వాయుపురాణమ్

ఉపయాజ్యాః సుధర్మాణ ఇతి దేవాః ప్రకీర్త్తితాః । దివస్పతిర్మహాసత్త్వస్తేషామిన్ద్రో భవిష్యతి ।। ౩౮.

సుధర్ములు ఉపహవిస్సులు స్వీకరించేవారు; వీరే దేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వీరిలో ఇంద్రుడు పరమ బలశాలి, స్వర్గపతి అవుతాడు.

పులహాత్మజపుత్రాస్తే విజ్ఞేయాస్తు రుచేః సుతాః । అఙ్గిరాశ్చైవ ధృతిమాన్ పౌలస్త్యః పథ్యవాంస్తు సః ।। ౩౮.

పులహుని కుమారులు రూచికి కుమారులుగా గుర్తించాలి; అంగిరసుడు ధైర్యవంతుడు, పౌలస్త్యుడు సత్పథాన్ని అనుసరించే వాడు.

పౌలహస్తత్త్వ దర్శీ చ భార్గవశ్చ నిరుత్సకః। నిష్ప్రకమ్పస్తథాత్రేయో నిర్మోహః కశ్యపస్తథా ।। ౩౮.

పౌలహుడు సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవాడు, భార్గవుడు ఆశలు లేని వాడు; అత్రి అచంచలుడు, కశ్యపుడు మాయలేని వాడు.

స్వరూపశ్చైవ వాసిష్ఠః సప్తైతే తు త్రయోదశే। చిత్రసేనో విచిత్రశ్చ తపో ధర్మధృతో భవః ।। ౩౮.

వసిష్ఠుడు తన స్వరూపాన్ని నిలుపుకున్నవాడు; ఈ ఏడుగురు పదమూడు వ మాన్వంతరంలో ఉన్నారు. చిత్రసేనుడు, విచిత్రుడు, తపో, ధర్మధృతుడు, భవుడు కూడా ఉన్నారు.

అనేకక్షత్రబద్ధశ్చ సురసో నిర్భయః పృథః। రౌచ్యస్యైతే మనోః పుత్రా హ్యన్తరే తు త్రయోదశే ।। ౩౮.

అనేకక్షత్రుడు నక్షత్రాలతో బంధించబడ్డవాడు; సురసా నిర్భయుడు; పృథుడు—ఇవాళ్లు పదమూడు వ మాన్వంతరంలో మనువు కుమారులు.

చతుర్ద్దశే తు పర్యాయే భౌతస్యాప్యన్తరే మనోః । దేవతానాం గణాః పఞ్చ ప్రోక్తా యేతు భవిష్యతి ।। ౩౮.

పద్నాలుగు వ చక్రంలో, భూతమనువు యుగంలో, ఐదు దేవతా గణాలు ఉండబోతున్నాయని ప్రకటించబడింది.

చాక్షుషాశ్చ కనిష్ఠాశ్చ పవిత్రా భాజరాస్తథా। వాచావృద్ధాశ్చ ఇత్యేతే పఞ్చ దేవగణాః స్మృతాః ।। ౩౮.

చాక్షుషులు, కనిష్ఠులు, పవిత్రులు, భాజరులు, వాచావృద్ధులు—ఈ ఐదు దేవతా గణాలు గుర్తించబడ్డాయి.

సప్తైవ తాంస్తాన్ భాగాంశ్చ విద్ధి చాక్షుషసంజ్ఞకాన్। బృహదాద్యాని సామాని కనిష్ఠాన్ సప్త తాన్ విదుః। సప్త లోకాః పరిత్రాస్తే భాజిరాః సప్త సిన్ధవః ।। ౩౮.

ఈ ఏడుగురు భాగాలను చాక్షుషుల పేరుతో తెలుసుకో; బృహత్ మొదలైన సామవేదాలు మొదటి భాగం, కనిష్ఠులు ఏడుగురు అని తెలుసారు; భాజిరులు ఏడుగురు లోకాలను, ఏడుగురు నదులను రక్షిస్తారు.

వాచావృద్ధానృషీన్ విద్ధి మనోః స్వాయమ్భువస్య వై। సర్వే మన్వన్తరేన్ద్రాశ్చ విజ్ఞేయాస్తుల్యలక్షణాః ।। ౩౮.

వాచావృద్ధ ఋషులను స్వాయంభువ మనువు వంశానికి చెందినవారిగా తెలుసుకో; అన్ని మాన్వంతరాలలోని ఇంద్రులు ఒకే లక్షణాలతో ఉంటారు.

తేజసా తపసా బుద్ధ్యా బలశ్రుతపరాక్రమైః। త్రైలోక్యే యాని సత్త్వాని గతిమన్తి ధ్రువాణి చ। సర్వశః స్వైర్గుణైస్తాని ఇన్ద్రాస్తేఽభిభవన్తి వై ।। ౩౮.

వీర్యం, తపస్సు, బుద్ధి, బలం, విద్య, పరాక్రమం వంటి తమ స్వంత లక్షణాలతో, మూడు లోకాల్లోని చలనం గలవారు, స్థిరంగా ఉన్నవారు అన్నీ ఇంద్రులు అధిగమిస్తారు.

భూతాపవాదినో హృష్టా మధ్యస్థా భూతవాదినః। భూతానువాదినః సక్తాస్త్రయో వేదాః ప్రవాదినామ్ ।। ౩౮.

కొంతమంది భూతాలున్నవని నమ్మకపోయి ఆనందపడతారు, మరికొందరు మధ్యస్థంగా భూతాలున్నవని చెబుతారు, ఇంకొంతమంది భూతాల కథలు చెప్పడంలో ఆసక్తి చూపుతారు — వీరే వేదాలు expound చేసే మూడు విధాలవారు.

అగ్నిధ్రః కాశ్యపశ్చైవ పౌలస్త్యో మాగధశ్చ యః। భార్గవో హ్యగ్నిబాహుశ్చ శుచిరాఙ్గిరసస్తథా। ఓజస్వీ సుబలశ్చైవ భౌత్యస్యైతే మనోః సుతాః ।। ౩౮.

అగ్నిధ్రుడు, కాశ్యపుడు, పౌలస్త్యుడు, మాగధుడు, భార్గవుడు, అగ్నిబాహువు, శుచిః, ఆంగిరసుడు, ఓజస్వీ, సుబలుడు — వీరందరూ భౌత్యమనువు కుమారులు.

సవర్ణా మనవో హ్యేతే చత్వారో బ్రహ్మణః సుతాః। ఏకో వైవస్వతశ్చైవ సావర్ణో మనురుచ్యతే ।। ౩౮.

ఈ నలుగురు సవర్ణమనువులు బ్రహ్మదేవుని కుమారులు; వారిలో ఒకడు వైవస్వతుడు, ఇతడే సావర్ణమనువు అని పిలవబడతాడు.

రౌచ్యో భౌత్యశ్చ యౌ తౌ తు మనోః పౌలహభార్గవౌ। భౌత్యస్యైవాధిపత్యే తు పూర్ణః కల్పస్తు పూర్య్యతే ।। ౩౮.

రౌచ్యుడు, భౌత్యుడు అనే మనువు కుమారులు పౌలహ, భార్గవ వంశానికి చెందినవారు; భౌత్యుడి పాలన వచ్చినప్పుడు కల్పం పూర్తిగా నిండిపోతుంది.

సూత ఉవాచ।। నిఃశేషేషు చ సర్వేషు తదా మన్వన్తరేష్విహ। అన్తేఽనేకయుగే తస్మిన్ క్షీణే సంహార ఉచ్యతే ।। ౩౮.

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: అన్ని మన్వంతరాలు పూర్తిగా ముగిసిన తరువాత, అనేక యుగాల చివర, అవన్నీ తీరినప్పుడు, అదే లయమని అంటారు.

సప్తైతే భార్గవా దేవా అన్తే మన్వన్తరే తదా। భుక్త్వా త్రైలోక్యమధ్యస్థా యుగాఖ్యాం హ్యేకసప్తతిమ్ ।। ౩౮.

ఈ ఏడుగురు భార్గవదేవతలు మన్వంతరాంతంలో మూడు లోకాలను అనుభవించి, మధ్యలో యాభైเอ็ด యుగాలు ఉంటారు.

పితృభిర్మనుభిశ్చైవ సార్ద్ధం సప్తర్షిభిస్తు యే। యజ్వానశ్చైవ తేఽప్యన్యే తద్భాక్తాశ్చైవ తైః సహ ।। ౩౮.

పితృదేవతలు, మనువులు, ఏడుగురు ఋషులు, ఇతర యజ్ఞకర్తలు, వారి అనుచరులతో కలిసి, వీరందరూ కలసి ఉంటారు.

మహర్లోకం గమిష్యన్తి త్యక్త్వా త్రైలోక్యమీశ్వరాః। తతస్తేషు గతేషూర్ద్ధ్వం క్షీణే మన్వన్తరే తదా। అనాధారమిదం సర్వం త్రైలోక్యం వై భవిష్యతి ।। ౩౮.

ఈశ్వరులు మూడు లోకాలను వదిలి మహర్లోకానికి వెళ్ళిపోతారు; వారు పైకి వెళ్లిన తర్వాత, మన్వంతరం ముగిసినప్పుడు, మూడు లోకాలు ఆధారంలేని స్థితికి చేరతాయి.

తతః స్థానాని శూన్యాని స్థానినాం తాని వై ద్విజాః। ప్రభ్రశ్యన్తి విముక్తాని తారాఋక్షగ్రహైస్తథా ।। ౩౮.

అప్పుడు, ద్విజులారా, నివాసస్థానాలు ఖాళీగా మారి, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, తారలతో కలిసి విడిపోతూ కూలిపోతాయి.

తతస్తేషు వ్యతీతేషు త్రైలోక్యస్యేశ్వరేష్విహ। సేన్ద్రాష్టేషు మహర్లోకం యస్మింస్తే కల్పవాసినః ।। ౩౮.

మూడు లోకాల ఈశ్వరులు, ఇంద్రుడు మరియు ఇతరులతో కలిసి మహర్లోకానికి వెళ్ళినప్పుడు, కల్పకాలం ఉండేవారు అక్కడే నివసిస్తారు.

జితాద్యాశ్చ గణా హ్యత్ర చాక్షుషాన్తాశ్చతుర్దశ। మన్వన్తరేషు సర్వ్వేషు దేవాస్తే వై మహౌజసః ।। ౩౮.

జితాదులు మొదలుకొని చాక్షుషుడు వరకు ఉన్న పద్నాలుగు గణాలు, ఈ మహాబలమైన దేవతలు అన్ని మన్వంతరాల్లో ఉంటారు.

తతస్తేషు గతేషూర్ద్ధ్వం సాయోజ్యం కల్పవాసినామ్। సమేత్య దేవాస్తే సర్వే ప్రాప్తే సంకలనే తదా ।। ౩౮.

వారు పైకి వెళ్లిన తర్వాత, కల్పకాలం నివసించే వారి ఐక్యం జరుగుతుంది; అప్పుడు అందరు దేవతలు ఒకచోట చేరతారు.

మహర్లోకం పరిత్యజ్య గణాస్తే వై చతుర్ద్దశ। సశరీరాశ్చ శ్రూయన్తే జనలోకం సహానుగాః ।। ౩౮.

మహర్లోకాన్ని విడిచి, ఆ పద్నాలుగు గణాలు, తమ శరీరాలతో, అనుచరులతో కలిసి జనలోకానికి వెళ్ళిపోతారని చెబుతారు.

ఏవం దేవేష్వతీతేషు మహర్లోకాజ్జనం ప్రతి। భూతాదిష్వవశిష్టేషు స్థావరాన్తేషు చాప్యుత ।। ౩౮.

ఇలా దేవతలు మహర్లోకాన్ని విడిచి జనలోకానికి వెళ్ళిన తర్వాత, మూలభూతాలు, స్థావరజంతువులు మాత్రమే మిగిలి ఉంటాయి.

శూన్యేషు లోకస్థానేషు మహాన్తేషు భూరాదిషు। దేవేషు చ గతేషూర్ద్ధ్వం సాయోజ్యం కల్పవాసినామ్ ।। ౩౮.

భూ మొదలైన మహా లోకాలు ఖాళీగా మారినప్పుడు, దేవతలు పైకి వెళ్లిన తర్వాత, కల్పకాలం నివసించే వారి ఐక్యం జరుగుతుంది.

సంహృత్య తాంస్తతో బ్రహ్మా దేవర్షిపితృదానవాన్। సంస్థాపయతి వై సర్గం మహదౄష్ట్యా యుగక్షయే ।। ౩౮.

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, దానవులను ఉపసంహరించి, యుగాంతంలో తన మహత్తర దృష్టితో సృష్టిని మళ్లీ స్థాపిస్తాడు.

తత్ర యుగసహస్రాన్తమహర్యర్ద్బ్రహ్మణో విదుః। రాత్రిం యుగసహస్రాన్తామహోరాత్రవిదో జనాః ।। ౩౮.

బ్రహ్మదేవుని ఒక పగలు వెయ్యి యుగాలు, ఒక రాత్రి కూడా వెయ్యి యుగాలు అని బ్రహ్మదినరాత్రులను తెలిసినవారు చెబుతారు.

నైమిత్తికః ప్రాకృతికో యశ్చైవాత్యన్తికోఽర్థతః। త్రివిధః సర్వ్వభూతానామిత్యేష ప్రతిసఞ్చరః ।। ౩౮.

ప్రతి జీవికి మూడు రకాల అంత్యం ఉంటుందని చెప్పబడింది — ఒకటి సందర్భానుసారంగా, రెండవది సహజంగా, మూడవది పూర్తిగా అంతమయ్యే విధంగా.

బ్రాహ్మో నైమిత్తికస్తస్య కల్పదాహః ప్రసంయమః। ప్రతిసర్గే తు భూతానాం ప్రాకృతః కరణక్షయః ।। ౩౮.

సందర్భాంత్యాన్ని బ్రహ్మ సంబంధమైనదిగా అంటారు; అది యుగాంతంలో లోకాలు కాలిపోవడం. తిరిగి సృష్టిలో, జీవుల సహజ అంత్యం అనగా అవయవాలు నశించడమే.