వాయుపురాణమ్

ప్రాశితం దధి యత్తేఽద్య మమాఙ్గాద్వై శుచిస్మితే । తేన తే పూరితో గర్భః పౌర్ణమాస్యామివోదధిః ।। ౩౭.

'నీవు నేడు నా చేతుల నుండి తిన్న పెరుగు నీ గర్భాన్ని నింపింది, శుచిస్మితే, అది పూర్ణిమ నాడు సముద్రం నిండినట్టు నిన్ను నింపింది.'

భవిష్యన్తి కుమారాస్తే పఞ్చ దేవసుతోపమాః। తేజస్వినః పరాక్రాన్తా యజ్వానో ధార్మికాస్తథా ।। ౩౭.

'నీకు ఐదుగురు కుమారులు కలుగుతారు. వారు దేవపుత్రుల్లా, తేజస్సుతో, పరాక్రమంతో, యజ్ఞాలు చేసే వారు, ధార్మికులు.'

తతోఙ్గస్తు సుదేష్ణాయా జ్యేష్ఠపుత్రో వ్యజాయత। వఙ్గస్తస్మాత్కలిఙ్గస్తు పుణ్డ్రో బ్రహ్మస్తథైవ చ ।। ౩౭.

తర్వాత సుదేష్ణకు పెద్ద కుమారుడిగా అంగుడు జన్మించాడు. అతనిలోంచి వంగుడు, తరువాత కలింగుడు, పుండ్రుడు, బ్రహ్ముడు కూడా పుట్టారు.

వంశభాజస్తు పఞ్చైతే బలేః క్షేత్రేఽభవంస్తదా। ఇత్యేతే దీర్ఘతమసా బలేర్దత్తాః సుతాః పురా ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో బలిచేత వంశంలో ఈ ఐదుగురు సంతానం పుట్టారు. ఈ పిల్లలను బలి పుర్వంలో దీర్ఘతమసునికి ఇచ్చాడు.

ప్రజాస్త్వపహతాస్తస్య బ్రహ్మణా కారణం ప్రతి। అపత్యా మాత్యదారేషు స్వేషు మా భూన్మహాత్మనః ।। ౩౭.

ఏదో కారణంతో బ్రహ్మ తన సంతానాన్ని తీసేశాడు, అందువల్ల ఆ మహాత్ముడు తన భార్యలతో పిల్లలను కనలేదు.

తతో మనుష్యయోన్యాం వై జనయామాస స ప్రజాః। సురభిర్దీర్ఘతమసమథ ప్రీతో వచోఽబ్రవీత్ ।। ౩౭.

తర్వాత అతడు మానవ స్త్రీలలో సంతానాన్ని కనాడు. అప్పుడూ సురభి సంతోషంతో దీర్ఘతమసునికి ఇలా చెప్పింది.

విచార్య యస్మాద్గోధర్మ్మం త్వమేవం కృతవానసి । తేన న్యాయేన ముముచే హ్యహం ప్రీతోస్మి తేన తే ।। ౩౭.

నీవు ఆవుల ధర్మాన్ని ఆలోచించి పాటించావు కాబట్టి, అదే న్యాయంతో నేను నిన్ను విడుదల చేస్తున్నాను. నీపై నాకు సంతోషం కలిగింది.

తస్మాత్తవ తమో దీర్ఘం నిస్తుదామ్యద్య పశ్య వై। బార్హస్పత్యఞ్చ యత్తేఽన్యత్పాపం సన్తిష్ఠతే తనౌ ।। ౩౭.

కాబట్టి ఈ రోజు నీలో ఉన్న ఆ లోతైన చీకటిని నేను తొలగిస్తున్నాను, చూడు. ఇంకా నీ శరీరంలో ఉన్న బార్హస్పత్య పాపాన్ని కూడా.

జరామృత్యుభయఞ్చైవ ఆఘ్రాయ ప్రణుదామి తే। హ్యాఘ్రాతమాత్రః సోఽపశ్యత సద్యస్తమసి నాశితే ।। ౩౭.

నీపై వృద్ధాప్యాన్ని, మరణాన్ని నేను పీల్చి పోగొడుతున్నాను. పీల్చిన వెంటనే అతడు చీకటి పోయినట్టు వెంటనే చూచాడు.

ఆయుష్మాంశ్చ యువా చైవ చక్షుష్మాంశ్చ తతోఽభవత్। గవా దీర్ఘతమాః సోఽథ గౌతమః సమపద్యత ।। ౩౭.

అప్పటినుంచి దీర్ఘతమసుడు యవ్వనంగా, దీర్ఘాయుష్మంతుడిగా, చూపుతో కూడినవాడిగా మారాడు. ఆవుల వల్ల అతడు గౌతముడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

కక్షీవాంస్తు తతో గత్వా సహ పిత్రా గిరిప్రజామ్। యథోద్దిష్టం హి పిత్రర్థే చచార విపులం తపః ।। ౩౭.

తర్వాత కక్షీవాన్ తన తండ్రితో కలిసి పర్వత ప్రజల దగ్గరకు వెళ్లి, తండ్రి కోసం చెప్పినట్టు గొప్ప తపస్సు చేశాడు.

తతః కాలేన మహతా తమసా భావితః సవై। విధూయ మనుజో దోషాన్ బ్రహ్మణ్యం ప్రాప్తవాన్ ప్రభుః ।। ౩౭.

తర్వాత చాలా కాలానికి, చీకటి తొలగిపోయి, ఆ మనిషి తన లోపాలను విడిచి బ్రహ్మనిష్ఠను పొందాడు.

తతోఽబ్రవీత్ పితా చైనం పుత్రవానస్మ్యహం ప్రభో। సత్పుత్రేణ త్వయా తాత కృతార్థోఽస్మి యశస్వినా ।। ౩౭.

తర్వాత అతని తండ్రి ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! నాకు నీవు వంటి కుమారుడు కలిగాడు. నిజమైన కుమారుడవు నీవు, నాతో నేను సంతృప్తి పొందాను.'

యుక్తాత్మా హి తతః సోఽథ ప్రాప్తవాన్ బ్రహ్మణా క్షయమ్। బ్రహ్మణ్యం ప్రాప్య కక్షీవాన్ సహస్రమసృజత్ సుతాన్ ।। ౩౭.

తర్వాత కక్షీవాన్ మనస్సును నియంత్రించుకుని, బ్రహ్మలో లీనమై, బ్రహ్మనిష్ఠను పొంది, వెయ్యి మంది కుమారులను కనాడు.

కృష్ణాఙ్గా గౌతమాస్తే వై స్మృతాః కక్షీవతః సుతాః। ఇత్యేష దీర్ఘతమసో బలేర్వైరోచనస్య వై ।। ౩౭.

కక్షీవాన్ కుమారులు గౌతములు అని పిలవబడేవారు, వారు నల్లగా ఉండేవారు. ఇదే బలిపుత్రుడు, విరోచనుని మనవడు అయిన దీర్ఘతమసుని కథ.

సమాగమః సమాఖ్యాతః సన్తానఞ్చోభయోస్తయోః। బలిస్తానబిషిచ్యేహ పఞ్చ పుత్రానకల్మషాన్ ।। ౩౭.

ఈ ఇద్దరి వంశాల కలయిక, వారి సంతానం వివరించబడింది. బలి ఇక్కడ ఐదుగురు పాపరహిత కుమారులను రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.

కృతార్థః సోఽపి యోగాత్మా యోగమాశ్రిత్య చ ప్రభుః। అదృశ్యః సర్వభూతానాం కాలాకాఙ్క్షీ చరత్యుత ।। ౩౭.

ఆయన కూడా యోగశక్తితో పరిపూర్ణుడై, యోగాన్ని ఆశ్రయించి, అందరికీ కనిపించకుండా, సరైన సమయాన్ని ఎదురుచూస్తూ సంచరిస్తున్నాడు.

తత్రాఙ్గస్య తు రాజర్షే రాజాసీద్దధివాహనః। సాపరాధసుదేష్ణాయా అనపానోఽభవనృపః ।। ౩౭.

అక్కడ అంగుడి వంశంలో రాజర్షి అయిన దధివాహనుడు రాజయ్యాడు. సుదేష్ణకు జరిగిన తప్పుతో అనపానుడు రాజుగా జన్మించాడు.

అనపానస్య పుత్రస్తు రాజా దివిరథః స్మృతః। పుత్రో దివిరథస్యాసీద్విద్వాన్ ధర్మరథో నృపః ।। ౩౭.

అనపానునికి కుమారుడిగా దివిరథుడు రాజయ్యాడు. దివిరథునికి కుమారుడిగా ధర్మరథుడు అనే జ్ఞానవంతుడు రాజయ్యాడు.

స వై ధర్మరథః శ్రీమాన్ యేన విష్ణుపదే గిరౌ। సోమః శక్రేణ సహ వై యజ్ఞే పీతో మహాత్మనా ।। ౩౭.

ఆ ధర్మరథుడు మహాత్ముడైన విష్ణుపద పర్వతంపై యజ్ఞంలో ఇంద్రునితో కలిసి సోమరసం పానంచేశాడు.

సూనుర్ధర్మరథస్యాపి రాజా చిత్రరథోఽభవత్। అథ చిత్రరథస్యాపి రాజా దశరథః అభవత్। లోమపాద ఇతి ఖ్యాతో యస్య శాన్తా సుతాఽభవత్ ।। ౩౭.

ధర్మరథునికి కుమారుడిగా చిత్రరథుడు రాజయ్యాడు. చిత్రరథునికి కుమారుడిగా దశరథుడు, ఇతడిని లోమపాదుడు అని కూడా పిలిచేవారు. అతనికి శాంత అనే కుమార్తె పుట్టింది.

*(పాఠభేదః) (మంత్రైర్వాహనముత్తమమ్) హర్య్యఙ్గస్య తు దాయాదో రాజా భద్రరథః కిల। అథ భద్రరథస్యాసీద్బృహత్కర్మా ప్రజేశ్వరః ।। ౩౭.

హర్య్యంగుని వారసుడైన రాజు భద్రరథుడు. ఆ భద్రరథునికి బృహత్కర్మ అనే ప్రజల పాలకుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

బృహద్రథః సుతస్తస్య తస్మాజ్జజ్ఞే బృహన్మనాః। బృహన్మనాస్తు రాజేన్ద్రం జనయామాస వై సుతమ్ ।। ౩౭.

బృహత్కర్మకు బృహద్రథుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. ఆ బృహద్రథుని నుంచి బృహన్మన అనే కుమారుడు పుట్టాడు. బృహన్మనుడు రాజేంద్రుడా, తనకు కుమారుడిని కనుగొన్నాడు.

నామ్నా జయద్రథం నామ తస్మాదౄఢరథో నృపః। ఆసీదౄఢరథస్యాపి విశ్వజిజ్జనమేజయః ।। ౩౭.

బృహన్మనునికి జయద్రథుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఆ జయద్రథుని నుంచి ఋఢరథుడు అనే రాజు జన్మించాడు. ఋఢరథునికి విశ్వజిత్ జనమేజయుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

దాయాదస్తస్య చాఙ్గేభ్యో యస్మాత్ కర్ణోఽభవన్నృపః। కర్ణస్య శూరసేనస్తు ద్విజ స్తస్యాత్మజః స్మృతః ।। ౩౭.

ఆయన వారసుడు ఆంగ దేశానికి చెందినవాడు. అతనివల్ల కర్ణుడు రాజయ్యాడు. కర్ణునికి శూరసేనుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. అతడు ద్విజుడు అని ప్రసిద్ధి.

సూతాత్మజః కథం కర్ణః కథం చాఙ్గస్య వంశజః। ఏతదిచ్ఛామహే శ్రోతుమత్యర్థం కుశలో హ్యసి ।। ౩౭.

కర్ణుడు సూతపుత్రుడు ఎలా అయ్యాడు? అలాగే, ఆంగ వంశానికి ఎలా చెందినవాడు? దీనిని మేము పూర్తిగా వినాలని కోరుతున్నాము, ఎందుకంటే నీవు దీనిలో నిపుణుడవు.

బృహద్భానోః సుతో జజ్ఞే నామ్నా రాజా బృహన్మనాః। తస్య పత్నీద్వయం చాసీచ్చైద్యస్యోభే చ తే సుతే ।। ౩౭.

బృహద్భాను కుమారుడిగా బృహన్మన అనే రాజు జన్మించాడు. అతనికి చైద్యుని ఇద్దరు కుమార్తెలు భార్యలుగా ఉండేవారు. వారిద్దరికీ ఒక్కొక్క కుమారుడు పుట్టాడు.

యశోదేవీ చ సత్యా చ తాభ్యాం వంశస్తు భిద్యతే। జయద్రథస్తు రాజేన్ద్రో యశోదేవ్యాం వ్యజాయత ।। ౩౭.

యశోదేవి, సత్యా అనే ఇద్దరు భార్యల ద్వారా వంశం రెండు భాగాలుగా విడిపోయింది. యశోదేవి నుంచి రాజు జయద్రథుడు పుట్టాడు.