిస్తారు.

సప్తర్షయః ప్రపశ్యన్తి సప్తకాలం స్వరాత్రిషు। కల్పానాం పరమేష్ఠిత్వాత్తస్మాదాద్యః స పఠ్యతే ।। ౩౮.

ఏడుగురు ఋషులు స్వర్గీయ రాత్రులలో ఏడురకాల కాలాన్ని గ్రహిస్తారు; కల్పాలలో ఆయనకు ఉన్న అత్యున్నత స్థానం వల్ల ఆయనను ఆద్యుడు అని పిలుస్తారు.

స యష్టా సర్వభూతానాం కల్పాదిషు పునః పునః। ఏవమావేశయిత్వా తు స్వాత్మన్యేవ ప్రజాపతిః ।। ౩౮.

ప్రతి కల్ప ప్రారంభంలో సమస్త ప్రాణుల కొరకు యజ్ఞం చేసే వాడు ఆయనే; అన్ని ప్రాణులను తనలో కలిపి, ప్రజాపతి తనలోనే నిలిచి ఉంటాడు.

అథాత్మని మహాతేజాః సర్వమాదాయ సర్వకృత్। తతస్తే వసతే రాత్రిం తమస్యేకార్ణవే జలే ।। ౩౮.

అంతటా తనలోకి తీసుకుని, సర్వాన్ని సృష్టించే మహాతేజస్సు కలవాడు, ఆ తరువాత ఆ అంధకార సముద్రంలో ఉన్న నీటిలో రాత్రి కాలాన్ని గడుపుతాడు.

తతో రాత్రిక్షయే ప్రాప్తే ప్రతిబుద్ధః ప్రజాపతిః। మనః సిసృక్షయా యుక్తం సర్గాయ నిదధే పునః ।। ౩౮.

ఆ రాత్రి ముగిసిన తరువాత, ప్రజాపతి మళ్లీ మేల్కొని, సృష్టి చేయాలనే కోరికతో తన మనస్సును మళ్లీ సృష్టికి సమర్పిస్తాడు.

ఏవం సలోకే నిర్వృత్తే ఉపశాన్తే ప్రజాపతౌ। బ్రహ్మనైమిత్తికే తస్మిన్ కల్పితే వై ప్రసంయమే ।। ౩౮.

ఇలా లోకం లయమై, ప్రజాపతి విశ్రాంతిలో ఉన్నప్పుడు, బ్రహ్మ కారణంగా కలిగే ఆ లయంలో, ఆ నియమం స్థిరంగా ఉంటుంది.

దేహైర్వియోగః సత్వానాం తస్మిన్ వై కృత్స్నశః స్మృతః। తతో దగ్ధేషు భూతేషు సర్వ్వేష్వాదిత్యరశ్మిభిః। దేవర్షిమనువర్య్యేషు తస్మిన్ సఙ్కలనే తదా ।। ౩౮.

ఆ లయ సమయంలో, సమస్త ప్రాణులు తమ శరీరాలను పూర్తిగా వదిలిపెడతారు; ఆ తరువాత, భూతాలు సూర్యకిరణాలతో కాలిపోయినప్పుడు, దేవతలు, ఋషులు, మనుషులందరూ ఆ సమాహారంలో ఉంటారు.

గన్ధర్వాదీని సత్వాని పిశాచాన్తాని సర్వ్వశః। కల్పాదావప్రతప్తాని జనమేవాశ్రయన్తి వై ।। ౩౮.

గంధర్వులు మొదలుకొని పిశాచులు వరకు ఉన్న సమస్త ప్రాణులు, కల్ప ప్రారంభంలో ఇంకా బాధపడని వారు, మానవులలోనే జన్మిస్తారు.

తిర్యగ్యోనీని సత్వాని నారకేయాని యాన్యపి। తదా తాన్యపి దగ్ధాని ధుతపాపాని సర్వ్వశః। జనే తాన్యుపపద్యన్తే యావత్సంప్లవతే జగత్ ।। ౩౮.

జంతు యోనుల్లో జన్మించినవారు, నరకానికి సంబంధించినవారు, వారు ఏవైనా, ఆ సమయంలో పాపాలు కాలిపోయి, అందరూ మానవులుగా జన్మిస్తారు, లోకం కొనసాగేంతవరకూ.

వ్యుష్టాయాన్తు రజన్యాం తు బ్రహ్మణేఽవ్యక్తయోనయే। జాయన్తే హి పునస్తాని సర్వ్వభూతాని కృత్స్నశః ।। ౩౮.

రాత్రి ముగిసిన తరువాత, అవ్యక్త మూలమైన బ్రహ్మ నుండి, అన్ని ప్రాణులు మళ్లీ సంపూర్ణంగా జన్మిస్తాయి.

ఋషయో మనవో దేవాః ప్రజాః సర్వ్వశ్చతుర్విధాః। తేషామపీహ సిద్ధానాం నిధనోత్పత్తిరుచ్యతే ।। ౩౮.

ఋషులు, మనువులు, దేవతలు, నాలుగు విధాల ప్రాణులు — వీరిలో, సిద్ధులు అయినవారికీ ఇక్కడ జననం, మరణం జరుగుతాయని చెప్పబడింది.

యథా సూర్యస్య లోకేఽస్మిన్నుదయాస్తమనం స్మృతమ్। తథా జన్మనిరోధశ్చ భూతానామిహ దృశ్యతే ।। ౩౮.

ఈ లోకంలో సూర్యుని ఉదయం, అస్తమయం ఎలా తెలిసినదో, అలాగే ప్రాణుల జననం, లయమూ ఇక్కడ కనిపిస్తాయి.

ఆభూతసంప్లవాత్తస్మాద్భవః సంసార ఉచ్యతే । యథా సర్వ్వాణి భూతాని జాయన్తే హి వర్షాస్విహ ।। ౩౮.

ప్రాణుల లయ కారణంగా దీనిని సంసారం అని అంటారు; వర్షాకాలంలో అన్ని ప్రాణులు ఎలా జన్మిస్తాయో అలాగే.