వాయుపురాణమ్

భరతస్త్రిసృషు స్త్రీషు నవ పుత్రానజీజనత్। నాభ్యనన్దచ్చ తాన్ రాజా నానురూపాన్మమేత్యుత ।। ౩౭.

భరతుడు మూడు భార్యల నుండి తొమ్మిది మంది కుమారులను కనెను. రాజు వారిని అంగీకరించలేదు, 'వారు నాకు తగినవారు కావు' అన్నాడు.

తతస్తా మాతరః క్రుద్ధాః పుత్రాన్నిన్యుర్యమక్షయమ్। తతస్తస్య నరేన్ద్రస్య వితతం పుత్రజన్మ తత్ ।। ౩౭.

అప్పుడు ఆ తల్లులు కోపంతో తమ కుమారులను యమలోకానికి పంపించారు. అందువల్ల ఆ రాజుకు కుమారుల జననం విస్తరించిపోయింది.

తతో మరుద్భిరానీయ పుత్రస్తు స బృహస్పతేః। సఙ్క్రామితో భరద్వాజో మరుద్భిః క్రతుభిర్విభుః ।। ౩౭.

తర్వాత మరుతులు కుమారుణ్ని తీసుకువచ్చి బృహస్పతికి అప్పగించారు. మరుతుల ద్వారా, యజ్ఞశక్తితో, భరద్వాజుడు బృహస్పతికి చేరాడు.

తత్రైవోదారహన్తీదం భరద్వాజస్య ధీమతః। జన్మసఙ్క్రమణఞ్చైవ మరుద్భిర్భరతాయ వై ।। ౩౭.

అక్కడే, మహాత్ముడైన భరద్వాజుని జననం, మరుతుల ద్వారా భరతునికి చేరడం వివరించబడింది.

పత్న్యామాసన్నగర్భాయామశిజః సంస్థితః కిలః। భ్రాతుర్భార్యాం స దృష్ట్వాథ బృహస్పతిరువాచ హ। అలంకృత్య తనుం స్వాన్తు మైథునం దేహి మే శుభే ।। ౩౭.

తన భార్య ప్రసవానికి సమీపంలో ఉండగా, ఆ ఋషి అక్కడే ఉన్నాడు. తన అన్నయ్య భార్యను చూసి, బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: 'నీ శరీరాన్ని అలంకరించు, సుందరీ! నాకు సంయోగాన్ని అనుమతించు.'

ఏవముక్తాఽబ్రవీదేన మన్తర్వత్నీ హ్యహం విభో। గర్భః పరిణతశ్చాయం బ్రహ్మ వ్యాహరతే గిరా ।। ౩౭.

అలా అడిగినప్పుడు, ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'ప్రభూ! నేను గర్భవతిని, ఈ గర్భం పరిపక్వమైంది, బ్రహ్మను మాటలతో పలుకుతోంది.'

అమోఘరేతాస్త్వఞ్చాపి ధర్మశ్చైవ విగర్హితః। ఏవముక్తోఽబ్రవీదేనాం స్మయమానో బృహస్పతిః ।। ౩౭.

'నీ వంశబీజం వృథా కాదు, కానీ ఇది ధర్మానికి విరుద్ధం' అని ఆమె చెప్పింది. అప్పుడు బృహస్పతి చిరునవ్వుతో ఆమెకు ఇలా అన్నాడు.

వినయో నోపదేష్టవ్యస్త్వయా మమ కథఞ్చన। హర్షమాణః ప్రసహ్యైనాం మైథునాయోపచక్రమే ।। ౩౭.

వినయుడికి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నీవు బోధించకూడదు. అతడు ఆనందంతో, బలవంతంగా ఆమెను సంయోగానికి దగ్గరయ్యాడు.

తతో బృహస్పతిం గర్భో హర్షమాణమువాచ హ। సన్నివిష్టో హ్యహం పూర్వమిహ తాత బృహస్పతే ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో గర్భంలో ఉన్నవాడు ఆనందంతో బృహస్పతిని ఇలా అడిగాడు: 'తండ్రి బృహస్పతీ! నేను ఇక్కడ ముందే ఉన్నాను.'

అమోఘరేతాశ్చ భవాన్నావకాశోఽస్తి చ ద్వయోః। ఏవముక్తః స గర్భేణ కుపితః ప్రత్యువాచ హ ।। ౩౭.

'మీ వీర్యం వృథా కాదు, ఇద్దరికి ఇక్కడ చోటు లేదు' అని గర్భస్థుడు చెప్పగానే, బృహస్పతి కోపంతో ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.

యస్మాన్మామీదృశే కాలే సర్వభూతేప్సితే సతి। ప్రతిషేధసితత్తస్మాత్ తమో దీర్ఘం ప్రవేక్ష్యసి ।। ౩౭.

'ప్రపంచంలోని అందరికీ కావలసిన సమయంలో నన్ను అడ్డుకున్నావు కాబట్టి, నీవు దీర్ఘకాలం గాఢమైన చీకటిలో ఉండాలి.'

పాదాభ్యాన్తేన తచ్ఛన్నం మాతుర్ద్వారం బృహస్పతేః। తద్రేతస్తు తయోర్మధ్యే నివార్యః శిశుకోఽభవత్ ।। ౩౭.

తల్లి పాదాల మధ్యనున్న ద్వారం బృహస్పతి వీర్యంతో మూసివేయబడింది. ఆ వీర్యం మధ్యలో ఉండి, ఆ శిశువు అడ్డుపడ్డాడు.

సద్యో జాతం కుమారన్తం దృష్ట్వాఽథ మమతాఽబ్రవీత్। గమిష్యామి గృహం స్వం వై భరద్వాజం బృహస్పతే ।। ౩౭.

ఆ శిశువు వెంటనే పుట్టినదాన్ని చూసి, మమత ఇలా చెప్పింది: 'బృహస్పతీ! నేను నా ఇంటికి వెళ్తాను. ఇతడు భరద్వాజుడు.'

ఏవముక్త్వా గతాయాం స పుత్రన్త్యజతి తత్క్షణాత్। భరస్వ బాఢమిత్యుక్తో భరద్వాజస్తతోఽభవత్ ।। ౩౭.

ఇలా చెప్పి ఆమె వెళ్లిపోయిన వెంటనే, ఆ కుమారుడిని అక్కడే వదిలేశారు. 'బాగా భరించు' అని చెప్పడంతో, అతడు భరద్వాజుడయ్యాడు.

మాతాపితృభ్యాం సంత్యక్తం దృష్ట్వాథ మరుతః శిశుమ్। గృహీత్వైనం భరద్వాజం జగ్ముస్తే కృపయా తతః ।। ౩౭.

తల్లి తండ్రులు ఇద్దరూ శిశువును వదిలేసినదాన్ని చూసి, మారుతులు దయతో భరద్వాజుని తీసుకెళ్లారు.

తస్మిన్ కాలే తు భరతో మరుద్భిః క్రతుభిః క్రమాత్। కామ్యనైమిత్తికైర్యజ్ఞైర్యజతే పుత్రలిప్సయా ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో భరతుడు మారుతులతో కలసి, కావలసిన యజ్ఞాలు చేసి, కుమారుడిని కోరుతూ పూజలు చేశాడు.

యదా స యజమానో వై పుత్రాన్నాసాదయత్ ప్రభుః । యజ్ఞం తతో మరుత్సోమం పుత్రార్థే పునరాహరత్ ।। ౩౭.

ఆ యజమాని కుమారుడిని పొందలేకపోయినప్పుడు, కుమారుని కోసం మరలా మారుత్సోమ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

తేన తే మరుతస్తస్య మరుత్సోమేన తోషితాః। భరద్వాజం తతః పుత్రం బార్హస్పత్యం మనీషిణమ్ ।। ౩౭.

ఆ యజ్ఞంతో మారుతులు సంతోషించారు. అప్పుడు వారు బృహస్పతిపుత్రుడైన జ్ఞానవంతుడైన భరద్వాజుని కుమారుడిగా ఇచ్చారు.

భరతస్తు భరద్వాజం పుత్రం ప్రాప్య తదాబ్రవీత్। ప్రజాయాం సంహృతాయాం వై కృతార్థోఽహం త్వయా విభో ।। ౩౭.

అప్పుడు భరతుడు భరద్వాజుని కుమారుడిగా పొందిన తరువాత ఇలా అన్నాడు: 'నా వంశం మళ్లీ స్థాపించబడింది. నీ వల్ల నేను సంతృప్తుడిని.'

పూర్వన్తు వితథం తస్య కృతం వై పుత్రజన్మ హి। తతః స వితథో నామ భరద్వాజస్తథాఽభవత్ ।। ౩౭.

ముందుగా అతనికి కుమారుడు కలగడం వృథా అయింది. అందువల్ల భరద్వాజుని విథథుడు అని కూడా పిలిచేవారు.

తస్మాద్దివ్యో భరద్వాజో బ్రాహ్మణ్యాత్ క్షత్రియోఽభవత్। ద్విముఖ్యాయననామా స స్మృతో ద్విపితృకస్తు వై ।। ౩౭.

అందుచేత భరద్వాజుడు బ్రాహ్మణునిగా పుట్టినా, క్షత్రియుడయ్యాడు. అతడిని ద్విముఖ్యాయనుడు, ఇద్దరు తండ్రులు ఉన్నవాడిగా గుర్తించేవారు.

తతోఽథ వితథే జాతే భరతః స దివం యయౌ। వితథస్య తు దాయాదో భువమన్యుర్బభూవ హ ।। ౩౭.

విథథుడు జన్మించిన తరువాత భరతుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు. విథథునికి భువమన్యుడు వారసుడిగా పుట్టాడు.

మహాభూతోపమాశ్చాసంశ్చత్వారో భువమన్యుజాః। బృహత్క్షత్రో మహావీర్యో నరో గాగ్రశ్చ వీర్యవాన్ ।। ౩౭.

భువమన్యునికి నలుగురు కుమారులు ఉన్నారు. వారు మహాబలశాలులు: బృహత్క్షత్రుడు, మహావీరుడు, నరుడు, గాగ్రుడు వీరులు.

నరస్య సాంకృతిః పుత్రస్తస్య పుత్రౌ మహౌజసౌ। గురువీర్యస్త్రిదేవశ్చ సాంకృత్యావవరౌ స్మృతౌ ।। ౩౭.

నరునికి సాంకృతి అనే కుమారుడు. అతనికి ఇద్దరు మహాశక్తిశాలులు: గురువీర్యుడు, త్రిదేవుడు. వీరిని సాంకృతులు అంటారు.

దాయాదాశ్చాపి గాగ్రస్య శినిబద్ధాత్ బభూవ హ। స్మృతాశ్చైతే తతో గాగ్ర్యాః క్షాత్రోపేతా ద్విజాతయః ।। ౩౭.

గాగ్రుని వారసులు శినిబద్ధుని వంశంలో పుట్టారు. వీరిని గాగ్ర్యులు అని, క్షత్రియ బ్రాహ్మణులు అని గుర్తించేవారు.

మహావీర్యసుతశ్చాపి భీమస్తస్మాదుభక్షయః। తస్య భార్యా విశాలా తు సుషువే వై సుతాంస్త్రయః ।। ౩౭.

మహావీరుడైన భీముడు, ఆ కారణంగా భోజనంలో అపారుడు. అతని భార్య విశాలా, భీమునికి ముగ్గురు కుమారులను కనింది.

త్రయ్యారుణిం పుష్కరిణం తృతీయం సుషువే కపిమ్। కపేః క్షత్రవరా హ్యేతే తయోః ప్రోక్తా మహర్షయః ।। ౩౭.

ఆమె త్రయ్యారుణి, పుష్కరిణి, మూడవదిగా కోతిని ప్రసవించింది. ఆ ఇద్దరు మహర్షులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు, కోతి క్షత్రియ వంశానికి చెందినవాడు.

గాగ్రాః సాంకృతయో వీర్యాః క్షాత్రోపేతా ద్విజాతయః। సంశ్రితాఙ్గిరసం పక్షం బృహత్క్షత్రస్య వక్ష్యతి ।। ౩౭.

గాగ్రులు, సాంకృతులు, వీర్యులు వీరత్వం కలిగిన ద్విజులు. వీరు అంగిరస వంశాన్ని ఆశ్రయించారు, వీరు బృహత్క్షత్రుని వంశంగా చెప్పబడతారు.

బృహత్క్షత్రస్య దాయాదః సుహోత్రో నామ ధార్మికః। సుహోత్రస్యాపి దాయాదో హస్తీ నామ బభూవ హ। తేనేదం నిర్మితం పూర్వం నామ్నా వై హాస్తినం పురమ్ ।। ౩౭.

బృహత్క్షత్రునికి ధార్మికుడు అయిన సుహోత్రుడు వారసుడిగా జన్మించాడు. సుహోత్రునికి హస్తి అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు హస్తినపురాన్ని నిర్మించి, తన పేరుతో ఆ పట్టణాన్ని హస్తినపురం అని పెట్టాడు.