వాయుపురాణమ్

యః కశ్యపసుతస్యాథ పరమేష్ఠీ వ్యజాయత। మానసః కశ్యపస్యేహ దక్షశాపభయాత్ పునః ।। ౪.

తర్వాత పరమేశ్ఠి మనసులోనుంచి కశ్యపుని కుమారుడిగా ఒకరు పుట్టారు. ఇక్కడ కూడా దక్షుడి శాపభయంతో, మళ్లీ కశ్యపుని మనసులోనుంచి ఒకరు జన్మించారు.

తస్మాత్ స కశ్యపస్యాథ ద్వితీయం మానసోఽభవత్। స హి పూర్వసముత్పన్నో నారదః పరమేష్ఠినః ।। ౪.

అందువల్ల అతడు కశ్యపునికి రెండవ మనసుపుత్రుడయ్యాడు. ఎందుకంటే, నారదుడు ముందుగా పరమేశ్ఠి నుండి పుట్టాడు.

యేన దక్షస్య పుత్రాస్తే హర్యశ్వా ఇతి విశ్రుతాః । నిన్దార్థం నాశితాః సర్వే వినష్టాశ్చ న సంశయః ।। ౪.

దక్షుని కుమారులు హర్యశ్వులు అని ప్రసిద్ధి. వారిని నిందించాలనే ఉద్దేశంతో నారదుడు వారిని నాశనం చేశాడు. వారు అందరూ నిస్సందేహంగా నశించారు.

తస్యోద్యతస్తదా దక్షః క్రుద్ధో నాశాయ వై ప్రభుః । బ్రహ్మర్షీన్ వై పురస్కృత్య యాచితః పరమేష్ఠినా ।। ౪.

అప్పుడు దక్షుడు కోపంతో నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించాడు. కానీ పరమేశ్ఠి బ్రహ్మర్షులతో కలిసి వేడుకున్నప్పుడు, ఆ ప్రభువు అతన్ని నిలువరించాడు.

తతోఽభిసన్ధితం చక్రే దక్షస్తు పరమేష్ఠినా। కన్యాయాం నారదో మహ్యం తవ పుత్రో భవత్వితి ।। ౪.

ఆ తరువాత పరమేశ్ఠి అడిగిన ప్రకారం, దక్షుడు తన కుమార్తెలలో ఒకరిలో నారదుడు నీ కుమారుడవాలని నిర్ణయించాడు.

తతో దక్షః సుతాం ప్రాదాత్ ప్రియాం వై పరమేష్ఠినే । తస్మాత్ స నారదో జజ్ఞే భూయః శాన్తో భయాదృషిః ।। ౪.

దక్షుడు తన ప్రియమైన కుమార్తెను పరమేశ్ఠికి ఇచ్చాడు. అలా భయంతో శాంతుడైన ఋషిగా నారదుడు మళ్లీ జన్మించాడు.

తదుపశ్రుత్య విప్రాస్తే జాతకౌతూహలాః పునః । అపృచ్ఛన్ వదతాం శ్రేష్ఠం సూతం తత్త్వార్థదర్శినమ్ ।। ౪.

ఇది విని, బ్రాహ్మణులు మళ్లీ ఆసక్తితో నిండిపోయి, వాస్తవాన్ని తెలిసిన గొప్పవాడైన సూతుడిని ప్రశ్నించారు.

కథం వినాశితాః పుత్రా నారదేన మహాత్మనా। ప్రజాపతిసుతాస్తే వై ప్రజాః ప్రాచేతసాత్మజాః ।। ౪.

ప్రముఖుడైన నారదుడు, ప్రాచేతసుల సంతానమైన ప్రజాపతిపుత్రులను ఎలా నాశనం చేశాడో చెప్పండి.

స తథ్యం వచనం శ్రుత్వా జిజ్ఞాసాసమ్భవం శుభమ్ । ప్రోవాచ మధురం వాక్యం తేషాం సర్వగుణాన్వితమ్ ।। ౪.

వారి నిజమైన, మంగళకరమైన ప్రశ్న విని, అతను మధురంగా, సర్వగుణాలతో కూడిన మాటలు చెప్పాడు.

దక్షపుత్రాశ్చ హర్యశ్వా వివర్ద్ధయిషవః ప్రజాః। సమాగతా మహావీర్యా నారదస్తానువాచ హ ।। ౪.

దక్షుని కుమారులు హర్యశ్వులు, ప్రజలను పెంచాలని ఆశించి, గొప్ప శక్తితో కూడి కూడగట్టారు. అప్పుడా నారదుడు వారితో మాట్లాడాడు.

బాలిశా బల యూయం వై న ప్రజానీథ భూతలమ్। అన్తమూర్ద్ధ్వమధశ్చైవ కథం స్రక్ష్యథ వై ప్రజాః ।। ౪.

మీరు ఇంకా చిన్నవారు, అనుభవం లేనివారు. భూమి పై, క్రింద, మధ్య ఏముందో మీకు తెలియదు. మరి మీరు ప్రజలను ఎలా సృష్టించగలరు?

కిం ప్రమాణన్తు మేదిన్యాః స్రష్టవ్యాని తథైవ చ। అవిజ్ఞాయేహ స్రష్టవ్యమన్యథా కిం ను స్రక్ష్యథ। అల్పం వాపి బహుర్వాపి తత్ర దోషస్తు దృశ్యతే ।। ౪.

భూమికి ఎంత పరిమితి ఉందో, ఏమి సృష్టించాలో మీకు తెలియదు. తెలియకుండా ఏదైనా సృష్టిస్తే, అది తక్కువైనా, ఎక్కువైనా తప్పే. మీరు ఎలా సృష్టించగలరు?

తే తు తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రయాతాః సర్వతోదిశమ్। వాయున్తు సమనుప్రాప్య గతాస్తే వై పరాభవమ్ ।। ౪.

ఆ మాటలు విని, వారు అన్ని దిశలకూ వెళ్లిపోయారు. వారు వాయుపథాన్ని చేరుకొని, అక్కడే నాశనం అయ్యారు.

అద్యాపి న నివర్త్తన్తే భ్రమన్తో వాయుమిశ్రితాః । ఏవం వాయుపథం ప్రాప్య భ్రమన్తే తే మహర్షయః ।। ౪.

ఇప్పటికీ వారు తిరిగి రారు, వాయుతో కలిసి తిరుగుతూ ఉంటారు. అలా వాయుపథంలోకి వెళ్లిన ఆ మహర్షులు ఎక్కడికైనా తిరుగుతూనే ఉంటారు.

స్వేషు పుత్రేషు నష్టేషు దక్షః ప్రాచేతసః పునః। వైరిమ్యామేవ పుత్రాణాం సహస్రమసృజత్ ప్రభుః ।। ౪.

తన కుమారులు పోయిన తరువాత, ప్రాచేతసుని కుమారుడైన దక్షుడు, వయిరిణి ద్వారా మళ్లీ వెయ్యి మంది కుమారులను సృష్టించాడు.

ప్రజా వివర్ద్ధయిషవః శబలాశ్వాః పునస్తు తే। పూర్వముక్తం వచస్తత్ర శ్రావితా నారదేన హ ।। ౪.

ప్రజలను పెంచాలని ఆశించిన ఆ శబలాశ్వులు, మునుపు నారదుడు చెప్పిన మాటలను మళ్లీ విన్నారు.

తచ్ఛ్రత్వా వచనం సర్వే కుమారాస్తే మహౌజసః। అన్యోఽన్యమూచుస్తే సర్వే సమ్యగాహ మహానృషిః। భ్రాతౄణాం పదవీ చైవ గన్తవ్యా నాత్ర సంశయః ।। ౪.

ఆ మాటలు విని, ఆ మహాబలులు ఒకరితో ఒకరు, 'మహర్షి చెప్పింది నిజమే. మన సోదరుల మార్గాన్ని మనం కూడా అనుసరించాలి, ఇందులో సందేహమే లేదు,' అని అన్నారు.

జ్ఞాత్వా ప్రమాణం పృత్వ్యాశ్చ సుఖం స్రక్ష్యామహే ప్రజాః। తేఽపి తేనైవ మార్గేణ ప్రయాతాః సర్వతోదిశమ్। అద్యాపి న నివర్త్తన్తే సముద్రేభ్య ఇవాపగాః ।। ౪.

భూమి పరిమితిని తెలుసుకుని, సంతోషంగా ప్రజలను సృష్టిద్దాం అనుకున్నారు. వారు కూడా అదే మార్గంలో అన్ని దిశలకూ వెళ్లిపోయారు. ఇప్పటికీ వారు తిరిగి రారు, నదులు సముద్రంలో కలిసిపోయినట్టు.

తతః ప్రభృతి వై భ్రాతా భ్రాతురన్వేషణే రతః। ప్రయాతో నశ్యతి తథా తన్న కార్యం విజానతా ।। ౪.

అప్పటి నుండి, సోదరుడిని వెతుకుతూ వెళ్లినవాడు కూడా అలాగే నశిస్తాడు. ఇది తెలిసినవాడు అలా చేయకూడదు.

నష్టేషు శబలాశ్వేషు దక్షః క్రుద్ధోఽభవద్విభుః। నారదం నాశమేహీతి గర్భవాసం వసేతి చ ।। ౪.

శబలాశ్వులు పోయిన తరువాత, దక్షుడు కోపంతో నారదుడిని, 'నీకు నాశనం కలగాలి, గర్భంలో నివసించాలి' అని శపించాడు.

తథా తేష్వపి నష్టేషు మహాత్మసు పురా కిల। షష్టికన్యాఽసృజద్దక్షో వైరిణ్యామేవ విశ్రుతాః ।। ౪.

అలా, ఆ మహాత్ములు కూడా నశించిన తరువాత, దక్షుడు వయిరిణి ద్వారా అరవై మంది ప్రసిద్ధికెక్కిన కుమార్తెలను సృష్టించాడు.

తాస్తదా ప్రతిజగ్రాహ పత్న్యర్థే కశ్యపః ప్రభుః। ధర్మః సోమస్తు భగవాంస్తథైవాన్యే మహర్షయః ।। ౪.

ఆ సమయంలో తన భార్య కోసం కశ్యపుడు ఆ దేవతలను అంగీకరించాడు. అలాగే ధర్ముడు, సోముడు, ఇంకా ఇతర మహర్షులు కూడా అలా చేశారు.

ఇమా విసృష్టిం దక్షస్య కృత్స్నాం యో వేద తత్త్వతః। ఆయుష్మాన్ కీర్త్తిమాన్ ధన్యః ప్రజానాంశ్చ భవత్యుత ।। ౪.

ఈ దక్షుడు సృష్టించిన సమస్త జగత్తును యథార్థంగా ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు దీర్ఘాయుష్మంతులు, కీర్తిశాలులు, ధన్యులు, సంతానవంతులు అవుతారు.

దేవానాం దానవానాఞ్చ దైత్యానాఞ్చైవ సర్వశః। ఉత్పత్తిం విస్తరేణేహ బ్రూహి వైవస్వతేఽన్తరే ।। ౫.

ఇప్పుడు, వైవస్వత మను కాలంలో దేవతలు, దానవులు, దైత్యులు వీరి జననాన్ని విస్తృతంగా వివరంగా చెప్పు.

ధర్మస్య తావద్వక్ష్యామి నిసర్గం తం నిబోధత। అరున్ధతీ వసుర్యామీ లమ్బా భానుర్మరుత్వతీ ।। ౫.

ముందుగా ధర్ముని సహజ జననాన్ని చెప్పబోతున్నాను. విను: అరుంధతి, వసుర్ యామీ, లంబా, భాను, మరుత్వతి—

సఙ్కల్పా చ ముహూర్తా చ సాధ్యా విశ్వా తథైవ చ। ధర్మపత్న్యో దశత్వేతా దక్షః ప్రాచేతసో దదౌ ।। ౫.

సంకల్పా, ముహూర్తా, సాధ్యా, విశ్వా కూడా—ఈ పది కుమార్తెలను ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు ధర్మునికి భార్యలుగా ఇచ్చాడు.

సాధ్యా పుత్రాంస్తు ధర్మస్య సాధ్యాన్ ద్వాదశ జజ్ఞిరే। సాధ్యా నామ మహాభాగాశ్ఛన్దజా యజ్ఞభాగినః। దేవేభ్యస్తాన్ పరాన్ దేవాన్ దేవజ్ఞాః పరిచక్షిరే ।। ౫.

సాధ్యా నుండి ధర్మునికి పన్నెండు సాధ్యులు పుట్టారు. వారు మహాభాగులు, వేదమంత్రాల నుండి జన్మించినవారు, యజ్ఞాలలో భాగస్వాములు. దేవతలను బాగా తెలిసినవారు వారిని ఇతర దేవతల కంటే శ్రేష్ఠులుగా చెబుతారు.

బ్రహ్మణో వై ముఖాత్ సృష్టా జయా దేవాః ప్రజేప్సయా। సర్వే మన్త్రశరీరాస్తే స్మృతా మన్వన్తరేష్విహ ।। ౫.

బ్రహ్మదేవుని నోటిలో నుంచి సంతానం కోరికతో జయ దేవతలు పుట్టారు. వారు అందరూ మంత్రరూపులు అని ప్రతి మన్వంతరంలో చెప్పబడతారు.

దర్శశ్చ పౌర్ణమాసశ్చ బృహద్యచ్చ రథన్తరమ్ । చిత్తిశ్చైవ విచిత్తిశ్చ ఆకూతిః కూతిరేవ చ ।। ౫.

దర్శ, పౌర్ణమాస, బృహద్య, రథంతర, చిత్తి, విచిత్తి, ఆకూతి, కూతి—