వాయుపురాణమ్

అజమీఢస్య పుత్రాస్తు శభాః శుభకులోద్వహాః। తపసోఽన్తే సుమహతో రాజ్ఞో వృద్ధస్య ధార్మికాః ।। ౩౭.

అజమీఢుని కుమారులు శభులు, వారు మంచి వంశాన్ని కొనసాగించినవారు. వారు గొప్ప తపస్సు చేసిన రాజులు, ధర్మబద్ధులుగా నిలిచారు.

భరద్వాజప్రసాదేన శ్రృణుధ్వం తస్య విస్తరమ్। అజ మీఢస్య కేశిన్యాం కణ్ఠః సమభవత్కిల ।। ౩౭.

భరద్వాజుని అనుగ్రహంతో, వారి వంశాన్ని వివరంగా వినండి. అజమీఢుడు కేసినిలో కంఠుడిని కనాడు.

మేధాతిథిః సుతస్తస్య తస్మాత్ కణ్ఠాయనా ద్విజాః। అజమీఢస్య ధూమిన్యాం జజ్ఞే బృహద్వసుర్నృపః ।। ౩౭.

కంఠునికి మెధాతిథి కుమారుడు. అతనివల్ల కంఠాయన బ్రాహ్మణులు పుట్టారు. అజమీఢుడు ధూమినిలో బృహద్వసు అనే రాజును కనాడు.

బృహద్వసోర్బృహద్విష్ణుః పుత్రస్తస్య మహాబలః। బృహత్కర్మా సుతస్తస్య పుత్రస్తస్య బృహద్రథః ।। ౩౭.

బృహద్వసుకు బృహద్విష్ణు అనే మహాబలుడు కుమారుడు. అతనికి బృహత్కర్మ కుమారుడు, అతనికి బృహద్రథుడు జన్మించాడు.

విశ్వజిత్తనయస్తస్య సేనజిత్తస్య చాత్మజః। అథ సేనజితః పుత్రాశ్చత్వారో లోకవిశ్రుతాః ।। ౩౭.

బృహద్రథునికి విశ్వజిత్ కుమారుడు, విశ్వజిత్‌కు సేనజిత్ కుమారుడు. ఆ తర్వాత, సేనజిత్‌కు నలుగురు కుమారులు పుట్టారు, వారు లోకంలో ప్రసిద్ధులు.

రుచిరాశ్వశ్చ కావ్యశ్చ రామో దృఢధనుస్తథా। వత్సశ్చావన్తకో రాజా యస్య తే పరివత్సరాః ।। ౩౭.

రుచిరాశ్వుడు, కావ్యుడు, దృఢధనుస్సుతో రాముడు, వత్సుడు, అవంతకుడు అనే రాజు; వీరిని పరివత్సరులు అంటారు.

రుచిరాశ్వస్య దాయాదః పృథుషేణో మహాయశాః। పృథుషేణస్య పారస్తు పారాన్నీపోఽథ జజ్ఞివాన్ ।। ౩౭.

రుచిరాశ్వుని వారసుడు మహాప్రఖ్యాతి కలిగిన పృథుశేనుడు. పృథుశేనునికి పారు కుమారుడు, పారుని కుమారుడిగా నీపుడు జన్మించాడు.

యస్య చైకశతఞ్చాసీత్ పుత్రాణామితి నః శ్రుతమ్। నీపా ఇతి సమాఖ్యాతా రాజానః సర్వ ఏవ తే ।। ౩౭.

ఆ నీపునికి వంద మంది కుమారులు ఉన్నారని మేము విన్నాము. ఆ రాజులు అందరూ 'నీపులు' అని పిలవబడతారు.

తేషాం వంశకరః శ్రీమాన్ రాజాసీత్కీర్త్తివర్ద్ధనః। కామ్పిల్యే సమరో నామ స చేష్టసమరోఽభవత్ ।। ౩౭.

వారిలో వంశాన్ని స్థాపించిన మహారాజు కీర్తివర్ధనుడు. కాంపిల్యంలో సమరుడు అనే రాజు ఉండేవాడు, అతడు 'చేష్టసమరుడు'గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

సమరస్య పరః పారః సత్వదశ్చ ఇతి త్రయః। పుత్రాః సర్వగుణోపేతాః పారపుత్రో వృషుర్బభౌ ।। ౩౭.

సమరునికి ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు: పారు, సత్వదుడు మరియు మరొకరు. వారు అన్ని గుణాలతో కూడినవారు. పారుని కుమారుడు వృషుడు.

వృషోస్తు సుకృతిర్నామ సుకృతేనేహ కర్మణా। జజ్ఞే సర్వగుణోపేతో విబ్రాజస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

వృషునికి సుకృతుడు కుమారుడు. సుకృతుడు మంచి పనులతో ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతనికి అన్ని గుణాలతో కూడిన విభ్రాజుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

విభ్రాజస్య తు దాయాదస్త్వణుహో నామ పార్థివః। బభూవ శుకజామాతా ఋచీభర్త్తా మహాయశాః ।। ౩౭.

విభ్రాజుని వారసుడు అణుహుడు అనే రాజు. అతడు శుకుని అల్లుడు, ఋచీకి తండ్రిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

అణుహస్య తు దాయాదో బ్రహ్మదత్తో మహాతపాః। యోగసూనుః సుతస్తస్య విష్వక్సేనోఽభవనృపః ।। ౩౭.

అణుహునికి బ్రహ్మదత్తుడు అనే మహాతపస్వి కుమారుడు. అతనికి యోగసూనువు కుమారుడు, యోగసూనువుకు విశ్వక్సేనుడు రాజుగా అయ్యాడు.

విబ్రాజపుత్రా రాజానః కుకృతేనేహ కర్మ్మణా। విష్వక్సేనస్య పుత్రస్తు ఉదక్సేనో బభూవ హ ।। ౩౭.

విభ్రాజుని కుమారులు, చెడు పనులతో ఇక్కడ రాజులయ్యారు. విష్వక్సేనుని కుమారుడు ఉదక్సేనుడు అయ్యాడు.

భల్లాటస్తస్య దాయాదో యేన రాజా పురాహతః। భల్లాటస్య తు దాయాదో రాజాసీజ్జనమేజయః। ఉగ్రాయుధేన తస్యార్థే సర్వే నీపాః ప్రణాశితాః ।। ౩౭.

ఆ ఉదక్సేనునికి వారసుడైన భల్లాటుడు, ఒక రాజును చంపాడు. భల్లాటుని వారసుడు జనమేజయుడు. జనమేజయుని కోసమే ఉగ్రాయుధుడు అన్ని రాజులను నాశనం చేశాడు.

ఉగ్రాయుధః కస్య సుతః కస్మిన్ వంశే చ కీర్త్యతే। కిమర్థఞ్చైవ నీపాస్తే తేన సర్వే ప్రణాశితాః ।। ౩౭.

ఉగ్రాయుధుడు ఎవరి కుమారుడు? ఏ వంశంలో ప్రసిద్ధుడు? అతడు ఎందుకు అన్ని రాజులను నాశనం చేశాడు?

ద్విమీఢస్య తు దాయాదో విద్వాన్ జజ్ఞే యవీనరః। ధృతిమాంస్తస్య పుత్రస్తు తస్య సత్యధృతిః సుతః ।। ౩౭.

ద్విమీఢునికి వారసుడిగా పండితుడు అయిన యవీనరుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు ధైర్యవంతుడు, అతనికి సత్యధృతి కుమారుడు.

అథ సత్యధృతేః పుత్రో దృఢనేమిః ప్రతాపవాన్ । దృఢనేమిసుతశ్చాపి సువర్మా నామ పార్థివః ।। ౩౭.

ఆ సత్యధృతికి ధైర్యశాలి అయిన దృఢనేమి కుమారుడు. దృఢనేమికి సువర్మ అనే రాజు కుమారుడు.

ఆసీత్సువర్మ్మణః పుత్రః సార్వభౌమః ప్రతాపవాన్। సార్వభౌమ ఇతి ఖ్యాతః పృథివ్యామేకరాడ్బభౌ ।। ౩౭.

సువర్మకు సార్వభౌముడు అనే శక్తివంతుడు కుమారుడు. సార్వభౌముడిగా ప్రసిద్ధి పొందిన వాడు భూమిపై ఏకరాజుగా పరిపాలించాడు.

తస్యాన్వయే చ మహతి మహత్పౌరవనన్దనః। మహత్పౌరవపుత్రస్తు రాజా రుక్మరథః స్మృతః ।। ౩౭.

ఆ వంశంలో మహత్తరమైన పౌరవుని కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ మహత్పౌరవునికి రుక్మరథుడు అనే రాజు కుమారుడు.

అథ రుక్మరథస్యాపి సుపార్శ్వో నామ పార్థివః। సుపార్శ్వతనయశ్చాపి సుమతిర్నామ ధార్మికః ।। ౩౭.

ఆ రుక్మరథునికి సుపార్శ్వుడు అనే రాజు కుమారుడు. సుపార్శ్వునికి ధర్మబద్ధుడైన సుమతి కుమారుడు.

సుమతేరపి ధర్మ్మాత్మా రాజా సన్నతిమాన్ ప్రభుః। తస్యాసీత్సనతిర్నామ కృతస్తస్య సుతోఽభవత్ ।। ౩౭.

సుమతికి ధర్మాత్ముడైన, వినయశీలుడైన సనతి అనే రాజు కుమారుడు. సనతికి కృతుడు కుమారుడు.

శిష్యో హిరణ్యనాభేస్తు కౌథుమస్య మహాత్మనః। చతుర్వింశతిధా తేన ప్రోక్తాస్తాః సామసంహితాః ।। ౩౭.

అతడు మహాత్ముడైన కౌతుమ హిరణ్యనాభుని శిష్యుడు. అతని ద్వారా సామవేద సంహితలు ఇరవై నాలుగు శాఖలుగా బోధించబడ్డాయి.

స్మృతాస్తే ప్రాచ్యనామానః కార్త్తాః సామ్నాన్తు సామగాః । కార్తిరుగ్రాయుధః సోఽథ వీరః పౌరవనన్దనః ।। ౩౭.

వాటిని ప్రాచ్యనామకంగా, సామగులు పాడినవిగా గుర్తించేవారు. కార్తి ఉగ్రాయుధుడు ఆ ధైర్యశాలి పౌరవుని వంశజుడు.

బభూవ యేన విక్రమ్య పృషతస్య పితామహః। నీలో నామ మహాబాహుః పఞ్చాలాధిపతిర్హతః ।। ౩౭.

అతడు పరాక్రమంతో పృషతుని తాతను సంహరించాడు. మహాబాహువైన నీలుడు, పంచాలాధిపతిగా హతుడయ్యాడు.

ఉగ్రాయుధస్య దాయాదః క్షేమో నామ మహాయశాః। క్షేమాత్సు వీరః సంజజ్ఞే సువీరస్య నృపఞ్జయః। నృపఞ్జయాద్వీరరథో ఇత్యేతే పౌరవాః స్మృతాః ।। ౩౭.

ఉగ్రాయుధునికి వారసుడిగా క్షేముడు అనే మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు జన్మించాడు. క్షేముని నుంచి వీరుడు, వీరుని నుంచి నృపంజయుడు, నృపంజయుని నుంచి వీరరథుడు జన్మించారు. వీరే పౌరవులు అని గుర్తించబడతారు.

అజమీఢస్య నీలిన్యాం నీలః సమభవన్నృపః। నీలస్య తపసోగ్రేణ సుశాన్తిరభ్యజాయత ।। ౩౭.

అజమీఢునికి నీలినితో కలసి నీలుడు అనే రాజు జన్మించాడు. నీలుని ఘనమైన తపస్సుతో సుశాంతి పుట్టాడు.

పురుజానుః సుశాన్తేస్తు రిక్షస్తు పురుజానుజః। తతస్తు రిక్షదాయాదా భేదాశ్చ తనయాస్త్విమే ।। ౩౭.

సుశాంతికి పురుజాను కుమారుడు, పురుజానునికి ఋక్షుడు కుమారుడు. ఆ ఋక్షుని నుంచి ఈ కుమారులు, వారి శాఖలు ఏర్పడ్డాయి.

ముద్గలః సృఞ్జయశ్చైవ రాజా బృహదిషుస్తథా । యవీయాంశ్చాపి విక్రాన్తః కమ్పిల్యశ్చైవ పఞ్చమః ।। ౩౭.

ముద్గలుడు, సృంజయుడు, రాజైన బృహదిషు, ధైర్యశాలి అయిన యవీయాన్, ఐదవవాడైన కంఫిల్యుడు.