వాయుపురాణమ్

యస్మాన్మామీదృశే కాలే సర్వభూతేప్సితే సతి। ప్రతిషేధసితత్తస్మాత్ తమో దీర్ఘం ప్రవేక్ష్యసి ।। ౩౭.

'ప్రపంచంలోని అందరికీ కావలసిన సమయంలో నన్ను అడ్డుకున్నావు కాబట్టి, నీవు దీర్ఘకాలం గాఢమైన చీకటిలో ఉండాలి.'

పాదాభ్యాన్తేన తచ్ఛన్నం మాతుర్ద్వారం బృహస్పతేః। తద్రేతస్తు తయోర్మధ్యే నివార్యః శిశుకోఽభవత్ ।। ౩౭.

తల్లి పాదాల మధ్యనున్న ద్వారం బృహస్పతి వీర్యంతో మూసివేయబడింది. ఆ వీర్యం మధ్యలో ఉండి, ఆ శిశువు అడ్డుపడ్డాడు.

సద్యో జాతం కుమారన్తం దృష్ట్వాఽథ మమతాఽబ్రవీత్। గమిష్యామి గృహం స్వం వై భరద్వాజం బృహస్పతే ।। ౩౭.

ఆ శిశువు వెంటనే పుట్టినదాన్ని చూసి, మమత ఇలా చెప్పింది: 'బృహస్పతీ! నేను నా ఇంటికి వెళ్తాను. ఇతడు భరద్వాజుడు.'

ఏవముక్త్వా గతాయాం స పుత్రన్త్యజతి తత్క్షణాత్। భరస్వ బాఢమిత్యుక్తో భరద్వాజస్తతోఽభవత్ ।। ౩౭.

ఇలా చెప్పి ఆమె వెళ్లిపోయిన వెంటనే, ఆ కుమారుడిని అక్కడే వదిలేశారు. 'బాగా భరించు' అని చెప్పడంతో, అతడు భరద్వాజుడయ్యాడు.

మాతాపితృభ్యాం సంత్యక్తం దృష్ట్వాథ మరుతః శిశుమ్। గృహీత్వైనం భరద్వాజం జగ్ముస్తే కృపయా తతః ।। ౩౭.

తల్లి తండ్రులు ఇద్దరూ శిశువును వదిలేసినదాన్ని చూసి, మారుతులు దయతో భరద్వాజుని తీసుకెళ్లారు.

తస్మిన్ కాలే తు భరతో మరుద్భిః క్రతుభిః క్రమాత్। కామ్యనైమిత్తికైర్యజ్ఞైర్యజతే పుత్రలిప్సయా ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో భరతుడు మారుతులతో కలసి, కావలసిన యజ్ఞాలు చేసి, కుమారుడిని కోరుతూ పూజలు చేశాడు.

యదా స యజమానో వై పుత్రాన్నాసాదయత్ ప్రభుః । యజ్ఞం తతో మరుత్సోమం పుత్రార్థే పునరాహరత్ ।। ౩౭.

ఆ యజమాని కుమారుడిని పొందలేకపోయినప్పుడు, కుమారుని కోసం మరలా మారుత్సోమ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

తేన తే మరుతస్తస్య మరుత్సోమేన తోషితాః। భరద్వాజం తతః పుత్రం బార్హస్పత్యం మనీషిణమ్ ।। ౩౭.

ఆ యజ్ఞంతో మారుతులు సంతోషించారు. అప్పుడు వారు బృహస్పతిపుత్రుడైన జ్ఞానవంతుడైన భరద్వాజుని కుమారుడిగా ఇచ్చారు.

భరతస్తు భరద్వాజం పుత్రం ప్రాప్య తదాబ్రవీత్। ప్రజాయాం సంహృతాయాం వై కృతార్థోఽహం త్వయా విభో ।। ౩౭.

అప్పుడు భరతుడు భరద్వాజుని కుమారుడిగా పొందిన తరువాత ఇలా అన్నాడు: 'నా వంశం మళ్లీ స్థాపించబడింది. నీ వల్ల నేను సంతృప్తుడిని.'

పూర్వన్తు వితథం తస్య కృతం వై పుత్రజన్మ హి। తతః స వితథో నామ భరద్వాజస్తథాఽభవత్ ।। ౩౭.

ముందుగా అతనికి కుమారుడు కలగడం వృథా అయింది. అందువల్ల భరద్వాజుని విథథుడు అని కూడా పిలిచేవారు.

తస్మాద్దివ్యో భరద్వాజో బ్రాహ్మణ్యాత్ క్షత్రియోఽభవత్। ద్విముఖ్యాయననామా స స్మృతో ద్విపితృకస్తు వై ।। ౩౭.

అందుచేత భరద్వాజుడు బ్రాహ్మణునిగా పుట్టినా, క్షత్రియుడయ్యాడు. అతడిని ద్విముఖ్యాయనుడు, ఇద్దరు తండ్రులు ఉన్నవాడిగా గుర్తించేవారు.

తతోఽథ వితథే జాతే భరతః స దివం యయౌ। వితథస్య తు దాయాదో భువమన్యుర్బభూవ హ ।। ౩౭.

విథథుడు జన్మించిన తరువాత భరతుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు. విథథునికి భువమన్యుడు వారసుడిగా పుట్టాడు.

మహాభూతోపమాశ్చాసంశ్చత్వారో భువమన్యుజాః। బృహత్క్షత్రో మహావీర్యో నరో గాగ్రశ్చ వీర్యవాన్ ।। ౩౭.

భువమన్యునికి నలుగురు కుమారులు ఉన్నారు. వారు మహాబలశాలులు: బృహత్క్షత్రుడు, మహావీరుడు, నరుడు, గాగ్రుడు వీరులు.

నరస్య సాంకృతిః పుత్రస్తస్య పుత్రౌ మహౌజసౌ। గురువీర్యస్త్రిదేవశ్చ సాంకృత్యావవరౌ స్మృతౌ ।। ౩౭.

నరునికి సాంకృతి అనే కుమారుడు. అతనికి ఇద్దరు మహాశక్తిశాలులు: గురువీర్యుడు, త్రిదేవుడు. వీరిని సాంకృతులు అంటారు.

దాయాదాశ్చాపి గాగ్రస్య శినిబద్ధాత్ బభూవ హ। స్మృతాశ్చైతే తతో గాగ్ర్యాః క్షాత్రోపేతా ద్విజాతయః ।। ౩౭.

గాగ్రుని వారసులు శినిబద్ధుని వంశంలో పుట్టారు. వీరిని గాగ్ర్యులు అని, క్షత్రియ బ్రాహ్మణులు అని గుర్తించేవారు.

మహావీర్యసుతశ్చాపి భీమస్తస్మాదుభక్షయః। తస్య భార్యా విశాలా తు సుషువే వై సుతాంస్త్రయః ।। ౩౭.

మహావీరుడైన భీముడు, ఆ కారణంగా భోజనంలో అపారుడు. అతని భార్య విశాలా, భీమునికి ముగ్గురు కుమారులను కనింది.

త్రయ్యారుణిం పుష్కరిణం తృతీయం సుషువే కపిమ్। కపేః క్షత్రవరా హ్యేతే తయోః ప్రోక్తా మహర్షయః ।। ౩౭.

ఆమె త్రయ్యారుణి, పుష్కరిణి, మూడవదిగా కోతిని ప్రసవించింది. ఆ ఇద్దరు మహర్షులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు, కోతి క్షత్రియ వంశానికి చెందినవాడు.

గాగ్రాః సాంకృతయో వీర్యాః క్షాత్రోపేతా ద్విజాతయః। సంశ్రితాఙ్గిరసం పక్షం బృహత్క్షత్రస్య వక్ష్యతి ।। ౩౭.

గాగ్రులు, సాంకృతులు, వీర్యులు వీరత్వం కలిగిన ద్విజులు. వీరు అంగిరస వంశాన్ని ఆశ్రయించారు, వీరు బృహత్క్షత్రుని వంశంగా చెప్పబడతారు.

బృహత్క్షత్రస్య దాయాదః సుహోత్రో నామ ధార్మికః। సుహోత్రస్యాపి దాయాదో హస్తీ నామ బభూవ హ। తేనేదం నిర్మితం పూర్వం నామ్నా వై హాస్తినం పురమ్ ।। ౩౭.

బృహత్క్షత్రునికి ధార్మికుడు అయిన సుహోత్రుడు వారసుడిగా జన్మించాడు. సుహోత్రునికి హస్తి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు హస్తినపురాన్ని నిర్మించి, తన పేరుతో ఆ పట్టణాన్ని హస్తినపురం అని పెట్టాడు.

హస్తినశ్చాపి దాయాదాస్త్రయః పరమధార్మికాః। అజమీఢో ద్విమీఢశ్చ పురుమీఢస్తథైవ చ ।। ౩౭.

హస్తికి ముగ్గురు ధార్మికమైన కుమారులు పుట్టారు. వారు అజమీఢుడు, ద్విమీఢుడు, పురుమీఢుడు.

అజమీఢస్య పుత్రాస్తు శభాః శుభకులోద్వహాః। తపసోఽన్తే సుమహతో రాజ్ఞో వృద్ధస్య ధార్మికాః ।। ౩౭.

అజమీఢుని కుమారులు శభులు, వారు మంచి వంశాన్ని కొనసాగించినవారు. వారు గొప్ప తపస్సు చేసిన రాజులు, ధర్మబద్ధులుగా నిలిచారు.

భరద్వాజప్రసాదేన శ్రృణుధ్వం తస్య విస్తరమ్। అజ మీఢస్య కేశిన్యాం కణ్ఠః సమభవత్కిల ।। ౩౭.

భరద్వాజుని అనుగ్రహంతో, వారి వంశాన్ని వివరంగా వినండి. అజమీఢుడు కేసినిలో కంఠుడిని కనాడు.

మేధాతిథిః సుతస్తస్య తస్మాత్ కణ్ఠాయనా ద్విజాః। అజమీఢస్య ధూమిన్యాం జజ్ఞే బృహద్వసుర్నృపః ।। ౩౭.

కంఠునికి మెధాతిథి కుమారుడు. అతనివల్ల కంఠాయన బ్రాహ్మణులు పుట్టారు. అజమీఢుడు ధూమినిలో బృహద్వసు అనే రాజును కనాడు.

బృహద్వసోర్బృహద్విష్ణుః పుత్రస్తస్య మహాబలః। బృహత్కర్మా సుతస్తస్య పుత్రస్తస్య బృహద్రథః ।। ౩౭.

బృహద్వసుకు బృహద్విష్ణు అనే మహాబలుడు కుమారుడు. అతనికి బృహత్కర్మ కుమారుడు, అతనికి బృహద్రథుడు జన్మించాడు.

విశ్వజిత్తనయస్తస్య సేనజిత్తస్య చాత్మజః। అథ సేనజితః పుత్రాశ్చత్వారో లోకవిశ్రుతాః ।। ౩౭.

బృహద్రథునికి విశ్వజిత్ కుమారుడు, విశ్వజిత్‌కు సేనజిత్ కుమారుడు. ఆ తర్వాత, సేనజిత్‌కు నలుగురు కుమారులు పుట్టారు, వారు లోకంలో ప్రసిద్ధులు.

రుచిరాశ్వశ్చ కావ్యశ్చ రామో దృఢధనుస్తథా। వత్సశ్చావన్తకో రాజా యస్య తే పరివత్సరాః ।। ౩౭.

రుచిరాశ్వుడు, కావ్యుడు, దృఢధనుస్సుతో రాముడు, వత్సుడు, అవంతకుడు అనే రాజు; వీరిని పరివత్సరులు అంటారు.

రుచిరాశ్వస్య దాయాదః పృథుషేణో మహాయశాః। పృథుషేణస్య పారస్తు పారాన్నీపోఽథ జజ్ఞివాన్ ।। ౩౭.

రుచిరాశ్వుని వారసుడు మహాప్రఖ్యాతి కలిగిన పృథుశేనుడు. పృథుశేనునికి పారు కుమారుడు, పారుని కుమారుడిగా నీపుడు జన్మించాడు.

యస్య చైకశతఞ్చాసీత్ పుత్రాణామితి నః శ్రుతమ్। నీపా ఇతి సమాఖ్యాతా రాజానః సర్వ ఏవ తే ।। ౩౭.

ఆ నీపునికి వంద మంది కుమారులు ఉన్నారని మేము విన్నాము. ఆ రాజులు అందరూ 'నీపులు' అని పిలవబడతారు.

తేషాం వంశకరః శ్రీమాన్ రాజాసీత్కీర్త్తివర్ద్ధనః। కామ్పిల్యే సమరో నామ స చేష్టసమరోఽభవత్ ।। ౩౭.

వారిలో వంశాన్ని స్థాపించిన మహారాజు కీర్తివర్ధనుడు. కాంపిల్యంలో సమరుడు అనే రాజు ఉండేవాడు, అతడు 'చేష్టసమరుడు'గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.