వాయుపురాణమ్

వృషోస్తు సుకృతిర్నామ సుకృతేనేహ కర్మణా। జజ్ఞే సర్వగుణోపేతో విబ్రాజస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

వృషునికి సుకృతుడు కుమారుడు. సుకృతుడు మంచి పనులతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతనికి అన్ని గుణాలతో కూడిన విభ్రాజుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

విభ్రాజస్య తు దాయాదస్త్వణుహో నామ పార్థివః। బభూవ శుకజామాతా ఋచీభర్త్తా మహాయశాః ।। ౩౭.

విభ్రాజుని వారసుడు అణుహుడు అనే రాజు. అతడు శుకుని అల్లుడు, ఋచీకి తండ్రిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

అణుహస్య తు దాయాదో బ్రహ్మదత్తో మహాతపాః। యోగసూనుః సుతస్తస్య విష్వక్సేనోఽభవనృపః ।। ౩౭.

అణుహునికి బ్రహ్మదత్తుడు అనే మహాతపస్వి కుమారుడు. అతనికి యోగసూనువు కుమారుడు, యోగసూనువుకు విశ్వక్సేనుడు రాజుగా అయ్యాడు.

విబ్రాజపుత్రా రాజానః కుకృతేనేహ కర్మ్మణా। విష్వక్సేనస్య పుత్రస్తు ఉదక్సేనో బభూవ హ ।। ౩౭.

విభ్రాజుని కుమారులు, చెడు పనులతో ఇక్కడ రాజులయ్యారు. విష్వక్సేనుని కుమారుడు ఉదక్సేనుడు అయ్యాడు.

భల్లాటస్తస్య దాయాదో యేన రాజా పురాహతః। భల్లాటస్య తు దాయాదో రాజాసీజ్జనమేజయః। ఉగ్రాయుధేన తస్యార్థే సర్వే నీపాః ప్రణాశితాః ।। ౩౭.

ఆ ఉదక్సేనునికి వారసుడైన భల్లాటుడు, ఒక రాజును చంపాడు. భల్లాటుని వారసుడు జనమేజయుడు. జనమేజయుని కోసమే ఉగ్రాయుధుడు అన్ని రాజులను నాశనం చేశాడు.

ఉగ్రాయుధః కస్య సుతః కస్మిన్ వంశే చ కీర్త్యతే। కిమర్థఞ్చైవ నీపాస్తే తేన సర్వే ప్రణాశితాః ।। ౩౭.

ఉగ్రాయుధుడు ఎవరి కుమారుడు? ఏ వంశంలో ప్రసిద్ధుడు? అతడు ఎందుకు అన్ని రాజులను నాశనం చేశాడు?

ద్విమీఢస్య తు దాయాదో విద్వాన్ జజ్ఞే యవీనరః। ధృతిమాంస్తస్య పుత్రస్తు తస్య సత్యధృతిః సుతః ।। ౩౭.

ద్విమీఢునికి వారసుడిగా పండితుడు అయిన యవీనరుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు ధైర్యవంతుడు, అతనికి సత్యధృతి కుమారుడు.

అథ సత్యధృతేః పుత్రో దృఢనేమిః ప్రతాపవాన్ । దృఢనేమిసుతశ్చాపి సువర్మా నామ పార్థివః ।। ౩౭.

ఆ సత్యధృతికి ధైర్యశాలి అయిన దృఢనేమి కుమారుడు. దృఢనేమికి సువర్మ అనే రాజు కుమారుడు.

ఆసీత్సువర్మ్మణః పుత్రః సార్వభౌమః ప్రతాపవాన్। సార్వభౌమ ఇతి ఖ్యాతః పృథివ్యామేకరాడ్బభౌ ।। ౩౭.

సువర్మకు సార్వభౌముడు అనే శక్తివంతుడు కుమారుడు. సార్వభౌముడిగా ప్రసిద్ధి పొందిన వాడు భూమిపై ఏకరాజుగా పరిపాలించాడు.

తస్యాన్వయే చ మహతి మహత్పౌరవనన్దనః। మహత్పౌరవపుత్రస్తు రాజా రుక్మరథః స్మృతః ।। ౩౭.

ఆ వంశంలో మహత్తరమైన పౌరవుని కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ మహత్పౌరవునికి రుక్మరథుడు అనే రాజు కుమారుడు.

అథ రుక్మరథస్యాపి సుపార్శ్వో నామ పార్థివః। సుపార్శ్వతనయశ్చాపి సుమతిర్నామ ధార్మికః ।। ౩౭.

ఆ రుక్మరథునికి సుపార్శ్వుడు అనే రాజు కుమారుడు. సుపార్శ్వునికి ధర్మబద్ధుడైన సుమతి కుమారుడు.

సుమతేరపి ధర్మ్మాత్మా రాజా సన్నతిమాన్ ప్రభుః। తస్యాసీత్సనతిర్నామ కృతస్తస్య సుతోఽభవత్ ।। ౩౭.

సుమతికి ధర్మాత్ముడైన, వినయశీలుడైన సనతి అనే రాజు కుమారుడు. సనతికి కృతుడు కుమారుడు.

శిష్యో హిరణ్యనాభేస్తు కౌథుమస్య మహాత్మనః। చతుర్వింశతిధా తేన ప్రోక్తాస్తాః సామసంహితాః ।। ౩౭.

అతడు మహాత్ముడైన కౌతుమ హిరణ్యనాభుని శిష్యుడు. అతని ద్వారా సామవేద సంహితలు ఇరవై నాలుగు శాఖలుగా బోధించబడ్డాయి.

స్మృతాస్తే ప్రాచ్యనామానః కార్త్తాః సామ్నాన్తు సామగాః । కార్తిరుగ్రాయుధః సోఽథ వీరః పౌరవనన్దనః ।। ౩౭.

వాటిని ప్రాచ్యనామకంగా, సామగులు పాడినవిగా గుర్తించేవారు. కార్తి ఉగ్రాయుధుడు ఆ ధైర్యశాలి పౌరవుని వంశజుడు.

బభూవ యేన విక్రమ్య పృషతస్య పితామహః। నీలో నామ మహాబాహుః పఞ్చాలాధిపతిర్హతః ।। ౩౭.

అతడు పరాక్రమంతో పృషతుని తాతను సంహరించాడు. మహాబాహువైన నీలుడు, పంచాలాధిపతిగా హతుడయ్యాడు.

ఉగ్రాయుధస్య దాయాదః క్షేమో నామ మహాయశాః। క్షేమాత్సు వీరః సంజజ్ఞే సువీరస్య నృపఞ్జయః। నృపఞ్జయాద్వీరరథో ఇత్యేతే పౌరవాః స్మృతాః ।। ౩౭.

ఉగ్రాయుధునికి వారసుడిగా క్షేముడు అనే మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు జన్మించాడు. క్షేముని నుంచి వీరుడు, వీరుని నుంచి నృపంజయుడు, నృపంజయుని నుంచి వీరరథుడు జన్మించారు. వీరే పౌరవులు అని గుర్తించబడతారు.

అజమీఢస్య నీలిన్యాం నీలః సమభవన్నృపః। నీలస్య తపసోగ్రేణ సుశాన్తిరభ్యజాయత ।। ౩౭.

అజమీఢునికి నీలినితో కలసి నీలుడు అనే రాజు జన్మించాడు. నీలుని ఘనమైన తపస్సుతో సుశాంతి పుట్టాడు.

పురుజానుః సుశాన్తేస్తు రిక్షస్తు పురుజానుజః। తతస్తు రిక్షదాయాదా భేదాశ్చ తనయాస్త్విమే ।। ౩౭.

సుశాంతికి పురుజాను కుమారుడు, పురుజానునికి ఋక్షుడు కుమారుడు. ఆ ఋక్షుని నుంచి ఈ కుమారులు, వారి శాఖలు ఏర్పడ్డాయి.

ముద్గలః సృఞ్జయశ్చైవ రాజా బృహదిషుస్తథా । యవీయాంశ్చాపి విక్రాన్తః కమ్పిల్యశ్చైవ పఞ్చమః ।। ౩౭.

ముద్గలుడు, సృంజయుడు, రాజైన బృహదిషు, ధైర్యశాలి అయిన యవీయాన్, ఐదవవాడైన కంఫిల్యుడు.

పఞ్చానాం రక్షణార్థాయ పితైతానభ్యభాషత। పఞ్చానాం విద్ధి పఞ్చైతాన్ స్ఫీతా జనపదా యుతాః ।। ౩౭.

ఈ ఐదుగురి రక్షణ కోసం వారి తండ్రి వారితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ ఐదుగురిని తెలుసుకో, వీరందరికీ సంపన్నమైన రాజ్యాలు ఉన్నాయి.'

అలం సంరక్షణే తేషాం పఞ్చాలా ఇతి విశ్రుతాః। ముద్గలస్యాపి మౌద్గల్యాః క్షాత్రోపేతద్విజాతయః ।। ౩౭.

వారి రక్షణ చాలునని, వీరు పంచాలులు అని ప్రసిద్ధి. ముద్గలుని నుంచి మౌద్గల్యులు పుట్టారు — క్షత్రియ వంశానికి చెందిన ద్విజులు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షే సంశ్రితాః కణ్ఠముద్ఘలాః । ముద్ఘలస్య సుతో జ్యేష్ఠో బ్రహ్మిష్ఠః సుమహాయశాః ।। ౩౭.

ఈ అంగిరసులు కణ్ఠముద్ఘలుల వంశానికి చెందినవారు. ముద్ఘలుని పెద్ద కుమారుడు వేదాల్లో ఎంతో నిపుణుడై, గొప్ప కీర్తిని సంపాదించాడు.

ఇన్ద్రసేనా యతో గర్భం బధ్యశ్వం ప్రత్యపద్యత। బధ్యశ్వాన్మిథునం జజ్ఞే మేనకా ఇతి నః శ్రుతిః ।। ౩౭.

ఇంద్రసేన అనే మహిళ గర్భం ధరించి బధ్యశ్వుడిని ప్రసవించింది. బధ్యశ్వుని నుండి మెనక అనే ఇద్దరు కవలలు పుట్టారు అని మనం విన్నాము.

దివోదాసశ్చ రాజర్షిరహల్యా చ యశస్వినీ। శారద్వతస్తు దాయాదమహల్యా సమసూయత ।। ౩౭.

దివోదాసుడు మహారాజు, అహల్యా మహిమాన్వితురాలు. అహల్యకు శారద్వతుని ద్వారా ఒక కుమారుడు పుట్టాడు.

శతానన్దమృషిశ్రేష్ఠం తస్యాపి సుమహాయశాః। పుత్రః సత్యధృతిర్నామ ధనుర్వేదస్య పారగః ।। ౩౭.

ఆమెకు శతానందుడు అనే మహర్షి జన్మించాడు. శతానందుని కుమారుడు సత్యధృతి అని ప్రసిద్ధి గాంచినవాడు, ధనుర్వేదంలో ప్రావీణ్యమున్నవాడు.

అథ సత్యధృతేః శుక్రం దృష్ట్వాప్సరసమగ్రతః। ప్రచస్కన్దే శరస్తమ్బే మైథునం సమపద్యత ।। ౩౭.

తర్వాత సత్యధృతి ఒక అప్సరసును చూచి, అతని వీర్యం ఒక మునగ చెట్ల పొదలపై పడింది. అక్కడే సంయోగం జరిగింది.

కృపయా తచ్చ జగ్రాహ శన్తనుర్మృగయాం గతః। కృపః స్మృతః స వై తస్మాద్గౌతమీ చ కృపీ తథా ।। ౩౭.

శాంతను అనే రాజు వేటకు వెళ్లి, దయతో ఆ శిశువును తీసుకున్నాడు. అతడు కృపుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతని ద్వారా గౌతమి అనే కృపీ కూడా జన్మించింది.

ఏతే శారద్వతాః ప్రోక్తాః ఋతథ్యో గౌతమాన్వయః। అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి దివోదాసస్య సన్తతిమ్ ।। ౩౭.

ఇవాళ్లు శారద్వతుని వంశస్థులు, ఋతథ్యులు, గౌతముల వంశానికి చెందినవారు. ఇకపై దివోదాసుని సంతానాన్ని వివరించబోతున్నాను.

దివోదాసస్య దాయాదో బ్రహ్మిష్ఠో మిత్రయుర్నృపః। మైత్రేయస్తు తతో జజ్ఞే స్మృతా ఏతేఽపి సంశ్రితాః ।। ౩౭.

దివోదాసుని వారసుడు మిత్రయు అనే రాజు, వేదాల్లో నిపుణుడు. మిత్రయుని కుమారుడు స్మృతుడు. వీరందరూ కూడా ఈ వంశానికి చెందుతారు.