వాయుపురాణమ్

ఆత్రేయో వంశతస్తాసాం భర్త్తా నామ్నా ప్రభాకరః। అనాదృష్టస్తు రాజర్షీ రివేయుస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

ఆ వంశంలో ఆత్రేయుడు ప్రభాకరుడు అనే పేరుతో పాలకుడయ్యాడు. రాజర్షి అనాదృష్టుడు, అతని కుమారుడు రివేయుడు.

రివేయోర్జ్వలనా నామ భార్యా వై తక్షకాత్మజా। యస్యాం దేవ్యాం స రాజర్షీ రన్తిం నామ త్వజీజనత్ ।। ౩౭.

రివేయునికి తక్షకుని కుమార్తె జ్వలనా భార్య. ఆ మహాదేవిలో రాజర్షి రంతి అనే కుమారుడిని పొందాడు.

రన్తిర్నారః సరస్వత్యాం పుత్రానజనయచ్ఛుభాన్। త్రసుం తథా ప్రతిరథం ధ్రువఞ్చైవాతిధార్మికమ్ ।। ౩౭.

రంతి, నరుడు, సరస్వతీ దేవిలో త్రసు, ప్రతిరథుడు, ధృవుడు అనే మంచి కుమారులను కనెను. ధృవుడు ఎంతో ధార్మికుడు.

గౌరీ కన్యా చ విఖ్యాతా మాన్ధాతుర్జననీ శుభా। ధుర్యః ప్రతిరథస్యాపి కణ్ఠస్తస్యాభవత్ సుతః ।। ౩౭.

గౌరీ అనే ప్రసిద్ధ కుమార్తె మాంధాతృకు జనని. ప్రతిరథునికి ధుర్యుడు, ధుర్యునికి కంఠుడు కుమారుడు.

మేధాతిథిః సురస్తస్య యస్మాత్ కాణ్ఠాయనా ద్విజాః। ఇతినానుయమస్యాసీత్ కన్యా సాజనయత్సుతాన్ ।। ౩౭.

కంఠునికి మేధాతిథి అనే ఋషి కుమారుడు. కంఠుని వంశంలో కంఠాయన బ్రాహ్మణులు పుట్టారు. ఆ వంశంలో ఒక కుమార్తె కూడా పుట్టి, కుమారులను కనెను.

త్రసుః సుదయితంపుత్రం మలినం బ్రహ్మవాదినమ్। ఉపదాతం తతో లేభే చతురస్త్వితి సాత్మజాన్ ।। ౩౭.

త్రసునికి మలినుడు అనే ప్రియమైన కుమారుడు, బ్రహ్మవాది. తరువాత ఉపదాతుడు పుట్టాడు. ఇలా నాలుగు కుమారులు కలిగారు.

సుష్మన్తమథ దుష్యన్తం ప్రవీరమనఘన్తథా। చక్రవర్త్తీ తతో జజ్ఞే దౌష్యన్తిర్నృపసత్తమః ।। ౩౭.

సుష్మంతుడు, దుశ్యంతుడు, ప్రవీరుడు, అనఘుడు పుట్టారు. తరువాత చక్రవర్తి, దౌష్యంతి అనే మహారాజు జన్మించాడు.

శకున్తలాయాం భరతో యస్య నామ్నా తు భారతమ్। దుష్యన్తం ప్రతి రాజానం వాగువాచాశరీరిణీ ।। ౩౭.

శకుంతలలో భరతుడు జన్మించాడు. అతని పేరుతో ఈ దేశం భారతం అని పిలవబడుతుంది. దుశ్యంతునికి, రాజుకు, ఆకాశవాణి పలికింది.

మాతా భస్త్రా పితుః పుత్రో యేన జాతః స ఏవ సః। భరస్వ పుత్రం దుష్యన్తం సత్యమాహ శకున్తలా ।। ౩౭.

తల్లి బెల్లోస్ లాంటిది, తండ్రి కుమారుడు, ఎవరి ద్వారా జన్మించాడో, అతడే నిజమైన కుమారుడు. 'నీ కుమారుడైన దుశ్యంతుని అంగీకరించు' అని శకుంతలా నిజం చెప్పింది.

రేతోధాః పుత్రం నయతి నరదేవ యమక్షయాత్। త్వఞ్చాస్య ధాతా గర్భస్య మావమంస్థాః శకున్తలామ్ ।। ౩౭.

విత్తనాన్ని ఉంచినవాడు కుమారుడిని యమలోకంలోనుండి తీసుకువస్తాడు, ఓ రాజా! నీవే ఆ గర్భానికి పోషకుడు, శకుంతలను తక్కువగా భావించవద్దు.

భరతస్త్రిసృషు స్త్రీషు నవ పుత్రానజీజనత్। నాభ్యనన్దచ్చ తాన్ రాజా నానురూపాన్మమేత్యుత ।। ౩౭.

భరతుడు మూడు భార్యల నుండి తొమ్మిది మంది కుమారులను కనెను. రాజు వారిని అంగీకరించలేదు, 'వారు నాకు తగినవారు కావు' అన్నాడు.

తతస్తా మాతరః క్రుద్ధాః పుత్రాన్నిన్యుర్యమక్షయమ్। తతస్తస్య నరేన్ద్రస్య వితతం పుత్రజన్మ తత్ ।। ౩౭.

అప్పుడు ఆ తల్లులు కోపంతో తమ కుమారులను యమలోకానికి పంపించారు. అందువల్ల ఆ రాజుకు కుమారుల జననం విస్తరించిపోయింది.

తతో మరుద్భిరానీయ పుత్రస్తు స బృహస్పతేః। సఙ్క్రామితో భరద్వాజో మరుద్భిః క్రతుభిర్విభుః ।। ౩౭.

తర్వాత మరుతులు కుమారుణ్ని తీసుకువచ్చి బృహస్పతికి అప్పగించారు. మరుతుల ద్వారా, యజ్ఞశక్తితో, భరద్వాజుడు బృహస్పతికి చేరాడు.

తత్రైవోదారహన్తీదం భరద్వాజస్య ధీమతః। జన్మసఙ్క్రమణఞ్చైవ మరుద్భిర్భరతాయ వై ।। ౩౭.

అక్కడే, మహాత్ముడైన భరద్వాజుని జననం, మరుతుల ద్వారా భరతునికి చేరడం వివరించబడింది.

పత్న్యామాసన్నగర్భాయామశిజః సంస్థితః కిలః। భ్రాతుర్భార్యాం స దృష్ట్వాథ బృహస్పతిరువాచ హ। అలంకృత్య తనుం స్వాన్తు మైథునం దేహి మే శుభే ।। ౩౭.

తన భార్య ప్రసవానికి సమీపంలో ఉండగా, ఆ ఋషి అక్కడే ఉన్నాడు. తన అన్నయ్య భార్యను చూసి, బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: 'నీ శరీరాన్ని అలంకరించు, సుందరీ! నాకు సంయోగాన్ని అనుమతించు.'

ఏవముక్తాఽబ్రవీదేన మన్తర్వత్నీ హ్యహం విభో। గర్భః పరిణతశ్చాయం బ్రహ్మ వ్యాహరతే గిరా ।। ౩౭.

అలా అడిగినప్పుడు, ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'ప్రభూ! నేను గర్భవతిని, ఈ గర్భం పరిపక్వమైంది, బ్రహ్మను మాటలతో పలుకుతోంది.'

అమోఘరేతాస్త్వఞ్చాపి ధర్మశ్చైవ విగర్హితః। ఏవముక్తోఽబ్రవీదేనాం స్మయమానో బృహస్పతిః ।। ౩౭.

'నీ వంశబీజం వృథా కాదు, కానీ ఇది ధర్మానికి విరుద్ధం' అని ఆమె చెప్పింది. అప్పుడు బృహస్పతి చిరునవ్వుతో ఆమెకు ఇలా అన్నాడు.

వినయో నోపదేష్టవ్యస్త్వయా మమ కథఞ్చన। హర్షమాణః ప్రసహ్యైనాం మైథునాయోపచక్రమే ।। ౩౭.

వినయుడికి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ నీవు బోధించకూడదు. అతడు ఆనందంతో, బలవంతంగా ఆమెను సంయోగానికి దగ్గరయ్యాడు.

తతో బృహస్పతిం గర్భో హర్షమాణమువాచ హ। సన్నివిష్టో హ్యహం పూర్వమిహ తాత బృహస్పతే ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో గర్భంలో ఉన్నవాడు ఆనందంతో బృహస్పతిని ఇలా అడిగాడు: 'తండ్రి బృహస్పతీ! నేను ఇక్కడ ముందే ఉన్నాను.'

అమోఘరేతాశ్చ భవాన్నావకాశోఽస్తి చ ద్వయోః। ఏవముక్తః స గర్భేణ కుపితః ప్రత్యువాచ హ ।। ౩౭.

'మీ వీర్యం వృథా కాదు, ఇద్దరికి ఇక్కడ చోటు లేదు' అని గర్భస్థుడు చెప్పగానే, బృహస్పతి కోపంతో ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.

యస్మాన్మామీదృశే కాలే సర్వభూతేప్సితే సతి। ప్రతిషేధసితత్తస్మాత్ తమో దీర్ఘం ప్రవేక్ష్యసి ।। ౩౭.

'ప్రపంచంలోని అందరికీ కావలసిన సమయంలో నన్ను అడ్డుకున్నావు కాబట్టి, నీవు దీర్ఘకాలం గాఢమైన చీకటిలో ఉండాలి.'

పాదాభ్యాన్తేన తచ్ఛన్నం మాతుర్ద్వారం బృహస్పతేః। తద్రేతస్తు తయోర్మధ్యే నివార్యః శిశుకోఽభవత్ ।। ౩౭.

తల్లి పాదాల మధ్యనున్న ద్వారం బృహస్పతి వీర్యంతో మూసివేయబడింది. ఆ వీర్యం మధ్యలో ఉండి, ఆ శిశువు అడ్డుపడ్డాడు.

సద్యో జాతం కుమారన్తం దృష్ట్వాఽథ మమతాఽబ్రవీత్। గమిష్యామి గృహం స్వం వై భరద్వాజం బృహస్పతే ।। ౩౭.

ఆ శిశువు వెంటనే పుట్టినదాన్ని చూసి, మమత ఇలా చెప్పింది: 'బృహస్పతీ! నేను నా ఇంటికి వెళ్తాను. ఇతడు భరద్వాజుడు.'

ఏవముక్త్వా గతాయాం స పుత్రన్త్యజతి తత్క్షణాత్। భరస్వ బాఢమిత్యుక్తో భరద్వాజస్తతోఽభవత్ ।। ౩౭.

ఇలా చెప్పి ఆమె వెళ్లిపోయిన వెంటనే, ఆ కుమారుడిని అక్కడే వదిలేశారు. 'బాగా భరించు' అని చెప్పడంతో, అతడు భరద్వాజుడయ్యాడు.

మాతాపితృభ్యాం సంత్యక్తం దృష్ట్వాథ మరుతః శిశుమ్। గృహీత్వైనం భరద్వాజం జగ్ముస్తే కృపయా తతః ।। ౩౭.

తల్లి తండ్రులు ఇద్దరూ శిశువును వదిలేసినదాన్ని చూసి, మారుతులు దయతో భరద్వాజుని తీసుకెళ్లారు.

తస్మిన్ కాలే తు భరతో మరుద్భిః క్రతుభిః క్రమాత్। కామ్యనైమిత్తికైర్యజ్ఞైర్యజతే పుత్రలిప్సయా ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో భరతుడు మారుతులతో కలసి, కావలసిన యజ్ఞాలు చేసి, కుమారుడిని కోరుతూ పూజలు చేశాడు.

యదా స యజమానో వై పుత్రాన్నాసాదయత్ ప్రభుః । యజ్ఞం తతో మరుత్సోమం పుత్రార్థే పునరాహరత్ ।। ౩౭.

ఆ యజమాని కుమారుడిని పొందలేకపోయినప్పుడు, కుమారుని కోసం మరలా మారుత్సోమ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

తేన తే మరుతస్తస్య మరుత్సోమేన తోషితాః। భరద్వాజం తతః పుత్రం బార్హస్పత్యం మనీషిణమ్ ।। ౩౭.

ఆ యజ్ఞంతో మారుతులు సంతోషించారు. అప్పుడు వారు బృహస్పతిపుత్రుడైన జ్ఞానవంతుడైన భరద్వాజుని కుమారుడిగా ఇచ్చారు.

భరతస్తు భరద్వాజం పుత్రం ప్రాప్య తదాబ్రవీత్। ప్రజాయాం సంహృతాయాం వై కృతార్థోఽహం త్వయా విభో ।। ౩౭.

అప్పుడు భరతుడు భరద్వాజుని కుమారుడిగా పొందిన తరువాత ఇలా అన్నాడు: 'నా వంశం మళ్లీ స్థాపించబడింది. నీ వల్ల నేను సంతృప్తుడిని.'