వాయుపురాణమ్

సూనుర్ధర్మరథస్యాపి రాజా చిత్రరథోఽభవత్। అథ చిత్రరథస్యాపి రాజా దశరథః అభవత్। లోమపాద ఇతి ఖ్యాతో యస్య శాన్తా సుతాఽభవత్ ।। ౩౭.

ధర్మరథునికి కుమారుడిగా చిత్రరథుడు రాజయ్యాడు. చిత్రరథునికి కుమారుడిగా దశరథుడు, ఇతడిని లోమపాదుడు అని కూడా పిలిచేవారు. అతనికి శాంత అనే కుమార్తె పుట్టింది.

*(పాఠభేదః) (మంత్రైర్వాహనముత్తమమ్) హర్య్యఙ్గస్య తు దాయాదో రాజా భద్రరథః కిల। అథ భద్రరథస్యాసీద్బృహత్కర్మా ప్రజేశ్వరః ।। ౩౭.

హర్య్యంగుని వారసుడైన రాజు భద్రరథుడు. ఆ భద్రరథునికి బృహత్కర్మ అనే ప్రజల పాలకుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

బృహద్రథః సుతస్తస్య తస్మాజ్జజ్ఞే బృహన్మనాః। బృహన్మనాస్తు రాజేన్ద్రం జనయామాస వై సుతమ్ ।। ౩౭.

బృహత్కర్మకు బృహద్రథుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. ఆ బృహద్రథుని నుంచి బృహన్మన అనే కుమారుడు పుట్టాడు. బృహన్మనుడు రాజేంద్రుడా, తనకు కుమారుడిని కనుగొన్నాడు.

నామ్నా జయద్రథం నామ తస్మాదౄఢరథో నృపః। ఆసీదౄఢరథస్యాపి విశ్వజిజ్జనమేజయః ।। ౩౭.

బృహన్మనునికి జయద్రథుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఆ జయద్రథుని నుంచి ఋఢరథుడు అనే రాజు జన్మించాడు. ఋఢరథునికి విశ్వజిత్ జనమేజయుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

దాయాదస్తస్య చాఙ్గేభ్యో యస్మాత్ కర్ణోఽభవన్నృపః। కర్ణస్య శూరసేనస్తు ద్విజ స్తస్యాత్మజః స్మృతః ।। ౩౭.

ఆయన వారసుడు ఆంగ దేశానికి చెందినవాడు. అతనివల్ల కర్ణుడు రాజయ్యాడు. కర్ణునికి శూరసేనుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. అతడు ద్విజుడు అని ప్రసిద్ధి.

సూతాత్మజః కథం కర్ణః కథం చాఙ్గస్య వంశజః। ఏతదిచ్ఛామహే శ్రోతుమత్యర్థం కుశలో హ్యసి ।। ౩౭.

కర్ణుడు సూతపుత్రుడు ఎలా అయ్యాడు? అలాగే, ఆంగ వంశానికి ఎలా చెందినవాడు? దీనిని మేము పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాము, ఎందుకంటే నీవు దీనిలో నిపుణుడవు.

బృహద్భానోః సుతో జజ్ఞే నామ్నా రాజా బృహన్మనాః। తస్య పత్నీద్వయం చాసీచ్చైద్యస్యోభే చ తే సుతే ।। ౩౭.

బృహద్భాను కుమారుడిగా బృహన్మన అనే రాజు జన్మించాడు. అతనికి చైద్యుని ఇద్దరు కుమార్తెలు భార్యలుగా ఉండేవారు. వారిద్దరికీ ఒక్కొక్క కుమారుడు పుట్టాడు.

యశోదేవీ చ సత్యా చ తాభ్యాం వంశస్తు భిద్యతే। జయద్రథస్తు రాజేన్ద్రో యశోదేవ్యాం వ్యజాయత ।। ౩౭.

యశోదేవి, సత్యా అనే ఇద్దరు భార్యల ద్వారా వంశం రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది. యశోదేవి నుంచి రాజు జయద్రథుడు పుట్టాడు.

బ్రహ్మక్షత్రాన్తరః సత్యావిజయో నామ విశ్రుతః। విజయస్య ధృతిః పుత్ర స్తస్య పుత్రో ధృతవ్రతః ।। ౩౭.

బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ మధ్య సత్యా కుమారుడికి విజయుడు అనే పేరు ప్రసిద్ధి. విజయునికి ధృతి కుమారుడు, ధృతికి ధృతవ్రతుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

ధృతవ్రతస్య పుత్రస్తు సత్యకర్మా మహాయశాః। సత్యకర్మసుతశ్చాపి సూతస్త్వధిరథస్తు వై ।। ౩౭.

ధృతవ్రతునికి మహా కీర్తి గల సత్యకర్మ కుమారుడిగా జన్మించాడు. సత్యకర్మునికి సూతుడు అయిన అధిరథుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

స కర్ణం పరిజగ్రాహ తేన కర్ణస్తు సూతజః। ఏతద్వః కథితం సర్వం కర్ణే యద్వై ప్రచోదితమ్ ।। ౩౭.

ఆ అధిరథుడు కర్ణుని దత్తత తీసుకున్నాడు. అందువల్ల కర్ణుడు సూతపుత్రుడిగా ప్రసిద్ధి. కర్ణుని గురించి మీరు అడిగినదంతా మీకు వివరంగా చెప్పబడింది.

ఏతేఽఙ్గవంశజాః సర్వే రాజానః కీర్త్తితా మయా। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ పూరోస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౩౭.

ఇవన్నీ ఆంగ వంశానికి చెందిన రాజులు అని నేను వివరంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు పూరువంశీయుల గురించి క్రమంగా విన్నరండి.

సూత ఉవాచ।। పూరోః పుత్రో మహాబాహూ రాజాసీజ్జనమేజయః। అవిద్ధస్తు సుతస్తస్య యః ప్రాచీమజయద్దిశమ్ ।। ౩౭.

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: పూరువునికి మహాబాహువైన రాజు జనమేజయుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. అతనికి అవిద్ధుడు కుమారుడిగా పుట్టి, తూర్పు దిశను జయించాడు.

అవిద్ధతః ప్రవీరస్తు మనస్యురభవత్సుతః। రాజాథో జయదో నామ మనస్యోరభవత్సుతః ।। ౩౭.

అవిద్ధుని కుమారుడిగా ప్రవీరుడు జన్మించాడు. ప్రవీరునికి మనస్యుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. మనస్యునికి జయద అనే రాజు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

దాయాదస్తస్య చాప్యాసీద్ధున్ధుర్నామ మహీపతిః। ధున్ధోర్బహు గవీ పుత్రః సఞ్జాతిస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

ఆ జయదునికి ధుంధు అనే మహారాజు వారసుడిగా పుట్టాడు. ధుంధునికి బహుగవి కుమారుడు, అతనికి సంజాతి కుమారుడిగా పుట్టాడు.

సఞ్జాతేరథ రౌద్రాశ్వస్తస్య పుత్రాన్నిబోధత। రౌద్రాశ్వస్య ఘృతాచ్యాం వై దశాప్సరసి సూనవః ।। ౩౭.

ఇప్పుడు సంజాతి కుమారుడైన రౌద్రాశ్వుని కుమారుల గురించి వినండి. రౌద్రాశ్వునికి ఘృతాచీ అనే అప్సరసితో పది మంది కుమారులు పుట్టారు.

రజేయుశ్చ కృతే యుశ్చ వక్షేయుః స్థణ్డిలేయు చ। ఘృతేయుశ్చ జలేయుశ్చ స్థలేయుశ్చైవ సప్తమః ।। ౩౭.

రజేయు, కృతేయు, వక్షేయు, స్థండిలేయు, ఘృతేయు, జలేయు, స్థలేయు — వీరు ఏడుగురు.

ధర్మేయుః సన్నతేయుశ్చ వనేయుర్ద్దశమస్తు సః। రుద్రా శూద్రా చ మద్రా చ శుభా జామలజా తథా ।। ౩౭.

ధర్మేయు, సన్నతేయు, వనేయు — వీరు మిగతా ముగ్గురు, మొత్తం పది మంది. రుద్ర, శూద్ర, మద్ర, శుభ, జామలజా కూడా ఉన్నారు.

తలా ఖలా చ సప్తైతా యా చ గోపజలా స్మృతా। తథా తామ్రరసా చైవ రత్నకూటీ చ తాదృశీ ।। ౩౭.

తలా, ఖలా, ఇంకా ఆ ఏడింటితో పాటు గోపజలా అని పిలవబడే నదీ, అలాగే తామ్రరసా, రత్నకూటి వంటి నదులున్నాయి.

ఆత్రేయో వంశతస్తాసాం భర్త్తా నామ్నా ప్రభాకరః। అనాదృష్టస్తు రాజర్షీ రివేయుస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

ఆ వంశంలో ఆత్రేయుడు ప్రభాకరుడు అనే పేరుతో పాలకుడయ్యాడు. రాజర్షి అనాదృష్టుడు, అతని కుమారుడు రివేయుడు.

రివేయోర్జ్వలనా నామ భార్యా వై తక్షకాత్మజా। యస్యాం దేవ్యాం స రాజర్షీ రన్తిం నామ త్వజీజనత్ ।। ౩౭.

రివేయునికి తక్షకుని కుమార్తె జ్వలనా భార్య. ఆ మహాదేవిలో రాజర్షి రంతి అనే కుమారుడిని పొందాడు.

రన్తిర్నారః సరస్వత్యాం పుత్రానజనయచ్ఛుభాన్। త్రసుం తథా ప్రతిరథం ధ్రువఞ్చైవాతిధార్మికమ్ ।। ౩౭.

రంతి, నరుడు, సరస్వతీ దేవిలో త్రసు, ప్రతిరథుడు, ధృవుడు అనే మంచి కుమారులను కనెను. ధృవుడు ఎంతో ధార్మికుడు.

గౌరీ కన్యా చ విఖ్యాతా మాన్ధాతుర్జననీ శుభా। ధుర్యః ప్రతిరథస్యాపి కణ్ఠస్తస్యాభవత్ సుతః ।। ౩౭.

గౌరీ అనే ప్రసిద్ధ కుమార్తె మాంధాతృకు జనని. ప్రతిరథునికి ధుర్యుడు, ధుర్యునికి కంఠుడు కుమారుడు.

మేధాతిథిః సురస్తస్య యస్మాత్ కాణ్ఠాయనా ద్విజాః। ఇతినానుయమస్యాసీత్ కన్యా సాజనయత్సుతాన్ ।। ౩౭.

కంఠునికి మేధాతిథి అనే ఋషి కుమారుడు. కంఠుని వంశంలో కంఠాయన బ్రాహ్మణులు పుట్టారు. ఆ వంశంలో ఒక కుమార్తె కూడా పుట్టి, కుమారులను కనెను.

త్రసుః సుదయితంపుత్రం మలినం బ్రహ్మవాదినమ్। ఉపదాతం తతో లేభే చతురస్త్వితి సాత్మజాన్ ।। ౩౭.

త్రసునికి మలినుడు అనే ప్రియమైన కుమారుడు, బ్రహ్మవాది. తరువాత ఉపదాతుడు పుట్టాడు. ఇలా నాలుగు కుమారులు కలిగారు.

సుష్మన్తమథ దుష్యన్తం ప్రవీరమనఘన్తథా। చక్రవర్త్తీ తతో జజ్ఞే దౌష్యన్తిర్నృపసత్తమః ।। ౩౭.

సుష్మంతుడు, దుశ్యంతుడు, ప్రవీరుడు, అనఘుడు పుట్టారు. తరువాత చక్రవర్తి, దౌష్యంతి అనే మహారాజు జన్మించాడు.

శకున్తలాయాం భరతో యస్య నామ్నా తు భారతమ్। దుష్యన్తం ప్రతి రాజానం వాగువాచాశరీరిణీ ।। ౩౭.

శకుంతలలో భరతుడు జన్మించాడు. అతని పేరుతో ఈ దేశం భారతం అని పిలవబడుతుంది. దుశ్యంతునికి, రాజుకు, ఆకాశవాణి పలికింది.

మాతా భస్త్రా పితుః పుత్రో యేన జాతః స ఏవ సః। భరస్వ పుత్రం దుష్యన్తం సత్యమాహ శకున్తలా ।। ౩౭.

తల్లి బెల్లోస్ లాంటిది, తండ్రి కుమారుడు, ఎవరి ద్వారా జన్మించాడో, అతడే నిజమైన కుమారుడు. 'నీ కుమారుడైన దుశ్యంతుని అంగీకరించు' అని శకుంతలా నిజం చెప్పింది.