వాయుపురాణమ్

పౌలహో వనపీఠశ్చ గోత్రే వాసిష్ఠ ఏవ చ । చైత్రస్తథాపి పౌలస్త్య ఋషయస్తామసేఽన్తరే

పౌలహుడు, వనపీఠుడు, వాసిష్ఠుడు, చైత్రుడు, పౌలస్త్యుడు—ఇవాళ్లే తామస మను యుగాంతర ఋషులు.

జనువణ్డస్తథా శాన్తిర్నరః ఖ్యాతిర్భయస్తథా । ప్రియభృత్యో హ్యవక్షిశ్చ పృష్టలోఢో దృఢోద్యతః । ఋతశ్చ ఋతబన్ధుశ్చ తామసస్య మనోః సుతాః

జనువండుడు, శాంతి, నరుడు, ఖ్యాతి, భయము, ప్రియభృత్యుడు, అవక్షి, పృష్ఠలోఢుడు, దృఢోద్యతుడు, ఋతుడు, ఋతబంధువు—ఇవాళ్లే తామస మను కుమారులు.

పఞ్చమేత్వథ పర్యాయే మనోశ్చారిష్ణవేఽన్తరే । గణాస్తు సుసమాఖ్యాతా దేవతానాం నిబోధత

ఐదవ యుగంలో, చారిష్ణవ మను కాలంలో, దేవతల వర్గాలు వివరంగా చెప్పబడ్డాయి. వాటిని వినండి.

అమృతా భాభూతరజోవికుణ్ఠాః ససుమేధసః । చరిష్ణోస్తు శుభాః పుత్రా వసిష్ఠస్య ప్రజాపతేః । చతుర్దశ చ చత్వారో గణాస్తేషాన్తు భాస్వరాః

అమృతులు, భావూతరజసులు, వికుంఠులు, సుసుమేధసులు—ఇవాళ్లే వసిష్ఠుని కుమారుడు చారిష్ణువు యొక్క శుభకరమైన కుమారులు. వీరిలో పద్నాలుగు, నలుగురు ప్రకాశవంతమైన వర్గాలు ఉన్నాయి.

స్వత్రవిప్రేగ్నిభాసస్వ ప్రత్యేతిష్ఠామృతస్తథా । సుమతిర్వావిరావశ్చ వాచినోదః స్రవస్తథా

స్వత్ర, విప్రేగ్ని, భాస, స్వ, ప్రత్యేతి, స్థామృత, సుమతి, వావిరావ, వాచినోద, శ్రవస్—ఇవాళ్ల పేర్లు.

ప్రవిరాశీ చ వాదశ్చ ప్రాశశ్చేతి చతుర్దశ । అమృతాభాః స్మృతా హ్యేతే దేవాశ్చారిష్ణవేఽన్తరే

ప్రవిరాశి, వాద, ప్రాశ—ఇలా పద్నాలుగు మంది. ఇవాళ్లే అమృతాభాస దేవతలు, చారిష్ణవ యుగాంతరంలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

మతిశ్చ సుమతిశ్చైవ ఋతసత్యౌ తథైవ చ । ఆవృతిర్వివృతిశ్చైవ మదో వినయ ఏవ చ

మతి, సుమతి, ఋతము, సత్యము, ఆవృతి, వివృతి, మదము, వినయము—ఇవాళ్ల పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.

జేతా జిష్ణుః సహశ్చైవ ద్యుతిమాన్ స్రవసస్తథా । ఇత్యేతానీహ నామాని ఆభూతరజసాం విదుః

జేత, జిష్ణు, సహ, ద్యుతిమాన్, శ్రవస్—ఇవాళ్ల పేర్లు భావూతరజసులలో ప్రసిద్ధి చెందాయి.

వృషభేత్తా జయో భీమః శుచిర్దాన్తో యశో దమః । నాథో విద్వానజేయశ్చ కృశో గౌరో ధ్రువస్తథా । కీర్తితాస్తు వికుణ్ఠా వై సుమేధాస్తు నిబోధత ॥౨.౧.

వృషభెట్ట, జయ, భీమ, శుచిః, దాంత, యశో, దమ, నాథ, విద్వాన్, అజేయ, కృష, గౌర, ధ్రువ—ఇవాళ్లే వికుంఠులు. ఇప్పుడు సుమేధులను వినండి.

౬౨.౫౦ మేధా మేధాతిథిశ్చైవ సత్యమేధాస్తథైవ చ । పృశ్రిమేధాల్పమేధాశ్చ భూయోమేధాదయః ప్రభుః

మేధ, మేధాతిథి, సత్యమేధ, పృశ్రిమేధ, అల్పమేధ, భూయోమేధ—ఇవాళ్లే సుమేధులలో ప్రముఖులు.

దీప్తిమేధా యశోమేధాః స్థిరమేధాస్తథైవ చ । సర్వమేధాశ్వమేధాశ్చ ప్రతిమేధాశ్చ యః స్మృతః । మేధావాన్ మేధహర్త్తా చ కీర్త్తితాస్తు సుమేధసః

దీప్తిమేధ, యశోమేధ, స్థిరమేధ, సర్వమేధ, అశ్వమేధ, ప్రతిమేధ, మేధావాన్, మేధహర్త—ఇవాళ్ల పేర్లు కూడా సుమేధులలో ఉన్నాయి.

విభురిన్ద్రస్తదా తేషామాసీద్విక్రాన్తపౌరుషః । పౌలస్త్యో వేదబాహుశ్చ యజుర్నామా చ కాశ్యపః

విభువు ఆ సమయంలో వీరమైన ఇంద్రుడు. పౌలస్త్యుడు వేదబాహువు, కాశ్యపుడు యజురుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

హిరణ్యరోమాఙ్గిరసో వేదశ్రీశ్చైవ భార్గవః । ఊర్ద్ధ్వబాహుశ్చ వాసిష్ఠః పర్జన్యః పౌలహస్తథా । సత్యనేత్రస్తథాత్రేయ ఋషయో రైవతాన్తరే

హిరణ్యరోముడు ఆంగిరసుడు, వేదశ్రీ భార్గవుడు, ఊర్ధ్వబాహువు వాసిష్ఠుడు, పర్జన్యుడు పౌలహుడు, సత్యనేత్రుడు ఆత్రేయుడు—ఇవాళ్లే రైవత యుగాంతర ఋషులు.

మహాపురాణసమ్భావ్యః ప్రత్యఙ్గపరహా శుచిః । బలబన్ధుర్నిరామిత్రః కేతుభృఙ్గో దృఢవ్రతః । చరిష్ణవస్య పుత్రాస్తే పఞ్చమఞ్చైతదన్తరమ్

మహాపురాణంగా గౌరవించబడే వాడు, తన శరీరంలోని ప్రతి భాగాన్ని సమానంగా చూసేవాడు, పవిత్రుడు, బలవంతుడు, శత్రువులేని వాడు, జెండా పట్టినవాడు, దృఢమైన వ్రతాన్ని పాటించేవాడు—ఇవన్నీ చరిష్ణవుని కుమారులు. వీరు ఐదవ స్థానంలో ఉన్నారు.

స్వారోచిషోత్తమశ్చైవ తామసో రైవతస్తథా । ప్రియవ్రతాన్వయా హ్యేతే చత్వారో మనవస్తథా

స్వారోచిషుడు, ఉత్తముడు, తామసుడు, రైవతుడు—ఈ నలుగురు మనువులు ప్రియవ్రతుని వంశానికి చెందారు.

షష్ఠే ఖల్వథ పర్యాయే దేవా యే చాక్షుషేఽన్తరే । ఆద్యాః ప్రసూతా భావ్యాశ్చ పృథుకాశ్చ దివౌకసః । మహానుభావలేఖాశ్చ పఞ్చ దేవగణాః స్మృతః

ఆరవ మన్వంతరంలో, చాక్షుషమన్వంతర కాలంలో ఉన్న దేవతలు—మొదట పుట్టినవారు, ఇంకా పుట్టబోయేవారు, ప్రథుకులు, అలాగే మహాశక్తివంతమైన లేఖలు—ఇవి ఐదు దేవతా వర్గాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.

దివౌకసః సర్గ ఏష ప్రోచ్యతే మాతృనామభిః । అత్రేః పుత్రస్య నప్తార ఆరణ్యస్య ప్రజాపతేః । గణాశ్చ తేషాం దేవానామేకైకో హ్యష్టకః స్మృతః

ఈ దేవతల సృష్టిని మాతృదేవతల పేర్లతో చెబుతారు. అత్రి కుమారుడైన ఆరణ్యుని మనవళ్లు, ప్రజాపతిగా ప్రసిద్ధుడైన ఆరణ్యుని సంతానం. వీరి దేవతా గణాల్లో ప్రతి ఒక్కటి ఎనిమిది మందిగా చెప్పబడింది.

అన్తరిక్షో వసుహయో హ్యతిథిశ్చ ప్రియవతః । శ్రోతా మన్తా సుమన్తా చ ఆద్యా హ్యేతే ప్రకీర్త్తితాః

అంతరిక్షుడు, వసుహయుడు, అతిథి, ప్రియవతుడు, శ్రోత, మంత, సుమంత—ఇవే మొదటి వారిగా పేర్కొనబడ్డారు.

శ్యేనభద్రస్తథా పశ్యః పథ్యనేత్రో మహాయశాః । సుమనాశ్చ సువేతాశ్చ రైవతః సుప్రచేతసః । ద్యుతిశ్చైవ మహాసత్త్వః ప్రసూతాః పరికీర్త్తితాః ॥౨.౧.

శ్యేనభద్రుడు, పశ్యుడు, పథ్యనేత్రుడు, మహాయశస్సు, సుమన, సువేత, రైవతుడు, సుప్రచేతసుడు, ద్యుతి, మహాసత్త్వుడు—ఇవారు ప్రసిద్ధి చెందిన సంతానం.

౬౨.౬౦ విజయః సుజయశ్చైవ మనోద్యానౌ తథైవ చ । సుమతిః సుపరిశ్చైవ విజ్ఞాతోఽర్థపతిశ్చ యః । భావ్యా హ్యేతే స్మృతా దేవాః పృథుకాంస్తు నిబోధత

విజయుడు, సుజయుడు, మనోద్యానుడు, సుమతి, సుపరి, విజ్ఞాత, అర్థపతి—ఇవారు భవిష్యత్తులో దేవతలుగా గుర్తించబడ్డారు. ఇప్పుడు ప్రథుకుల గురించి వినండి.

అజిష్టః శాక్యనో దేవో వానపృష్ఠస్తథైవ చ । శాఙ్కరః సత్యధృష్ణుశ్చ విష్ణుశ్చ విజయస్తథా । అజితశ్చ మహాభాగః పృథుకాస్తే దివౌకసః

అజిష్టుడు, శాక్యనుడు, వానపృష్ఠుడు, శాంకరుడు, సత్యధృష్ణుడు, విష్ణువు, విజయుడు, మహాభాగుడైన అజితుడు—ఇవే ప్రథుకులుగా చెప్పబడిన దేవతలు.

లేఖాంస్తథా ప్రవక్ష్యామి బ్రువతో మే నిబోధత । మనోజవః ప్రఘాసస్తు ప్రచేతాస్తు మహాయశాః

ఇప్పుడు లేఖల గురించి చెబుతాను, నా మాటలు వినండి: మనోజవుడు, ప్రఘాసుడు, ప్రచేత, మహాయశస్సు.

వాతో ధ్రువక్షితిశ్చైవ అద్భుతశ్చైవ వీర్యవాన్ । అవనో బృహస్పతిశ్చైవ లేఖాః సమ్పరికీర్త్తితాః

వాయువు, ధ్రువక్షితి, అద్భుతుడు (వీరుడు), అవనుడు, బృహస్పతి—ఇవే లేఖలుగా పేర్కొనబడ్డారు.

మనోజవో మహావీర్యస్తేషామిన్ద్రస్తదాభవత్ । ఉన్నతో భార్గవశ్చైవ హవిష్మానఙ్గిరఃసుతః

వారిలో మనోజవుడు మహాశక్తివంతుడిగా ఇంద్రుడయ్యాడు; ఉన్నతుడు, భార్గవుడు, హవిష్మాన్ అనే అంగిరసుని కుమారుడు కూడా ఉన్నారు.

సుధామా కాశ్యపశ్చైవ వాసిష్ఠో విరజస్తథా । అతిమానశ్చ పౌలస్త్యః సహిష్ణుః పౌలహస్తథా । మధురా త్రేయ ఇత్యేతే సప్త వై చాక్షుషేఽన్తరే

సుధామా, కాశ్యపుడు, వాసిష్ఠుడు, విరజుడు, అతిమానుడు, పౌలస్త్యుడు, సహిష్ణుడు, పౌలహుడు, మధురా, త్రేయ—ఈ ఏడుగురు చాక్షుషమన్వంతరానికి చెందినవారు.

ఊరుః పూరుః శతద్యుమ్నస్తపస్వీ సత్యవాక్ కృతిః । అగ్నిష్టుదతిరాత్రశ్చ సుద్యుమ్నశ్చేతి తే నవ

ఊరు, పూరు, శతద్యుమ్నుడు, తపస్వి, సత్యవాక్, కృతి, అగ్నిష్టుద, అతిరాత్ర, సుద్యుమ్నుడు—ఇవే తొమ్మిది మంది.

అభిమన్యుశ్చ దశమో నాద్వలేయా మనోః సుతాః । చాక్షుషస్య సుతా హ్యేతే షష్ఠం చైవ తదన్తరమ్

అభిమన్యుడు పదవవాడు. వీరంతా నాద్వాలి నుండి జన్మించిన మనువు కుమారులు. వీరే ఆరవ స్థానంలో ఉన్న చాక్షుషుని కుమారులు.

వైవస్వతేన సఙ్ఖ్యాతస్తస్య సర్గో మహాత్మనః । విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ కథితం వై మయా ద్విజాః

వైవస్వతుడైన మహాత్ముని సృష్టిని వివరంగా, క్రమంగా నేను వివరించాను, ద్విజులారా.

చాక్షుషస్య తు దాయాదః సమ్భూతః కశ్యపాన్వయే । తస్యాన్వవాయే యేఽప్యన్యే తన్నో బ్రూహి యథాతథమ్ ॥౨.౧.

చాక్షుషుని వారసుడు కశ్యపుని వంశంలో జన్మించాడు. అతని వంశంలో పుట్టిన ఇతరుల గురించి నిజంగా చెప్పండి.