వాయుపురాణమ్

న చ వింశే యుగే సోమవంశస్యాదిర్భవిష్యతి। దేవాపిరసపత్నస్తు ఐలాదిర్భవితా నృపః ।। ౩౭.

ఇరవైవ యుగంలో సోమవంశానికి ఆదిపురుషుడు ఉండడు. దేవాపికి ప్రత్యర్థిగా ఐలవంశానికి చెందిన ఓ రాజు ఉద్భవిస్తాడు.

క్షత్రప్రాపర్త్తకౌ హ్యేతౌ భవిష్యేతే చతుర్యుగే। ఏవం సర్వత్ర విజ్ఞేయం సన్తానార్థే తు లక్షణమ్ ।। ౩౭.

ఈ ఇద్దరూ నాలుగు యుగాల్లో క్షత్రియ వంశ స్థాపకులు అవుతారు. ఇలా ప్రతి చోట వంశ పరంపర కోసం లక్షణాలు తెలుసుకోవాలి.

క్షీణే కలియుగే తస్మిన్ భవిష్యే తు కృతే యుగే। సప్తర్షిభిస్తు తైః సార్ద్ధమాద్యే త్రేతాయుగే పునః ।। ౩౭.

కలియుగం ముగిసిన తర్వాత భవిష్యత్తులో కృతయుగం వస్తుంది. అప్పుడు ఆ ఏడుగురు మహర్షులతో కలిసి మొదటి త్రేతాయుగంలో మళ్లీ...

గోత్రాణాం క్షత్రియాణాఞ్చ భవిష్యేతే ప్రవర్త్తకౌ। ద్వాపరాంశే న తిష్ఠన్తి క్షత్రియా ఋషిభిః సహ ।। ౩౭.

వారు గోత్రాలు, క్షత్రియ వంశాలను స్థాపిస్తారు. ద్వాపరయుగంలో క్షత్రియులు ఋషులతో కలిసి ఉండరు.

కాలే కృతయుగే చైవ క్షీణే త్రేతాయుగే పునః। బీజార్థన్తే భవిష్యన్తి బ్రహ్మక్షత్రస్య వై పునః ।। ౩౭.

కృతయుగంలో, అలాగే త్రేతాయుగం తగ్గినప్పుడు, వంశ పరంపర కొనసాగించడానికి బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ వంశాలు మళ్లీ ఉద్భవిస్తాయి.

ఏవమేవ తు సర్వేషు తిష్ఠన్తీహాన్తరేషు వై । సప్తర్షయో నృపైః సార్ద్ధం సన్తానార్థం యుగే యుగే ।। ౩౭.

ఇలా ప్రతి అంతరాల్లో, ఏడుగురు మహర్షులు రాజులతో కలిసి ప్రతి యుగంలో వంశ పరంపర కోసం ఉంటారు.

క్షత్రస్యైవ సముచ్ఛేదః సమ్బన్ధో వై ద్విజైః స్మృతః। మన్వన్తరాణాం సప్తానాం సన్తానాశ్చ శ్రుతాశ్చ తే ।। ౩౭.

క్షత్రియ వంశం నశించడమూ, ద్విజులతో సంబంధం ఏర్పడడమూ గుర్తించబడింది. ఏడు మన్వంతరాల వంశ పరంపరలు కూడా వినిపిస్తాయి.

పరమ్పరా యుగానాఞ్చ బ్రహ్మక్షత్రస్య చోద్భవః। యథా ప్రవృత్తిస్తేషాం వై ప్రవృత్తానాం తథా క్షయః ।। ౩౭.

యుగాల పరంపర, బ్రాహ్మణ-క్షత్రియ వంశాల ఉద్భవం — వీరి అభివృద్ధి ఎలా జరుగుతుందో, అలాగే వారి క్షయం కూడా జరుగుతుంది.

సప్తర్షయో విదుస్తేషాం దీర్ఘాయుష్ట్వాక్షయన్తు తే। ఏతేన క్రమయోగేన ఐలేక్ష్వాక్వన్వయా ద్విజాః ।। ౩౭.

ఏడుగురు మహర్షులు వారి దీర్ఘాయుష్షును, నశించనివ్వడాన్ని తెలుసుకుంటారు. ఈ క్రమంలో ఐల, ఇక్ష్వాకు వంశాల ద్విజులు ఉద్భవిస్తారు.

ఉత్పద్యమానాస్త్రేతాయాం క్షీయమాణే కలౌ పునః। అనుయాన్తి యుగాఖ్యాం తు యావన్మన్వన్తరక్షయః ।। ౩౭.

త్రేతాయుగంలో జన్మించి, కలియుగం తగ్గినప్పుడు మళ్లీ, వారు యుగాల క్రమాన్ని అనుసరిస్తూ మన్వంతరాంతం వరకు కొనసాగుతారు.

జామదగ్న్యేన రామేణ క్షత్రే నిరవశేషితే। కృతే వంశకులాః సర్వాః క్షత్రియైర్వసుధాధిపైః। ద్వివంశకరణాశ్చైవ కీర్త్తయిష్యే నిబోధత ।। ౩౭.

జామదగ్ని కుమారుడు రాముడు క్షత్రియులను పూర్తిగా నశింపజేసినప్పుడు, అన్ని వంశాలు, కుటుంబాలు క్షత్రియ రాజులచే తిరిగి స్థాపించబడ్డాయి. రెండు వంశాల సృష్టిని నేను వివరంగా చెబుతాను, వినండి.

ఐలస్యేక్ష్వాకునన్దస్య ప్రకృతిః పరివర్త్తతే। రాజానః శ్రేణిబద్ధాస్తు తథాన్యే క్షత్రియా నృపాః ।। ౩౭.

ఐల, ఇక్ష్వాకు, నంద వంశాల స్వభావం మారుతూ ఉంటుంది. రాజులు క్రమంగా వరుసగా ఉంటారు; అలాగే ఇతర క్షత్రియ రాజులు కూడా.

ఐలవంశస్య యే ఖ్యాతాస్తథైవైక్ష్వాకవా నృపాః । తేషామేకశతం పూర్ణం కులానామభిషేకినామ్ ।। ౩౭.

ఐల వంశంలో ప్రసిద్ధులైనవారు, అలాగే ఇక్ష్వాకు వంశ రాజులు — వీరిలో నూరుకు పైగా అభిషేకిత కుటుంబాలు ఉన్నాయి.

తావదేవ తు భోజానాం విస్తారో ద్విగుణః స్మృతః । భజతే త్రింశకం క్షత్రం చతుర్ధా తద్యథాదిశమ్ ।। ౩౭.

భోజుల విస్తృతి రెండింతలు అని చెప్పబడింది. క్షత్రియులు నాలుగు వర్గాలుగా, ముందుగా చెప్పినట్టే, విభజించబడ్డారు.

తేష్వతీతాః సమానా యే బ్రువతస్తాన్నిబోధత। శతం వై ప్రతివిన్ధ్యానాం శతం నాగాః శతం హయాః ।। ౩౭.

తమ సమకాలికులను మించిపోయినవారి గురించి వినండి: వంద మంది ప్రతివింద్యులు, వంద మంది నాగులు, వంద గుర్రాలు ఉన్నారు.

ధృతరాష్ట్రాశ్చైకశతమశీతిర్జనమేజయాః। శతఞ్చ బ్రహ్మదత్తానాం శీరిణాం వీరిణాం శతమ్ ।। ౩౭.

వంద మంది ధృతరాష్ట్రులు, ఎనభై మంది జనమేజయులు, వంద మంది బ్రహ్మదత్తులు, అలాగే వంద మంది శీరి, వంద మంది వీరి ఉన్నారు.

తతః శతం పురోమానాం శ్వేతకాశకుశాదయః । తతోఽపరే సహస్రం వై యేఽతీతాః శతబిన్దవః ।। ౩౭.

తర్వాత వంద మంది పురోములు, శ్వేతకాషులు, కుశులు ఉన్నారు. వారికంటే ముందుగా వందలాది శతబిందువులు పుట్టారు.

ఈజిరే చాశ్వమేధైస్తే సర్వే నియుతదక్షిణైః । ఏవం రాజర్షయోఽతీతాః శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౩౭.

వారు అందరూ అశ్వమేధ యాగాలు చేసి, విరివిగా దానాలు ఇచ్చారు. ఇలాంటి రాజర్షులు వందల సంఖ్యలో, వేల సంఖ్యలో గతంలో ఉన్నారు.

మనోర్వైవస్వతస్యాస్మిన్ వర్త్తమానేఽన్తరే తు యే । తేషాం నిబోధతోత్పన్నా లోకే సన్తతయః స్మృతాః ।। ౩౭.

ఈ మనువు వైవస్వతుని కాలంలో, ఈ మధ్యంతరంలో పుట్టిన వంశాలను ఇప్పుడు వినండి.

ను శక్యం విస్తరం తేషాం సన్తానానాం పరమ్పరా। తత్పూర్వాపరయోగేన వక్తుం వర్షశతైరపి ।। ౩౭.

వారి సంతతులను, వారసత్వాన్ని పూర్తిగా వివరించడం వందల సంవత్సరాలు గడిచినా సాధ్యం కాదు.

అష్టావింశద్యుగాఖ్యాస్తు గతా వైవస్వతేఽన్తరే। ఏతా రాజర్షిభిః సార్ద్ధం శిష్టా యాస్తా నిబోధత ।। ౩౭.

వైవస్వత మనువు కాలంలో ఇరవై ఎనిమిది యుగాలు గడిచిపోయాయి. ఆ యుగాలు, రాజర్షులతో కలిసి వివరించబడ్డాయి. మిగిలినవాటిని వినండి.

చత్వారింశచ్చ యే చైవ భవిష్యాః సహ రాజభిః। యుగాఖ్యానాం విశిష్టాస్తు తతో వైవస్వతక్షయే ।। ౩౭.

ఇంకా నలభై యుగాలు, వాటి రాజులతో కలిసి, భవిష్యత్తులో వస్తాయి. ఇవన్నీ వైవస్వత కాలాంతం వరకు ప్రత్యేకంగా ఉంటాయి.

ఏతద్వః కథితం సర్వ్వం సమాసవ్యాసయోగతః। పునరుక్తం బహుత్వాచ్చ న శక్యన్తు యుగైః సహ ।। ౩౭.

ఇవన్నీ మీకు సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా చెప్పాను. వాటి సంఖ్య చాలా ఎక్కువగా ఉండటంతో, యుగాలతో కలిపి అన్నీ వివరించడం అసాధ్యం.

ఏతే యయాతిపుత్రాణాం పఞ్చవింశా విశాం హితాః। కీర్త్తితాశ్చామితా యే మే లోకాన్ వై ధారయన్త్యుత ।। ౩౭.

ఇవి యయాతి కుమారులలో ఇరవై ఐదుగురు ప్రజలకు ప్రఖ్యాతి పొందినవారు. వీరే నా కోసం లోకాలన్నింటిని నిలబెట్టారు.

లభతే చ వరేణ్యఞ్చ దుర్లభానిహ లౌకికాన్। ఆయుః కీర్త్తిం ధనం పుత్రాన్ స్వర్గం చానన్త్యమశ్నుతే ।। ౩౭.

ఇవన్నీ విన్నవాడు, అరుదైన లోకసంపదలు, దీర్ఘాయుషు, కీర్తి, ధనం, సంతానం, అనంతమైన స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

ధారణాచ్ఛ్రవణాచ్చైవ తే లోకాన్ ధారయన్త్యుత। ఇత్యేష వో మయో పాదస్తృతీయః కథితో ద్విజాః। విస్తరేణానుపూర్వ్వీ చ కిమ్భూయో వర్త్తయామ్యహమ్ ।। ౩౭.

ఇవి చదవడం, వినడం వల్ల వారు లోకాలను నిలబెట్టారు. మహర్షులారా! మూడవ భాగాన్ని క్రమంగా, విస్తృతంగా చెప్పాను. ఇంకా ఏమి చెప్పాలి?

శ్రుత్వా పాదం తృతీయన్తు క్రాన్తం సూతేన ధీమతా। తతశ్చతుర్థం పప్రచ్ఛుః పాదం వై ఋషిసత్తమాః ।। ౩౮.

ధీమంతుడు అయిన సూతుడు మూడవ భాగాన్ని చదివిన తరువాత, అగ్రగణ్యులైన ఋషులు నాలుగవ భాగం గురించి అడిగారు.

ఋషయ ఊచుః।। పాదః క్రాన్తస్తృతీయోఽయమనుషఙ్గేణ యస్త్వయా। చతుర్థం విస్తరాత్పాదం సంహారం పరికీర్త్తయ ।। ౩౮.

ఋషులు చెప్పారు: మూడవ భాగాన్ని క్రమంగా వివరించావు. ఇప్పుడు నాలుగవ భాగాన్ని, లయాన్ని పూర్తిగా వివరించు.

మన్వన్తరాణి సర్వాణి పూర్వాణ్యేవాపరైః సహ। సప్తర్షీణామథైతేషాం సామ్ప్రతస్యాన్తరే మనోః ।। ౩౮.

మునుపటి మన్వంతరాలన్నీ, తరువాతివాటితో పాటు, సప్తర్షులు, అలాగే ప్రస్తుత వైవస్వత మనువు మధ్యంతరంలో ఉన్నవారు—