వాయుపురాణమ్

అలం సంరక్షణే తేషాం పఞ్చాలా ఇతి విశ్రుతాః। ముద్గలస్యాపి మౌద్గల్యాః క్షాత్రోపేతద్విజాతయః ।। ౩౭.

వారి రక్షణ చాలునని, వీరు పంచాలులు అని ప్రసిద్ధి. ముద్గలుని నుంచి మౌద్గల్యులు పుట్టారు — క్షత్రియ వంశానికి చెందిన ద్విజులు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షే సంశ్రితాః కణ్ఠముద్ఘలాః । ముద్ఘలస్య సుతో జ్యేష్ఠో బ్రహ్మిష్ఠః సుమహాయశాః ।। ౩౭.

ఈ అంగిరసులు కణ్ఠముద్ఘలుల వంశానికి చెందినవారు. ముద్ఘలుని పెద్ద కుమారుడు వేదాల్లో ఎంతో నిపుణుడై, గొప్ప కీర్తిని సంపాదించాడు.

ఇన్ద్రసేనా యతో గర్భం బధ్యశ్వం ప్రత్యపద్యత। బధ్యశ్వాన్మిథునం జజ్ఞే మేనకా ఇతి నః శ్రుతిః ।। ౩౭.

ఇంద్రసేన అనే మహిళ గర్భం ధరించి బధ్యశ్వుడిని ప్రసవించింది. బధ్యశ్వుని నుండి మెనక అనే ఇద్దరు కవలలు పుట్టారు అని మనం విన్నాము.

దివోదాసశ్చ రాజర్షిరహల్యా చ యశస్వినీ। శారద్వతస్తు దాయాదమహల్యా సమసూయత ।। ౩౭.

దివోదాసుడు మహారాజు, అహల్యా మహిమాన్వితురాలు. అహల్యకు శారద్వతుని ద్వారా ఒక కుమారుడు పుట్టాడు.

శతానన్దమృషిశ్రేష్ఠం తస్యాపి సుమహాయశాః। పుత్రః సత్యధృతిర్నామ ధనుర్వేదస్య పారగః ।। ౩౭.

ఆమెకు శతానందుడు అనే మహర్షి జన్మించాడు. శతానందుని కుమారుడు సత్యధృతి అని ప్రసిద్ధి గాంచినవాడు, ధనుర్వేదంలో ప్రావీణ్యమున్నవాడు.

అథ సత్యధృతేః శుక్రం దృష్ట్వాప్సరసమగ్రతః। ప్రచస్కన్దే శరస్తమ్బే మైథునం సమపద్యత ।। ౩౭.

తర్వాత సత్యధృతి ఒక అప్సరసును చూచి, అతని వీర్యం ఒక మునగ చెట్ల పొదలపై పడింది. అక్కడే సంయోగం జరిగింది.

కృపయా తచ్చ జగ్రాహ శన్తనుర్మృగయాం గతః। కృపః స్మృతః స వై తస్మాద్గౌతమీ చ కృపీ తథా ।। ౩౭.

శాంతను అనే రాజు వేటకు వెళ్లి, దయతో ఆ శిశువును తీసుకున్నాడు. అతడు కృపుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని ద్వారా గౌతమి అనే కృపీ కూడా జన్మించింది.

ఏతే శారద్వతాః ప్రోక్తాః ఋతథ్యో గౌతమాన్వయః। అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి దివోదాసస్య సన్తతిమ్ ।। ౩౭.

ఇవాళ్లు శారద్వతుని వంశస్థులు, ఋతథ్యులు, గౌతముల వంశానికి చెందినవారు. ఇకపై దివోదాసుని సంతానాన్ని వివరించబోతున్నాను.

దివోదాసస్య దాయాదో బ్రహ్మిష్ఠో మిత్రయుర్నృపః। మైత్రేయస్తు తతో జజ్ఞే స్మృతా ఏతేఽపి సంశ్రితాః ।। ౩౭.

దివోదాసుని వారసుడు మిత్రయు అనే రాజు, వేదాల్లో నిపుణుడు. మిత్రయుని కుమారుడు స్మృతుడు. వీరందరూ కూడా ఈ వంశానికి చెందుతారు.

ఏతేఽపి సంశ్రితాః పక్షం క్షాత్రోపేతాస్తు భార్గవాః। రాజాపి చ్యవనో విద్వాంస్తతః ప్రతిరథోఽభవత్ ।। ౩౭.

వీరందరూ ఈ వంశంలో చేరి, క్షత్రియులుగా భావించబడే భార్గవులు అయ్యారు. వారిలో రాజు అయిన చ్యవనుడు పుట్టాడు. అతనికి ప్రతిరథుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

అథ వై చ్యవనాద్ధీమాన్ సుదాసః సమపద్యత। సౌదాసః సహదేవశ్చ సోమకస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

తర్వాత చ్యవనుని నుండి Sudāsa అనే జ్ఞానవంతుడు జన్మించాడు. సౌదాసుడు, సహదేవుడు, సోమకుడు అతని కుమారులు.

అజమీఢః పునర్జాతః క్షీణే వంశే స సోమకః। సోమకస్య సుతో జన్తుర్హతే తస్మిఞ్ఛతం విభో ।। ౩౭.

వంశం తగ్గిపోయినప్పుడు అజమీఢుడు మళ్లీ జన్మించాడు. అతని కుమారుడు సోమకుడు. ఆ సోమకునికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు.

పుషాణామజమీఢస్య సోమకత్వే మహాత్మనః। తేషాం యవీయాన్ పృషతో ద్రుపదస్య పితామహః ।। ౩౭.

అజమీఢుని కుమారుల్లో మహాత్ముడైన సోమకునికి పృషతుడు చిన్నవాడు. అతడే ద్రుపదుని తాతయ్య.

ధృష్టద్యుమ్నః సుతస్తస్య ధృష్టకేతుశ్చ తత్సుతః। మహిషీ చాజమీఢస్య ధూమినీ పుత్రగర్ధినీ ।। ౩౭.

పృషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, అతని కుమారుడు ధృష్టకేతుడు. అజమీఢుని ప్రధాన భార్య ధూమినీ, ఆమెకు అనేక మంది కుమారులు పుట్టారు.

పునర్భవే తపస్తేపే శతం వర్షాణి దుశ్చరమ్। హుతాగ్న్యనిద్రా హ్యభవత్ పవిత్రమితభోజనా ।। ౩౭.

తర్వాత జన్మలో ఆమె వంద సంవత్సరాలు కఠినమైన తపస్సు చేసింది. తక్కువ భోజనం చేస్తూ, యజ్ఞాగ్నిని పూజిస్తూ, పవిత్రంగా ఉండింది.

అహోరాత్రం కుశేష్వేవ సుష్వాప సుమహావ్రతా। తస్యాం వై ధూమ్రవర్ణాయామజమీఢశ్చ వీర్యవాన్ ।। ౩౭.

ఆ మహావ్రతధారి రాత్రింబవళ్ళు కుశ గడ్డి మీదే నిద్రించింది. ఆ ధూమ్రవర్ణ అనే మహిళలో శక్తిశాలి అజమీఢుడు జన్మించాడు.

ఋక్షం సంజనయామాస ధూమ్రవర్ణ సితాగ్రజమ్। ఋక్షాత్ సంవరణో జజ్ఞే కురుః సంవరణాదభూత్ ।। ౩౭.

అతడు ధూమ్రవర్ణకు సితా అన్నదమ్ముడైన ఋక్షుని జన్మింపజేశాడు. ఋక్షుని నుండి సంవరణుడు, సంవరణుని నుండి కురు జన్మించాడు.

యః ప్రయాగం పదాక్రమ్య కురుక్షేత్రఞ్చకార హ। కృష్ట్వైనం సుమహాతేజా వర్షాణి సుబహూన్యథ ।। ౩౭.

అతడు ప్రయాగానికి వచ్చి, కురుక్షేత్రాన్ని స్థాపించాడు. ఆ మహాత్ముడు ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడని భూమిని దున్నాడు.

కృష్యమాణే తదా శక్రస్తత్రాస్య వరదో బభౌ। పుణ్యఞ్చ రమణీయఞ్చ పుణ్యకృద్భిర్నిషేవితమ్ ।। ౩౭.

అతడు భూమిని దున్నుతున్నప్పుడు ఇంద్రుడు ప్రత్యక్షమై వరమిచ్చాడు. ఆ భూమి పవిత్రంగా, అందంగా మారి, ధర్మవంతులచే పూజించబడింది.

తస్యాన్వవాయజాః ఖ్యాతాః కురవో నృపసత్తమాః। కురోస్తు దయితాః పుత్రాః సుధన్వా జహ్నురేవ చ ।। ౩౭.

ఆ వంశంలో పుట్టిన వారు కురువులు అని ప్రసిద్ధి పొందారు. వారు రాజులలో అగ్రగణ్యులు. కురువు కుమారులలో ప్రియమైనవారు సుధన్వుడు, జహ్నువు.

పరిక్షితో మహారాజః పుత్రకశ్చారిమర్దనః। సుధన్వనస్తు దాయాదః సుహోత్రో మతిమాన్ స్మృతః ।। ౩౭.

పరిక్షిత్ గొప్ప రాజు. అతని కుమారుడు అరిమర్దనుడు. సుధన్వునికి వారసుడిగా సుహోత్రుడు పుట్టాడు. అతడు జ్ఞానవంతుడు అని పేరు.

చ్యవనస్తస్య పుత్రస్తు రాజా ధర్మార్థకోవిదః। చ్యవనస్య కృతః పుత్ర ఇష్ట్వా యజ్ఞైర్మహాతపాః ।। ౩౭.

సుహోత్రునికి కుమారుడిగా చ్యవనుడు పుట్టాడు. అతడు ధర్మానికి, సంపదకు నిపుణుడు. చ్యవనునికి కృతుడు కుమారుడు. అతడు గొప్ప తపస్సుతో యజ్ఞాలు చేశాడు.

విశ్రుతం జనయామాస పుత్రమిన్ద్రసఖం నృపః। విద్యోపరిచరం వీరం వసుం నామాన్తరిక్షగమ్ ।। ౩౭.

ఆ రాజుకు ప్రసిద్ధి చెందిన కుమారుడు పుట్టాడు. అతడు ఇంద్రునికి మిత్రుడు, వీరుడు, వసువు అని పేరుగాంచిన విద్యోపరిచరుడు. అతడు ఆకాశంలో సంచరించేవాడు.

విద్యోపరిచరాజ్జజ్ఞే గిరికా సప్త సూనవః। మహారథో భగధరో విశ్రుతో యో బృహద్రథః ।। ౩౭.

విద్యోపరిచరునికి గిరికా ద్వారా ఏడుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారిలో మహారథుడు, భాగధరుడు, ప్రసిద్ధి చెందిన బృహద్రథుడు ఉన్నారు.

ప్రత్యగ్రహః కుశశ్చైవ యమాహుర్మణివాహనమ్। మాథైల్యశ్చ లలిత్థశ్చ మత్స్యకాలశ్చ సప్తమః ।। ౩౭.

ప్రత్యాగ్రహుడు, మణివాహనుడు అని పిలవబడే కుశుడు, మాథైల్యుడు, లలిత్తుడు, ఏడవవాడిగా మత్స్యకాలుడు.

బృహద్రథస్య దాయాదః కుశాగ్రో నామ విశ్రుతః। కుశాగ్రస్యాత్మజశ్చైవ ఋషభో నామ వీర్యవాన్ ।। ౩౭.

బృహద్రథునికి వారసుడిగా కుశాగ్రుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. కుశాగ్రునికి కుమారుడిగా శక్తిశాలి ఋషభుడు పుట్టాడు.

ఋషభస్యాపి దాయాదః పుష్పవాన్నామ ధార్మికః। విక్రాన్తస్తస్య దాయాదో రాజా సత్యహితః స్మృతః ।। ౩౭.

ఋషభునికి ధార్మికుడు అయిన పుష్పవాన్ కుమారుడు. పుష్పవానునికి వీరుడైన రాజు సత్యహితుడు వారసుడు.

తస్య పుత్రః సుధన్వా చ తస్మాదూర్జ్జః ప్రతాపవాన్। ఊర్జ్జస్య నభసః పుత్రస్తస్మాజ్జజ్ఞే స వీర్యవాన్ ।। ౩౭.

సత్యహితునికి కుమారుడు సుధన్వుడు. అతనికి పుత్రుడిగా ప్రతాపవంతుడు అయిన ఊర్జ్జుడు పుట్టాడు. ఊర్జ్జునికి నభసుడు కుమారుడు. అతనికి శక్తివంతుడు పుట్టాడు.

శకలే ద్వే స వై జాతో జరయా సన్ధితస్తు సః। జరాసన్ధో మహాబాహుర్జరయా సన్ధితస్తు సః ।। ౩౭.

ఆ శిశువు రెండు భాగాలుగా పుట్టాడు. వృద్ధాప్యంతో అవి కలిసిపోయాయి. ఆ విధంగా జరాసంధుడు, గొప్ప బాహువంతుడు, జన్మించాడు.