వాయుపురాణమ్

ముద్గలా విష్ణువృద్ధాశ్చ హరితా వాయవస్తథా। తథా భాక్షా భరద్వాజా ఆర్షభాః కిమ్భయాస్తథా ।। ౪.

ముద్గలులు, విష్ణువృద్ధులు, హరితులు, వాయవులు, భాక్షులు, భారద్వాజులు, ఆర్షభులు, కింభయులు కూడా ఉన్నారు.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పక్షా విజ్ఞేయా దశ పఞ్చ చ। ఋష్యన్తరేషు వై బాహ్యా బహవోఽఙ్గిరసః స్మృతాః ।। ౪.

ఇవి అంగిరసులకు చెందిన పది, ఐదు శాఖలు అని తెలుసుకోవాలి. ఇంకా ఇతర ఋషులలో, బయట కూడా అనేక మంది అంగిరసులు ఉన్నారు.

మారీచం పరివక్ష్యామి వంశముత్తమపూరుషమ్। యస్యాన్వవాయే సమ్భూతం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్ ।। ౪.

ఇప్పుడు మరిచిన వంశాన్ని వివరించబోతున్నాను. అతని సంతానంలో నుంచే ఈ లోకంలోని స్థావరజంగమాలు అన్నీ పుట్టాయి.

మరీచిరాపశ్చకమే తాభిధ్యాయన్ప్రజేప్సయా। పుత్రః సర్వగుణోపేతః ప్రజావాన్ సురుచిర్దితిః। సంపూజ్యతే ప్రశస్తాయాం మనసా భావితా ప్రభుః ।। ౪.

మరిచి సంతానం కోరికతో జలాలను ధ్యానించాడు. ఆ నీటిలోంచి అన్ని గుణాలతో కూడిన, సంతానవంతుడైన, ప్రకాశవంతుడైన, దితి అనే కుమారుడు పుట్టాడు. అతడు జ్ఞానులచే మనసులో పూజింపబడతాడు, ప్రశంసింపబడతాడు.

ఆహూతాశ్చ తతః సర్వా ఆపః సమవసత్ప్రభుః। తాసు ప్రణిహితాత్మానమేకః సోఽజనయత్ప్రభుః ।। ౪.

అంతటా ఆ నీళ్ళన్నిటిని పిలిపించి, ప్రభువు వాటిలో నివసించాడు. తన మనసును వాటిలో స్థిరపరిచి, ఒకరిని సృష్టించాడు.

పుత్రమప్రతిమన్నామ్నారిష్టనేమిః ప్రజాపతిః। పుత్రం మరీచం సూర్యాభం వధౌవేశో వ్యజీజనత్ ।। ౪.

అరిష్టనేమి అనే అపరిమితమైన ప్రజాపతి, వధౌవేశ అనే స్థలంలో, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే మరిచిని కుమారునిగా పుట్టించాడు.

ప్రధ్యాయన్ హి సతాం వాచం పుత్రార్థీ సలిలే స్థితః। సప్తవర్షసహస్రాణి తతః సోఽప్రతిమోఽభవత్ ।। ౪.

కుమారుని కోరికతో, నీటిలో నిలబడి, మంచి వారి మాటలను ధ్యానిస్తూ, ఏడు వేల సంవత్సరాలు గడిపాడు. ఆ తరువాత అతడు అపరిమితుడయ్యాడు.

కశ్యపః సవితుర్విద్వాంస్తేన స బ్రహ్మణః సమః । మన్వన్తరేషు సర్వేషు బ్రాహ్మణాంశేన జాయతే ।। ౪.

సవితృవిషయమైన జ్ఞానంలో నిపుణుడైన కశ్యపుడు, అలా బ్రహ్మకు సమానుడయ్యాడు. ప్రతి మన్వంతరంలో, అతడు బ్రాహ్మణుని భాగంగా జన్మిస్తాడు.

కన్యానిమితమిత్యుక్తే దక్షేణ కుపితాః ప్రజాః । అపిబత్స తదా కశ్యం కశ్యం మద్యమిహోచ్యతే ।। ౪.

దక్షుడు 'ఇది కూతుళ్ల కోసం' అన్నప్పుడు, సృష్టి చెందిన వారు కోపంతో, అక్కడ కశ్య అని పిలవబడే మద్యం తాగారు.

హాశ్చేకసా హి విజ్ఞేయా బ్రహ్మణః కశ్య ఉచ్యతే। కశ్యం మద్యం స్మృతం విప్రైః కశ్యపానాత్తు కశ్యపః ।। ౪.

హాశ్చేకసా అనే మద్యం బ్రహ్మదేవునికి చెందినదిగా తెలుసుకోవాలి. కశ్య అనే మద్యం అని మునులు గుర్తించారు. కశ్యను తాగినందువల్ల అతడికి కశ్యపుడు అనే పేరు వచ్చింది.

కరోతి నామ యద్వాచో వాచం క్రూరముదాహృతమ్। దక్షాభిశప్తః కుపితః కశ్యపస్తేన సోఽభవత్ ।। ౪.

దుర్మార్గమైన మాటలు పలికినందుకు, దక్షుడు కోపంతో శపించినందువల్ల, కశ్యపుడు అలా అయ్యాడు.

తస్మాచ్చ కశ్యపేనోక్తో బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా। తస్మాద్దక్షః కశ్యపాయ కన్యాస్తాః ప్రత్యపద్యత। సర్వాశ్చ బ్రహ్మవాదిన్యః సర్వాస్తా లోకమాతరః ।। ౪.

ఆ తరువాత పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో, దక్షుడు తన కూతుళ్లను కశ్యపునికి ఇచ్చాడు. ఆవిడలందరూ వేదపండితులై, లోకమాతలయ్యారు.

ఇత్యేతమృషిసర్గన్తు పుణ్యం యో వేద వారుణమ్। ఆయుష్మాన్ పుణ్యవాన్ శుద్ధః సుఖమాప్నోత్యనుత్తమమ్। ధారణాత్ శ్రవణాచ్చైవ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ।। ౪.

ఈ వారం ఋషుల సృష్టిని, వారు ఋషుల కథను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, ఆయుర్దాయాన్ని, పుణ్యాన్ని, పవిత్రతను పొందుతారు. దీనిని పఠించడం, వినడం వల్ల అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

అథాబ్రువన్ పునః సర్వే మునయో రోమహర్షణమ్। వినివృత్తే ప్రజాసర్గే షష్ఠే వై చాక్షుషస్య హ । నిసర్గః సమ్ప్రవృత్తోఽయం మనోర్వైవ స్వతస్య హ ।। ౪.

అంతటా మునులందరూ మళ్లీ రోమహర్షణునితో ఇలా అన్నారు: 'ప్రజాసృష్టి ఆరు సార్లు పూర్తయిన తర్వాత, చాక్షుషమన్వంతరంలో, వైవస్వత మనువు సహజంగా సృష్టి ప్రారంభమైంది.'

ప్రజాః సృజేతి వ్యాదిష్టః స్వయం దక్షః స్వయమ్భువా। ససర్జ దక్షో భూతాని గతిమన్తి ధ్రువాణి చ । ఉపస్థితేఽన్తరే హ్యస్మిన్ మనోర్వైవస్వతస్య హ ।। ౪.

స్వయంభువుని ఆజ్ఞతో, దక్షుడు తానే ప్రజలను సృష్టించడానికి ప్రవృత్తయ్యాడు. దక్షుడు చలించేవి, అచలమైనవి రెండింటినీ సృష్టించాడు. వైవస్వత మనువు కాలంలో అంతరమొచ్చినప్పుడు ఇది జరిగింది.

తతః ప్రవృత్తో దక్షస్తుప్రజాః స్రష్టుఞ్చతుర్విధాః। జరాయుజా అణ్డజాశ్చ ఉద్భిజ్జాః స్వేదజాస్తథా ।। ౪.

ఆ తరువాత దక్షుడు నాలుగు విధాలుగా ప్రాణులను సృష్టించసాగాడు. అవి గర్భంలో పుట్టేవారు, గుడ్లలో పుట్టేవారు, చెమ్మలో పుట్టేవారు, భూమిలో మొలిచేవారు.

దశవర్ష సహస్రాణి తప్త్వా ఘోరం మహత్తపః। సమ్భావితో యోగబలైరణిమాద్యైర్విశేషతః ।। ౪.

పది వేల సంవత్సరాలు దక్షుడు ఘోరమైన తపస్సు చేసి, యోగబలంతో, ముఖ్యంగా అణిమాదిక శక్తులతో, ఎంతో ప్రతిష్ట పొందాడు.

ఆత్మానం వ్యభజన్ శ్రీమాన్ మనుష్యోరగరాక్షసాన్। దేవాసురసగన్ధర్వాన్ దివ్యసంహననప్రజాన్ । ఈశ్వరానాత్మనస్తుల్యాన్ రూపద్రవిణతేజసా ।। ౪.

ఆ మహాత్ముడు తనను తానే విభజించి, మనుష్యులు, పాములు, రాక్షసులు, దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు వంటి దివ్య స్వరూపముగల ప్రజలను సృష్టించాడు. వారు రూపంలో, ధనంలో, తేజస్సులో తనకు సమానంగా ఉండేవారు.

తథైవాన్యాని ముదితో గతిమన్తి ధ్రువాణి చ। మానసాన్యేవ భూతాని సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః ।। ౪.

అలాగే, ఆనందంగా వివిధ ప్రజలను సృష్టించాలనే కోరికతో, స్థిరమైనవి, చలించేవి అన్నీ కూడా తన మనసులో నుండే సృష్టించాడు.

ఋషీన్ దేవాన్ సగన్ధర్వాన్ మనుష్యోరగరాక్షసాన్। యక్షభూతపిశాచాంశ్చ వయఃపశుమృగాంస్తథా ।। ౪.

దక్షుడు ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, మనుష్యులు, పాములు, రాక్షసులు, యక్షులు, భూతాలు, పిశాచులు, పక్షులు, పశువులు, అడవి జంతువులు కూడా సృష్టించాడు.

యదాస్య మనసా సృష్టా న వ్యవర్ద్ధన్త తాః ప్రజాః। అపధ్యాతా భగవతా మహాదేవేన ధీమతా ।। ౪.

అయితే, తన మనసుతో సృష్టించిన ఆ ప్రజలు పెరగకపోయినప్పుడు, మహా జ్ఞాని అయిన మహాదేవుడు వాటిని ఆలోచించాడు.

మైథునేన చ భావేన సిసృక్షుర్వివిధాః ప్రజాః। అసిక్రీం చావహత్ పత్నీం వీరణస్య ప్రజాపతేః ।। ౪.

వివిధ ప్రజలను సంభోగ మార్గంలో సృష్టించాలనే కోరికతో, దక్షుడు వీరణుడు అనే ప్రజాపతికి ఆసిక్నీ అనే భార్యను తీసుకున్నాడు.

సుతాం సుమహతా యుక్తాం తపసా లోకధారిణీమ్। యయా ధృతమిదం సర్వం జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ ।। ౪.

ఆమె గొప్ప తపస్సుతో యుక్తురాలు, లోకాల్ని ధారించేవారు. ఆమె వల్ల ఈ మొత్తం జగత్తు — స్థావరజంగమాలు — నిలబడింది.

అత్రాప్యుదా హరన్తీమౌ శ్లోకౌ ప్రాచేతసం ప్రతి। దక్షస్యోద్వహతో భార్యామసిక్నీం వీరిణీం పరామ్ ।। ౪.

ఇక్కడ కూడా, ప్రజాపతి దక్షుడు ఆసిక్నీ అనే వీరిణి కుమార్తెను పెళ్లి చేసుకున్న విషయాన్ని గురించి రెండు శ్లోకాలు పఠించబడతాయి.

కూపానాం నియుతం దక్షః సర్పిణాం సాభిమానినామ్। నదీగిరిషు సర్జ్జంస్తాః పృష్ఠతోఽనుయయౌ ప్రభుః ।। ౪.

దక్షుడు, అధిక గర్వంతో ఉన్న పాముల సమూహాన్ని నదులు, కొండల్లో విడిచినప్పుడు, ప్రభువు వారిని వెనకాడుతూ అనుసరించాడు.

తం దృష్ట్వా ఋషిభిః ప్రోక్తం ప్రతిష్ఠాస్యతి వై ప్రజాః। ప్రథమాత్ర ద్వితీయా తు దక్షస్యేహ ప్రజాపతేః ।। ౪.

అతన్ని చూసిన ఋషులు ఇలా అన్నారు: 'ఇక్కడ ప్రజలు స్థిరపడతారు; మొదట ఇక్కడ, తరువాత రెండవసారి ప్రజాపతి దక్షుడిచేత.'

తథాగచ్ఛద్యథాకాలం కూపానాం నియుతే తు సః। అసిక్నీం వైరిణీం యత్ర దక్షః ప్రాచేతసోఽవహత్ ।। ౪.

అలా, సమయానుసారం, దక్షుడు ఆ పాముల సమూహం ఉన్న చోటికి వచ్చి, అక్కడ ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు, వీరిణి కుమార్తె అయిన ఆసిక్నీని పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

అథ పుత్రసహస్రం స వైరిణ్యామమితౌజసా। అసివన్యాం జనయామాస దక్షః ప్రాచేతసః ప్రభుః ।। ౪.

తర్వాత ప్రాచేతసుడు అయిన ప్రభువు దక్షుడు, అసివాన్ ప్రాంతంలో, గొప్ప బలముతో ఉన్న వైరిణిలో వెయ్యి మంది కుమారులను జన్మించించాడు.

తాంస్తు దృష్ట్వా మహాతేజాః స వివర్ద్ధయిషూన్ ప్రజాః. దేవర్షిః ప్రియసంవాదో నారదో బ్రహ్మణః సుతః। నాశాయ వచనం తేషాం శాపాయైవాత్మనోఽబ్రవీత్ ।। ౪.

వారిని చూసిన బ్రహ్మ కుమారుడు, అందరికీ ప్రియమైన మహాత్ముడు నారదుడు, ఆ ప్రజలు పెరగకుండా ఉండాలని, వారికి నాశనం కలిగించే మాటలు చెప్పి, తనకు శాపం తెచ్చుకున్నాడు.