తతస్తే రశ్మయః సప్త సూర్య్యభూతాశ్చతుర్దిశమ్। చతుర్లోకమిమం సర్వం దహన్తి శిఖినస్తదా ।। ౩౮.
ఆ తరువాత ఆ ఏడు కిరణాలు సూర్యులుగా మారి, నాలుగు దిక్కులలో ఈ లోకాన్ని మొత్తం మండించి వేసేస్తాయి.
ప్రాప్నువన్తి చ భాభిస్తు హ్యూర్ద్ధం చాధశ్చ రశ్మిభిః। దీప్యన్తే భాస్కరాః సప్త యుగాన్తాగ్నిః ప్రతాపినః ।। ౩౮.
వాటి కాంతులతో పైకి, కిందకి వ్యాపించి, ఏడు సూర్యులు యుగాంత అగ్నితో మండిపోతూ లోకాన్ని కాల్చేస్తారు.
తే వారిణా చ సందీప్తా బహుసాహస్రరశ్మయః। ఖం సమావృత్య తిష్ఠన్తి నిర్దహన్తో వసున్ధరామ్ ।। ౩౮.
నీటితో మండుతూ, అనేక వేల కిరణాలతో ఆ సూర్యులు ఆకాశాన్ని కప్పి, భూమిని పూర్తిగా కాల్చేస్తారు.
తతస్తేషాం ప్రతాపేన దహ్యమానా వసున్ధరా। సాద్రినద్యర్ణవా పృథ్వీ విస్నేహా సమపద్యత ।। ౩౮.
వాటి వేడి వల్ల పర్వతాలు, నదులు, సముద్రాలతో కూడిన భూమి పూర్తిగా తడిపోకుండా మారిపోతుంది.
దీప్తాభిః సన్తతాభిశ్చ చిత్రాభిశ్చ సమన్తతః। అధశ్చోర్ధ్వశ్చ తిర్యక్ చ సంరుద్ధం సూర్యరశ్మిభిః ।। ౩౮.
చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా, పైకి, కిందకి, అడ్డంగా, సూర్యుని కిరణాలు ఎక్కడికక్కడ మండుతూ, అన్నీ కప్పేస్తాయి.
సూర్య్యగ్నీనాం ప్రవృద్ధానాం సంసృష్టానాం పరస్పరమ్। ఏకత్వముపయాతానామేకజ్వాలం భవత్యుత ।। ౩౮.
ఏడు సూర్యుల అగ్నులు పెరిగి, కలిసిపోయి, ఒకే జ్వాలగా మారుతాయి.
సర్వలోకప్రణాశఞ్చ సోఽగ్నిర్భూత్వా తు మణ్డలీ। చతుర్లోకమిదం సర్వం నిర్దహత్యాశు తేజసా ।। ౩౮.
అప్పుడు ఆ అగ్ని వలయాకారంగా మారి, తన తేజంతో ఈ నాలుగు లోకాలన్నిటినీ త్వరగా కాల్చి నాశనం చేస్తుంది.
తతః ప్రలీయతే సర్వ్వం జఙ్గమం స్థావరం తదా। నిర్వృక్షా నిస్తృణా భూమిః కూర్మపృష్ఠసమా భవేత్ ।। ౩౮.
ఆ సమయంలో చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ నశించిపోతాయి. భూమి చెట్లు, గడ్డి లేకుండా, తాబేలు వెనుక భాగంలా సమతలంగా మారిపోతుంది.
అమ్బరీషమివాభాతి సర్వం మారిషితం జగత్। సర్వమేవ తదార్చిర్భిః పూర్ణం జజ్వాల్యతే నభః ।। ౩౮.
అప్పుడు అగ్నిలో కాలిపోయిన ఈ జగత్తు మొత్తం ఉల్లికట్టిన బంతిలా కనిపిస్తుంది. ఆ సమయంలో ఆకాశం అంతా అగ్ని జ్వాలలతో నిండిపోతుంది.
పాతాలే యాని భూతాని మహోతధిగతాని చ । తతస్తాని ప్రలీయన్తే భూమిత్వముపయాన్తి చ ।। ౩౮.
పాతాళంలో ఉన్న జీవులు, మహాసముద్రంలో నివసించే వారు కూడా అప్పుడు నశించి, మళ్లీ భూమిలో కలిసిపోతారు.
ద్వీపాశ్చ పర్వతాశ్చైవ వర్షాణ్యథ మహోదధిః। సర్వ్వం తద్భస్మసాచ్చక్రే సర్వ్వాత్మా పావకస్తు సః ।। ౩౮.
ద్వీపాలు, పర్వతాలు, దేశాలు, మహాసముద్రం—ఇవి అన్నింటినీ ఆ పరిపూర్ణమైన అగ్ని పూర్తిగా బూడిదగా చేస్తుంది.
సముద్రేభ్యో నదీభ్యశ్చ పాతాలేభ్యశ్చ సర్వతః। పిబన్నపః సమిద్ధోఽగ్నిః పృథివీమాశ్రితో జ్వలన్ ।। ౩౮.
ఆ అగ్ని భూమిపై నిలిచి, సముద్రాలు, నదులు, పాతాళాలన్నీ ఉన్న నీటిని తాగేస్తూ మండిపోతుంది.
తతః సంవర్త్తకః శైలానతిక్రమ్య మహాంస్తథా। లోకాన్ సంహరతే దీప్తో ఘోరః సంవర్త్తకోఽనలః ।। ౩౮.
తర్వాత ఆ భయంకరమైన, మండుతున్న సంహారాగ్ని పెద్ద పెద్ద పర్వతాలను దాటి, లోకాలన్నింటినీ తనలోకి తీసుకుంటుంది.
తతః స పృథివీం భిత్త్వా రసాతలమశోషయత్। నిర్దహ్య తాంస్తు పాతాలాన్నాగలోకమథాదహత్ ।। ౩౮.
తర్వాత అది భూమిని చీల్చి, క్రింద ఉన్న లోకాన్ని ఎండబెట్టి, ఆ పాతాళాలను కాల్చి, నాగలోకాన్ని కూడా దహించేస్తుంది.
అధస్తాత్పృథివీం దగ్ధ్వా హ్యూర్ద్ధ్వం స దహతే దివమ్। యోజనానాం సహస్రాణి హ్యయుతాన్యర్బుదాని చ ।। ౩౮.
భూమిని క్రింద నుంచి కాల్చిన తరువాత, ఆ అగ్ని పైకి వెళ్లి, వేల, లక్షల, కోట్లు యోజనాల మేరకు ఆకాశాన్ని కూడా కాల్చేస్తుంది.
ఉదతిష్ఠఞ్ఛిఖాస్తస్య బహ్వయః సంవర్త్తకస్య తు। గన్ధర్వాంశ్చ పిశాచాంశ్చ సమహోరగరాక్షసాన్ । తదా దహతి సన్దీప్తో గోలకం చైవ సర్వ్వశః ।। ౩౮.
ఆ సంహారాగ్ని జ్వాలలు ఎన్నో దిశల్లో ఎగసిపడతాయి. అప్పుడు గంధర్వులు, పిశాచులు, మహానాగులు, రాక్షసులు, జగత్తు గోళాన్ని మొత్తం దహించబడతారు.
భూర్లోకన్తు భువర్లోకం స్వర్లోకఞ్చ మహస్తథా। ఘోరం దహతి కాలాగ్నిరేవం లోకచతుష్టయమ్ ।। ౩౮.
ఈ విధంగా కాలాగ్ని భూలోకం, భువర్లోకం, స్వర్లోకం, మహర్లోకం అనే నాలుగు లోకాల్నీ భయంకరంగా కాల్చేస్తుంది.
వ్యాప్తేషు తేషు లోకేషు తిర్యగూర్ద్ధ్వమథాగ్నినా। తత్తేజః సమనుప్రాప్తం కృత్స్నం జగదిదం శనైః। అయోగుడనిభం సర్వ్వం తదా హ్యేవం ప్రకాశతే ।। ౩౮.
అప్పుడు ఆ అగ్ని అడ్డంగా, పైకి అన్ని లోకాల్నీ వ్యాపించి, తన తేజంతో ఈ సర్వజగత్తుని మెల్లగా కప్పేస్తుంది. అంతటి జగత్తు అప్పటికి ఇనుప ముద్దలా కనిపిస్తుంది.
తతో గజకులాకారాస్తడిద్భి సమలంకృతాః। ఉత్తిష్ఠన్తి తదా ఘోరా వ్యోమ్ని సంవర్త్తకా ఘనాః ।। ౩౮.
తర్వాత ఆకాశంలో, ఏనుగుల గుంపుల్లా ఆకారమున్న, మెరుపులతో అలంకరించబడిన భయంకరమైన సంహారమేఘాలు ఏర్పడతాయి.
కేచిన్నీలోత్పలశ్యామాః కేచిత్కుముదసన్నిభాః। కేచిద్వైఢూర్యసంకాశా ఇన్ద్రనీలనిభాఽపరే ।। ౩౮.
వాటిలో కొన్ని నీలోత్పలపు నలుపు రంగులో ఉంటాయి, కొన్ని శ్వేతకుముదపు వర్ణంలో ఉంటాయి, మరికొన్ని వైడూర్యపు మెరుపుతో మెరిసిపోతాయి, ఇంకొన్ని ఇంద్రనీలపు ఆకారంలో ఉంటాయి.
శఙ్ఖకున్దనిభాశ్చాన్యే జాత్యఞ్జననిభాస్తథా । ధూమ్ర వర్ణా ఘనాః కేచిత్కేచిత్పీతాః పయోధరాః ।। ౩౮.
కొన్ని శంఖం, మల్లెపువ్వుల్లా ఉంటాయి, మరికొన్ని ముల్లంగిపొడి వర్ణంలో ఉంటాయి. కొన్ని మేఘాలు పొగరంగులో, మరికొన్ని పసుపు రంగులో నీరు మోస్తూ ఉంటాయి.
కేచిద్రాసభవర్ణాభా లాక్షారక్తనిభాస్తథా। మనఃశిలాభాస్త్వపరే కపోతాభాస్తథామ్బుదాః ।। ౩౮.
కొన్ని మేఘాలు గాడిద రంగులో, మరికొన్ని లక్కరక్తపు వర్ణంలో ఉంటాయి. ఇంకొన్ని మనశిల వర్ణంలో, మరికొన్ని పావురపు రంగులో ఉంటాయి.
ఇన్ద్రగోపనిభాః కేచిదుత్తిష్ఠన్తి ఘనా దివి। కేచిత్పురధరాకారాః కేచిద్గజకులోపమాః ।। ౩౮.
కొన్ని మేఘాలు ఇంద్రగోపపురుగు వర్ణంలో ఆకాశంలో కనిపిస్తాయి. మరికొన్ని పట్టణగోడల్లా, ఇంకొన్ని ఏనుగుల గుంపుల్లా ఉంటాయి.
కే చిత్పర్వతసంకాశాః కేచిత్స్థలనిభా ఘనాః। కుణ్డాగారనిభాః కేచిత్కేచిన్మీనకులోపమాః ।। ౩౮.
కొన్ని పర్వతాల్లా, మరికొన్ని మైదానాల్లా ఉంటాయి. కొన్ని సభామందిరాల్లా, ఇంకొన్ని చేపల గుంపుల్లా కనిపిస్తాయి.
బహురూపా ఘోరరూపా ఘోరస్వరనినాదినః। తదా జలధరాః సర్వే పూరయన్తి నభఃస్థలమ్ ।। ౩౮.
అప్పుడు ఆ మేఘాలు అనేక రూపాలతో, భయంకరమైన స్వరూపంతో, భయానకమైన గొంతు ధ్వనులతో, ఆకాశాన్ని పూర్తిగా నింపుతాయి.
తతస్తే జలదా ఘోరా నవీనా భాస్కరాత్మికాః। సప్తధా సంవృతాత్మానస్తమగ్నిం శమయన్త్యుత ।। ౩౮.
ఆ సమయంలో కొత్తగా ఏర్పడిన, భయంకరమైన, సూర్యుని తేజస్సుతో కూడిన మేఘాలు, ఏడురకాలుగా ఏర్పడి, చీకటి మరియు అగ్నిని ఆర్పివేస్తాయి.
తతస్తే జలదా వర్షం ముఞ్చన్తి చ మహోద్యమమ్। సుఘోరమశివం సర్వ్వం నాశయన్తి చ పావకమ్ ।। ౩౮.
తర్వాత ఆ మేఘాలు మహా శక్తితో, భయంకరంగా, అనిష్టంగా వర్షాన్ని కురిపించి, అగ్నిని పూర్తిగా ఆర్పివేస్తాయి.
ప్రవృష్టైశ్చ తథాత్యర్థం వారిభిః పూర్య్యతే జగత్। అద్భిస్తేజోఽభిభూతఞ్చ తదాగ్నిః ప్రావిశత్యపః ।। ౩౮.
అలా మేఘాలు విరివిగా నీటిని కురిపించగా, లోకమంతా నీటితో నిండి పోతుంది. అప్పుడు ఆ నీటి ప్రభావంతో అగ్ని కూడా నీటిలో కలిసిపోతుంది.
నష్టే చాగ్నౌ వర్షశతే పయోదాః పాకసమ్భవాః। ప్లావయన్తి జగత్సర్వం బృహజ్జాలపరిస్రవైః ।। ౩౮.
వంద సంవత్సరాల వర్షం తరువాత అగ్ని అంతా నశించినప్పుడు, వేడితో పుట్టిన మేఘాలు, పెద్ద పెద్ద ప్రవాహాలతో లోకమంతా ముంచెత్తుతాయి.
ధారాభిః పూరయన్తీమం చోద్యమానాః స్వయమ్భువా। అన్యే తు సలిలౌఘైస్తు వేలామభిభవన్త్యపి। సాద్రిర్ద్వీపాన్తరం పృథ్వీ హ్యద్భిః సంఛాద్యతే తదా ।। ౩౮.
స్వయంభువుని ఆజ్ఞతో కొంత మేఘాలు ఈ లోకాన్ని ప్రవాహాలతో నింపుతాయి. మరికొన్ని మేఘాలు నీటి ప్రవాహాలతో తీరాలను దాటి పోతాయి. అప్పుడు పర్వతాలు, ద్వీపాలు సహా భూమి అంతా నీటిలో మునిగిపోతుంది.