వాయుపురాణమ్

కక్షీవాంస్తు తతో గత్వా సహ పిత్రా గిరిప్రజామ్। యథోద్దిష్టం హి పిత్రర్థే చచార విపులం తపః ।। ౩౭.

తర్వాత కక్షీవాన్ తన తండ్రితో కలిసి పర్వత ప్రజల దగ్గరకు వెళ్లి, తండ్రి కోసం చెప్పినట్టు గొప్ప తపస్సు చేశాడు.

తతః కాలేన మహతా తమసా భావితః సవై। విధూయ మనుజో దోషాన్ బ్రహ్మణ్యం ప్రాప్తవాన్ ప్రభుః ।। ౩౭.

తర్వాత చాలా కాలానికి, చీకటి తొలగిపోయి, ఆ మనిషి తన లోపాలను విడిచి బ్రహ్మనిష్ఠను పొందాడు.

తతోఽబ్రవీత్ పితా చైనం పుత్రవానస్మ్యహం ప్రభో। సత్పుత్రేణ త్వయా తాత కృతార్థోఽస్మి యశస్వినా ।। ౩౭.

తర్వాత అతని తండ్రి ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! నాకు నీవు వంటి కుమారుడు కలిగాడు. నిజమైన కుమారుడవు నీవు, నాతో నేను సంతృప్తి పొందాను.'

యుక్తాత్మా హి తతః సోఽథ ప్రాప్తవాన్ బ్రహ్మణా క్షయమ్। బ్రహ్మణ్యం ప్రాప్య కక్షీవాన్ సహస్రమసృజత్ సుతాన్ ।। ౩౭.

తర్వాత కక్షీవాన్ మనస్సును నియంత్రించుకుని, బ్రహ్మలో లీనమై, బ్రహ్మనిష్ఠను పొంది, వెయ్యి మంది కుమారులను కనాడు.

కృష్ణాఙ్గా గౌతమాస్తే వై స్మృతాః కక్షీవతః సుతాః। ఇత్యేష దీర్ఘతమసో బలేర్వైరోచనస్య వై ।। ౩౭.

కక్షీవాన్ కుమారులు గౌతములు అని పిలవబడేవారు, వారు నల్లగా ఉండేవారు. ఇదే బలిపుత్రుడు, విరోచనుని మనవడు అయిన దీర్ఘతమసుని కథ.

సమాగమః సమాఖ్యాతః సన్తానఞ్చోభయోస్తయోః। బలిస్తానబిషిచ్యేహ పఞ్చ పుత్రానకల్మషాన్ ।। ౩౭.

ఈ ఇద్దరి వంశాల కలయిక, వారి సంతానం వివరించబడింది. బలి ఇక్కడ ఐదుగురు పాపరహిత కుమారులను రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.

కృతార్థః సోఽపి యోగాత్మా యోగమాశ్రిత్య చ ప్రభుః। అదృశ్యః సర్వభూతానాం కాలాకాఙ్క్షీ చరత్యుత ।। ౩౭.

ఆయన కూడా యోగశక్తితో పరిపూర్ణుడై, యోగాన్ని ఆశ్రయించి, అందరికీ కనిపించకుండా, సరైన సమయాన్ని ఎదురుచూస్తూ సంచరిస్తున్నాడు.

తత్రాఙ్గస్య తు రాజర్షే రాజాసీద్దధివాహనః। సాపరాధసుదేష్ణాయా అనపానోఽభవనృపః ।। ౩౭.

అక్కడ అంగుడి వంశంలో రాజర్షి అయిన దధివాహనుడు రాజయ్యాడు. సుదేష్ణకు జరిగిన తప్పుతో అనపానుడు రాజుగా జన్మించాడు.

అనపానస్య పుత్రస్తు రాజా దివిరథః స్మృతః। పుత్రో దివిరథస్యాసీద్విద్వాన్ ధర్మరథో నృపః ।। ౩౭.

అనపానునికి కుమారుడిగా దివిరథుడు రాజయ్యాడు. దివిరథునికి కుమారుడిగా ధర్మరథుడు అనే జ్ఞానవంతుడు రాజయ్యాడు.

స వై ధర్మరథః శ్రీమాన్ యేన విష్ణుపదే గిరౌ। సోమః శక్రేణ సహ వై యజ్ఞే పీతో మహాత్మనా ।। ౩౭.

ఆ ధర్మరథుడు మహాత్ముడైన విష్ణుపద పర్వతంపై యజ్ఞంలో ఇంద్రునితో కలిసి సోమరసం పానంచేశాడు.

సూనుర్ధర్మరథస్యాపి రాజా చిత్రరథోఽభవత్। అథ చిత్రరథస్యాపి రాజా దశరథః అభవత్। లోమపాద ఇతి ఖ్యాతో యస్య శాన్తా సుతాఽభవత్ ।। ౩౭.

ధర్మరథునికి కుమారుడిగా చిత్రరథుడు రాజయ్యాడు. చిత్రరథునికి కుమారుడిగా దశరథుడు, ఇతడిని లోమపాదుడు అని కూడా పిలిచేవారు. అతనికి శాంత అనే కుమార్తె పుట్టింది.

*(పాఠభేదః) (మంత్రైర్వాహనముత్తమమ్) హర్య్యఙ్గస్య తు దాయాదో రాజా భద్రరథః కిల। అథ భద్రరథస్యాసీద్బృహత్కర్మా ప్రజేశ్వరః ।। ౩౭.

హర్య్యంగుని వారసుడైన రాజు భద్రరథుడు. ఆ భద్రరథునికి బృహత్కర్మ అనే ప్రజల పాలకుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

బృహద్రథః సుతస్తస్య తస్మాజ్జజ్ఞే బృహన్మనాః। బృహన్మనాస్తు రాజేన్ద్రం జనయామాస వై సుతమ్ ।। ౩౭.

బృహత్కర్మకు బృహద్రథుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. ఆ బృహద్రథుని నుంచి బృహన్మన అనే కుమారుడు పుట్టాడు. బృహన్మనుడు రాజేంద్రుడా, తనకు కుమారుడిని కనుగొన్నాడు.

నామ్నా జయద్రథం నామ తస్మాదౄఢరథో నృపః। ఆసీదౄఢరథస్యాపి విశ్వజిజ్జనమేజయః ।। ౩౭.

బృహన్మనునికి జయద్రథుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఆ జయద్రథుని నుంచి ఋఢరథుడు అనే రాజు జన్మించాడు. ఋఢరథునికి విశ్వజిత్ జనమేజయుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

దాయాదస్తస్య చాఙ్గేభ్యో యస్మాత్ కర్ణోఽభవన్నృపః। కర్ణస్య శూరసేనస్తు ద్విజ స్తస్యాత్మజః స్మృతః ।। ౩౭.

ఆయన వారసుడు ఆంగ దేశానికి చెందినవాడు. అతనివల్ల కర్ణుడు రాజయ్యాడు. కర్ణునికి శూరసేనుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. అతడు ద్విజుడు అని ప్రసిద్ధి.

సూతాత్మజః కథం కర్ణః కథం చాఙ్గస్య వంశజః। ఏతదిచ్ఛామహే శ్రోతుమత్యర్థం కుశలో హ్యసి ।। ౩౭.

కర్ణుడు సూతపుత్రుడు ఎలా అయ్యాడు? అలాగే, ఆంగ వంశానికి ఎలా చెందినవాడు? దీనిని మేము పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాము, ఎందుకంటే నీవు దీనిలో నిపుణుడవు.

బృహద్భానోః సుతో జజ్ఞే నామ్నా రాజా బృహన్మనాః। తస్య పత్నీద్వయం చాసీచ్చైద్యస్యోభే చ తే సుతే ।। ౩౭.

బృహద్భాను కుమారుడిగా బృహన్మన అనే రాజు జన్మించాడు. అతనికి చైద్యుని ఇద్దరు కుమార్తెలు భార్యలుగా ఉండేవారు. వారిద్దరికీ ఒక్కొక్క కుమారుడు పుట్టాడు.

యశోదేవీ చ సత్యా చ తాభ్యాం వంశస్తు భిద్యతే। జయద్రథస్తు రాజేన్ద్రో యశోదేవ్యాం వ్యజాయత ।। ౩౭.

యశోదేవి, సత్యా అనే ఇద్దరు భార్యల ద్వారా వంశం రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది. యశోదేవి నుంచి రాజు జయద్రథుడు పుట్టాడు.

బ్రహ్మక్షత్రాన్తరః సత్యావిజయో నామ విశ్రుతః। విజయస్య ధృతిః పుత్ర స్తస్య పుత్రో ధృతవ్రతః ।। ౩౭.

బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ మధ్య సత్యా కుమారుడికి విజయుడు అనే పేరు ప్రసిద్ధి. విజయునికి ధృతి కుమారుడు, ధృతికి ధృతవ్రతుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

ధృతవ్రతస్య పుత్రస్తు సత్యకర్మా మహాయశాః। సత్యకర్మసుతశ్చాపి సూతస్త్వధిరథస్తు వై ।। ౩౭.

ధృతవ్రతునికి మహా కీర్తి గల సత్యకర్మ కుమారుడిగా జన్మించాడు. సత్యకర్మునికి సూతుడు అయిన అధిరథుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

స కర్ణం పరిజగ్రాహ తేన కర్ణస్తు సూతజః। ఏతద్వః కథితం సర్వం కర్ణే యద్వై ప్రచోదితమ్ ।। ౩౭.

ఆ అధిరథుడు కర్ణుని దత్తత తీసుకున్నాడు. అందువల్ల కర్ణుడు సూతపుత్రుడిగా ప్రసిద్ధి. కర్ణుని గురించి మీరు అడిగినదంతా మీకు వివరంగా చెప్పబడింది.

ఏతేఽఙ్గవంశజాః సర్వే రాజానః కీర్త్తితా మయా। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ పూరోస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౩౭.

ఇవన్నీ ఆంగ వంశానికి చెందిన రాజులు అని నేను వివరంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు పూరువంశీయుల గురించి క్రమంగా విన్నరండి.

సూత ఉవాచ।। పూరోః పుత్రో మహాబాహూ రాజాసీజ్జనమేజయః। అవిద్ధస్తు సుతస్తస్య యః ప్రాచీమజయద్దిశమ్ ।। ౩౭.

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: పూరువునికి మహాబాహువైన రాజు జనమేజయుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. అతనికి అవిద్ధుడు కుమారుడిగా పుట్టి, తూర్పు దిశను జయించాడు.

అవిద్ధతః ప్రవీరస్తు మనస్యురభవత్సుతః। రాజాథో జయదో నామ మనస్యోరభవత్సుతః ।। ౩౭.

అవిద్ధుని కుమారుడిగా ప్రవీరుడు జన్మించాడు. ప్రవీరునికి మనస్యుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. మనస్యునికి జయద అనే రాజు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

దాయాదస్తస్య చాప్యాసీద్ధున్ధుర్నామ మహీపతిః। ధున్ధోర్బహు గవీ పుత్రః సఞ్జాతిస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౭.

ఆ జయదునికి ధుంధు అనే మహారాజు వారసుడిగా పుట్టాడు. ధుంధునికి బహుగవి కుమారుడు, అతనికి సంజాతి కుమారుడిగా పుట్టాడు.

సఞ్జాతేరథ రౌద్రాశ్వస్తస్య పుత్రాన్నిబోధత। రౌద్రాశ్వస్య ఘృతాచ్యాం వై దశాప్సరసి సూనవః ।। ౩౭.

ఇప్పుడు సంజాతి కుమారుడైన రౌద్రాశ్వుని కుమారుల గురించి వినండి. రౌద్రాశ్వునికి ఘృతాచీ అనే అప్సరసితో పది మంది కుమారులు పుట్టారు.

రజేయుశ్చ కృతే యుశ్చ వక్షేయుః స్థణ్డిలేయు చ। ఘృతేయుశ్చ జలేయుశ్చ స్థలేయుశ్చైవ సప్తమః ।। ౩౭.

రజేయు, కృతేయు, వక్షేయు, స్థండిలేయు, ఘృతేయు, జలేయు, స్థలేయు — వీరు ఏడుగురు.

ధర్మేయుః సన్నతేయుశ్చ వనేయుర్ద్దశమస్తు సః। రుద్రా శూద్రా చ మద్రా చ శుభా జామలజా తథా ।। ౩౭.

ధర్మేయు, సన్నతేయు, వనేయు — వీరు మిగతా ముగ్గురు, మొత్తం పది మంది. రుద్ర, శూద్ర, మద్ర, శుభ, జామలజా కూడా ఉన్నారు.