వాయుపురాణమ్

అథ రుక్మరథస్యాపి సుపార్శ్వో నామ పార్థివః। సుపార్శ్వతనయశ్చాపి సుమతిర్నామ ధార్మికః ।। ౩౭.

ఆ రుక్మరథునికి సుపార్శ్వుడు అనే రాజు కుమారుడు. సుపార్శ్వునికి ధర్మబద్ధుడైన సుమతి కుమారుడు.

సుమతేరపి ధర్మ్మాత్మా రాజా సన్నతిమాన్ ప్రభుః। తస్యాసీత్సనతిర్నామ కృతస్తస్య సుతోఽభవత్ ।। ౩౭.

సుమతికి ధర్మాత్ముడైన, వినయశీలుడైన సనతి అనే రాజు కుమారుడు. సనతికి కృతుడు కుమారుడు.

శిష్యో హిరణ్యనాభేస్తు కౌథుమస్య మహాత్మనః। చతుర్వింశతిధా తేన ప్రోక్తాస్తాః సామసంహితాః ।। ౩౭.

అతడు మహాత్ముడైన కౌతుమ హిరణ్యనాభుని శిష్యుడు. అతని ద్వారా సామవేద సంహితలు ఇరవై నాలుగు శాఖలుగా బోధించబడ్డాయి.

స్మృతాస్తే ప్రాచ్యనామానః కార్త్తాః సామ్నాన్తు సామగాః । కార్తిరుగ్రాయుధః సోఽథ వీరః పౌరవనన్దనః ।। ౩౭.

వాటిని ప్రాచ్యనామకంగా, సామగులు పాడినవిగా గుర్తించేవారు. కార్తి ఉగ్రాయుధుడు ఆ ధైర్యశాలి పౌరవుని వంశజుడు.

బభూవ యేన విక్రమ్య పృషతస్య పితామహః। నీలో నామ మహాబాహుః పఞ్చాలాధిపతిర్హతః ।। ౩౭.

అతడు పరాక్రమంతో పృషతుని తాతను సంహరించాడు. మహాబాహువైన నీలుడు, పంచాలాధిపతిగా హతుడయ్యాడు.

ఉగ్రాయుధస్య దాయాదః క్షేమో నామ మహాయశాః। క్షేమాత్సు వీరః సంజజ్ఞే సువీరస్య నృపఞ్జయః। నృపఞ్జయాద్వీరరథో ఇత్యేతే పౌరవాః స్మృతాః ।। ౩౭.

ఉగ్రాయుధునికి వారసుడిగా క్షేముడు అనే మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు జన్మించాడు. క్షేముని నుంచి వీరుడు, వీరుని నుంచి నృపంజయుడు, నృపంజయుని నుంచి వీరరథుడు జన్మించారు. వీరే పౌరవులు అని గుర్తించబడతారు.

అజమీఢస్య నీలిన్యాం నీలః సమభవన్నృపః। నీలస్య తపసోగ్రేణ సుశాన్తిరభ్యజాయత ।। ౩౭.

అజమీఢునికి నీలినితో కలసి నీలుడు అనే రాజు జన్మించాడు. నీలుని ఘనమైన తపస్సుతో సుశాంతి పుట్టాడు.

పురుజానుః సుశాన్తేస్తు రిక్షస్తు పురుజానుజః। తతస్తు రిక్షదాయాదా భేదాశ్చ తనయాస్త్విమే ।। ౩౭.

సుశాంతికి పురుజాను కుమారుడు, పురుజానునికి ఋక్షుడు కుమారుడు. ఆ ఋక్షుని నుంచి ఈ కుమారులు, వారి శాఖలు ఏర్పడ్డాయి.

ముద్గలః సృఞ్జయశ్చైవ రాజా బృహదిషుస్తథా । యవీయాంశ్చాపి విక్రాన్తః కమ్పిల్యశ్చైవ పఞ్చమః ।। ౩౭.

ముద్గలుడు, సృంజయుడు, రాజైన బృహదిషు, ధైర్యశాలి అయిన యవీయాన్, ఐదవవాడైన కంఫిల్యుడు.

పఞ్చానాం రక్షణార్థాయ పితైతానభ్యభాషత। పఞ్చానాం విద్ధి పఞ్చైతాన్ స్ఫీతా జనపదా యుతాః ।। ౩౭.

ఈ ఐదుగురి రక్షణ కోసం వారి తండ్రి వారితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ ఐదుగురిని తెలుసుకో, వీరందరికీ సంపన్నమైన రాజ్యాలు ఉన్నాయి.'

అలం సంరక్షణే తేషాం పఞ్చాలా ఇతి విశ్రుతాః। ముద్గలస్యాపి మౌద్గల్యాః క్షాత్రోపేతద్విజాతయః ।। ౩౭.

వారి రక్షణ చాలునని, వీరు పంచాలులు అని ప్రసిద్ధి. ముద్గలుని నుంచి మౌద్గల్యులు పుట్టారు — క్షత్రియ వంశానికి చెందిన ద్విజులు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షే సంశ్రితాః కణ్ఠముద్ఘలాః । ముద్ఘలస్య సుతో జ్యేష్ఠో బ్రహ్మిష్ఠః సుమహాయశాః ।। ౩౭.

ఈ అంగిరసులు కణ్ఠముద్ఘలుల వంశానికి చెందినవారు. ముద్ఘలుని పెద్ద కుమారుడు వేదాల్లో ఎంతో నిపుణుడై, గొప్ప కీర్తిని సంపాదించాడు.

ఇన్ద్రసేనా యతో గర్భం బధ్యశ్వం ప్రత్యపద్యత। బధ్యశ్వాన్మిథునం జజ్ఞే మేనకా ఇతి నః శ్రుతిః ।। ౩౭.

ఇంద్రసేన అనే మహిళ గర్భం ధరించి బధ్యశ్వుడిని ప్రసవించింది. బధ్యశ్వుని నుండి మెనక అనే ఇద్దరు కవలలు పుట్టారు అని మనం విన్నాము.

దివోదాసశ్చ రాజర్షిరహల్యా చ యశస్వినీ। శారద్వతస్తు దాయాదమహల్యా సమసూయత ।। ౩౭.

దివోదాసుడు మహారాజు, అహల్యా మహిమాన్వితురాలు. అహల్యకు శారద్వతుని ద్వారా ఒక కుమారుడు పుట్టాడు.

శతానన్దమృషిశ్రేష్ఠం తస్యాపి సుమహాయశాః। పుత్రః సత్యధృతిర్నామ ధనుర్వేదస్య పారగః ।। ౩౭.

ఆమెకు శతానందుడు అనే మహర్షి జన్మించాడు. శతానందుని కుమారుడు సత్యధృతి అని ప్రసిద్ధి గాంచినవాడు, ధనుర్వేదంలో ప్రావీణ్యమున్నవాడు.

అథ సత్యధృతేః శుక్రం దృష్ట్వాప్సరసమగ్రతః। ప్రచస్కన్దే శరస్తమ్బే మైథునం సమపద్యత ।। ౩౭.

తర్వాత సత్యధృతి ఒక అప్సరసును చూచి, అతని వీర్యం ఒక మునగ చెట్ల పొదలపై పడింది. అక్కడే సంయోగం జరిగింది.

కృపయా తచ్చ జగ్రాహ శన్తనుర్మృగయాం గతః। కృపః స్మృతః స వై తస్మాద్గౌతమీ చ కృపీ తథా ।। ౩౭.

శాంతను అనే రాజు వేటకు వెళ్లి, దయతో ఆ శిశువును తీసుకున్నాడు. అతడు కృపుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని ద్వారా గౌతమి అనే కృపీ కూడా జన్మించింది.

ఏతే శారద్వతాః ప్రోక్తాః ఋతథ్యో గౌతమాన్వయః। అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి దివోదాసస్య సన్తతిమ్ ।। ౩౭.

ఇవాళ్లు శారద్వతుని వంశస్థులు, ఋతథ్యులు, గౌతముల వంశానికి చెందినవారు. ఇకపై దివోదాసుని సంతానాన్ని వివరించబోతున్నాను.

దివోదాసస్య దాయాదో బ్రహ్మిష్ఠో మిత్రయుర్నృపః। మైత్రేయస్తు తతో జజ్ఞే స్మృతా ఏతేఽపి సంశ్రితాః ।। ౩౭.

దివోదాసుని వారసుడు మిత్రయు అనే రాజు, వేదాల్లో నిపుణుడు. మిత్రయుని కుమారుడు స్మృతుడు. వీరందరూ కూడా ఈ వంశానికి చెందుతారు.

ఏతేఽపి సంశ్రితాః పక్షం క్షాత్రోపేతాస్తు భార్గవాః। రాజాపి చ్యవనో విద్వాంస్తతః ప్రతిరథోఽభవత్ ।। ౩౭.

వీరందరూ ఈ వంశంలో చేరి, క్షత్రియులుగా భావించబడే భార్గవులు అయ్యారు. వారిలో రాజు అయిన చ్యవనుడు పుట్టాడు. అతనికి ప్రతిరథుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

అథ వై చ్యవనాద్ధీమాన్ సుదాసః సమపద్యత। సౌదాసః సహదేవశ్చ సోమకస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

తర్వాత చ్యవనుని నుండి Sudāsa అనే జ్ఞానవంతుడు జన్మించాడు. సౌదాసుడు, సహదేవుడు, సోమకుడు అతని కుమారులు.

అజమీఢః పునర్జాతః క్షీణే వంశే స సోమకః। సోమకస్య సుతో జన్తుర్హతే తస్మిఞ్ఛతం విభో ।। ౩౭.

వంశం తగ్గిపోయినప్పుడు అజమీఢుడు మళ్లీ జన్మించాడు. అతని కుమారుడు సోమకుడు. ఆ సోమకునికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు.

పుషాణామజమీఢస్య సోమకత్వే మహాత్మనః। తేషాం యవీయాన్ పృషతో ద్రుపదస్య పితామహః ।। ౩౭.

అజమీఢుని కుమారుల్లో మహాత్ముడైన సోమకునికి పృషతుడు చిన్నవాడు. అతడే ద్రుపదుని తాతయ్య.

ధృష్టద్యుమ్నః సుతస్తస్య ధృష్టకేతుశ్చ తత్సుతః। మహిషీ చాజమీఢస్య ధూమినీ పుత్రగర్ధినీ ।। ౩౭.

పృషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, అతని కుమారుడు ధృష్టకేతుడు. అజమీఢుని ప్రధాన భార్య ధూమినీ, ఆమెకు అనేక మంది కుమారులు పుట్టారు.

పునర్భవే తపస్తేపే శతం వర్షాణి దుశ్చరమ్। హుతాగ్న్యనిద్రా హ్యభవత్ పవిత్రమితభోజనా ।। ౩౭.

తర్వాత జన్మలో ఆమె వంద సంవత్సరాలు కఠినమైన తపస్సు చేసింది. తక్కువ భోజనం చేస్తూ, యజ్ఞాగ్నిని పూజిస్తూ, పవిత్రంగా ఉండింది.

అహోరాత్రం కుశేష్వేవ సుష్వాప సుమహావ్రతా। తస్యాం వై ధూమ్రవర్ణాయామజమీఢశ్చ వీర్యవాన్ ।। ౩౭.

ఆ మహావ్రతధారి రాత్రింబవళ్ళు కుశ గడ్డి మీదే నిద్రించింది. ఆ ధూమ్రవర్ణ అనే మహిళలో శక్తిశాలి అజమీఢుడు జన్మించాడు.

ఋక్షం సంజనయామాస ధూమ్రవర్ణ సితాగ్రజమ్। ఋక్షాత్ సంవరణో జజ్ఞే కురుః సంవరణాదభూత్ ।। ౩౭.

అతడు ధూమ్రవర్ణకు సితా అన్నదమ్ముడైన ఋక్షుని జన్మింపజేశాడు. ఋక్షుని నుండి సంవరణుడు, సంవరణుని నుండి కురు జన్మించాడు.

యః ప్రయాగం పదాక్రమ్య కురుక్షేత్రఞ్చకార హ। కృష్ట్వైనం సుమహాతేజా వర్షాణి సుబహూన్యథ ।। ౩౭.

అతడు ప్రయాగానికి వచ్చి, కురుక్షేత్రాన్ని స్థాపించాడు. ఆ మహాత్ముడు ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడని భూమిని దున్నాడు.

కృష్యమాణే తదా శక్రస్తత్రాస్య వరదో బభౌ। పుణ్యఞ్చ రమణీయఞ్చ పుణ్యకృద్భిర్నిషేవితమ్ ।। ౩౭.

అతడు భూమిని దున్నుతున్నప్పుడు ఇంద్రుడు ప్రత్యక్షమై వరమిచ్చాడు. ఆ భూమి పవిత్రంగా, అందంగా మారి, ధర్మవంతులచే పూజించబడింది.