వాయుపురాణమ్

నేత్యువాచ తతస్తన్తు మమైతావితి చాబ్రవీత్। ఉత్పన్నౌ శూద్రయోనౌ తు భవచ్ఛద్మా సురోత్తమౌ ।। ౩౭.

ఆ ఋషి 'కాదు' అని చెప్పగా, బలి మళ్ళీ 'ఇవారు నాది' అని పట్టుబడ్డాడు. శూద్ర స్త్రీలో జన్మించినా, ఈ ఇద్దరు ఉత్తములు నీకే మాయగా కలిగారు.

అనధం బృద్ధం చ మాం మత్వా సుదేష్ణా మహిషీ తవ। ప్రాహిణోదవమానాయ శూద్రాం ధాత్రేయకీం మమ ।। ౩౭.

నన్ను అంధుడిగా, వృద్ధుడిగా భావించి, నీ రాణి సుదేష్ణ, అపహాస్యంగా తన శూద్ర సేవకురాలిని నాకు పంపించింది.

తతః ప్రసాదయామాస పునస్తమృషిసత్తమమ్। బలిర్భార్యాం సుదేష్ణాం చ భర్త్సయామాస వై ప్రభుః ।। ౩౭.

దీంతో బలి ఆ మహర్షిని మళ్ళీ ప్రసన్నం చేసేందుకు ప్రయత్నించాడు. ప్రభువు తన భార్య సుదేష్ణను మందలించాడు.

పునశ్చైనామలంకృత్య ఋషయే ప్రత్యపాదయత్। తాం స దీర్ఘతమా దేవీమబ్రవీద్యది మాం శుభే ।। ౩౭.

తరువాత మళ్ళీ ఆమెను అలంకరించి, ఋషికి అప్పగించాడు. అప్పుడు ఆ ఋషి దీర్ఘతమసుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'శుభలక్షణాలువంటి సుదేష్ణ, నన్ను—'

దధ్నా లవణమిశ్రేణ స్వబ్య(వ్య)క్తం నగ్నకం తథా। లిహిష్యస్యజుగుప్సన్తీ హ్యాపాదతలమస్తకమ్ ।। ౩౭.

'—ఈ పెరుగు, ఉప్పు కలిపినదాన్ని, అలాగే ఈ నగ్నమైనదాన్ని, పాదాల నుండి తల వరకు అసహ్యపడకుండా నువ్వు నాకోసం నాకుతింటే—'

తతస్త్వం ప్రాప్స్యసే దేవి పుత్రాంశ్చ మనసేప్సితాన్। తస్య సా తద్వచో దేవీ సర్వం కృతవతీ తథా ।। ౩౭.

'—అప్పుడు నీకు మనసులో కోరుకున్న కుమారులు కలుగుతారు.' ఆ రాణి అతను చెప్పినట్లు అన్నీ చేసింది.

అపానఞ్చ సమాసాద్య జుగుప్సన్తీ న్యవర్జయత్। తామువాచ తతః సర్షిర్యత్తే పరిహృతం శుభే। వినాపానం కుమారం త్వం జనయిష్యసి పూర్వజమ్ ।। ౩౭.

కానీ మలాన్ని చూసి ఆమె అసహ్యపడి దాన్ని తాకలేదు. అప్పుడు ఆ ఋషి, 'శుభలక్షణాలువంటి సుదేష్ణ, నువ్వు దాన్ని నివారించావు కాబట్టి, నీ మొదటి కుమారుడు మలములేని వాడవుతాడు' అని చెప్పాడు.

తతస్తం దీర్ఘతమసం సా దేవీ ప్రత్యువాచ హ। నార్హసి త్వం మహాభాగ పుత్రం దాతుం మమేదృశమ్ ।। ౩౭.

అప్పుడు సుదేష్ణ ఆ దీర్ఘతమసుని చూచి, 'మహాభాగ, నాకు అలాంటి కుమారుడు కావాలి కాదు' అని చెప్పింది.

తవాపరాధో దేవ్యేష నాన్యథా భవితాను వై । దేవీ దానీఞ్చ తే పుత్రమహం దాస్యామి సువ్రతే ।। ౩౭.

'ఇది నీ తప్పే, దీనికి మరొక విధంగా మారదు. అయినా, సతీ సుదేష్ణ, ఇప్పుడు నేను నీకు కుమారుడిని ఇస్తాను' అని ఋషి అన్నాడు.

తస్యాపానం వినా చైవ యోగ్యాభావో భవిష్యతి। తాం స దీర్ఘతమాశ్చైవ కుక్షౌ స్పృష్ట్వేదమబ్రవవీత్ ।। ౩౭.

'అతనికి మలం ఉండదు, కానీ ఏదో లోపం ఉండబోతుంది.' అని చెప్పి, దీర్ఘతమసుడు ఆమె కడుపును తాకి ఇలా అన్నాడు.

ప్రాశితం దధి యత్తేఽద్య మమాఙ్గాద్వై శుచిస్మితే । తేన తే పూరితో గర్భః పౌర్ణమాస్యామివోదధిః ।। ౩౭.

'నీవు నేడు నా చేతుల నుండి తిన్న పెరుగు నీ గర్భాన్ని నింపింది, శుచిస్మితే, అది పూర్ణిమ నాడు సముద్రం నిండినట్టు నిన్ను నింపింది.'

భవిష్యన్తి కుమారాస్తే పఞ్చ దేవసుతోపమాః। తేజస్వినః పరాక్రాన్తా యజ్వానో ధార్మికాస్తథా ।। ౩౭.

'నీకు ఐదుగురు కుమారులు కలుగుతారు. వారు దేవపుత్రుల్లా, తేజస్సుతో, పరాక్రమంతో, యజ్ఞాలు చేసే వారు, ధార్మికులు.'

తతోఙ్గస్తు సుదేష్ణాయా జ్యేష్ఠపుత్రో వ్యజాయత। వఙ్గస్తస్మాత్కలిఙ్గస్తు పుణ్డ్రో బ్రహ్మస్తథైవ చ ।। ౩౭.

తర్వాత సుదేష్ణకు పెద్ద కుమారుడిగా అంగుడు జన్మించాడు. అతనిలోంచి వంగుడు, తరువాత కలింగుడు, పుండ్రుడు, బ్రహ్ముడు కూడా పుట్టారు.

వంశభాజస్తు పఞ్చైతే బలేః క్షేత్రేఽభవంస్తదా। ఇత్యేతే దీర్ఘతమసా బలేర్దత్తాః సుతాః పురా ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో బలిచేత వంశంలో ఈ ఐదుగురు సంతానం పుట్టారు. ఈ పిల్లలను బలి పుర్వంలో దీర్ఘతమసునికి ఇచ్చాడు.

ప్రజాస్త్వపహతాస్తస్య బ్రహ్మణా కారణం ప్రతి। అపత్యా మాత్యదారేషు స్వేషు మా భూన్మహాత్మనః ।। ౩౭.

ఏదో కారణంతో బ్రహ్మ తన సంతానాన్ని తీసేశాడు, అందువల్ల ఆ మహాత్ముడు తన భార్యలతో పిల్లలను కనలేదు.

తతో మనుష్యయోన్యాం వై జనయామాస స ప్రజాః। సురభిర్దీర్ఘతమసమథ ప్రీతో వచోఽబ్రవీత్ ।। ౩౭.

తర్వాత అతడు మానవ స్త్రీలలో సంతానాన్ని కనాడు. అప్పుడూ సురభి సంతోషంతో దీర్ఘతమసునికి ఇలా చెప్పింది.

విచార్య యస్మాద్గోధర్మ్మం త్వమేవం కృతవానసి । తేన న్యాయేన ముముచే హ్యహం ప్రీతోస్మి తేన తే ।। ౩౭.

నీవు ఆవుల ధర్మాన్ని ఆలోచించి పాటించావు కాబట్టి, అదే న్యాయంతో నేను నిన్ను విడుదల చేస్తున్నాను. నీపై నాకు సంతోషం కలిగింది.

తస్మాత్తవ తమో దీర్ఘం నిస్తుదామ్యద్య పశ్య వై। బార్హస్పత్యఞ్చ యత్తేఽన్యత్పాపం సన్తిష్ఠతే తనౌ ।। ౩౭.

కాబట్టి ఈ రోజు నీలో ఉన్న ఆ లోతైన చీకటిని నేను తొలగిస్తున్నాను, చూడు. ఇంకా నీ శరీరంలో ఉన్న బార్హస్పత్య పాపాన్ని కూడా.

జరామృత్యుభయఞ్చైవ ఆఘ్రాయ ప్రణుదామి తే। హ్యాఘ్రాతమాత్రః సోఽపశ్యత సద్యస్తమసి నాశితే ।। ౩౭.

నీపై వృద్ధాప్యాన్ని, మరణాన్ని నేను పీల్చి పోగొడుతున్నాను. పీల్చిన వెంటనే అతడు చీకటి పోయినట్టు వెంటనే చూచాడు.

ఆయుష్మాంశ్చ యువా చైవ చక్షుష్మాంశ్చ తతోఽభవత్। గవా దీర్ఘతమాః సోఽథ గౌతమః సమపద్యత ।। ౩౭.

అప్పటినుంచి దీర్ఘతమసుడు యవ్వనంగా, దీర్ఘాయుష్మంతుడిగా, చూపుతో కూడినవాడిగా మారాడు. ఆవుల వల్ల అతడు గౌతముడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

కక్షీవాంస్తు తతో గత్వా సహ పిత్రా గిరిప్రజామ్। యథోద్దిష్టం హి పిత్రర్థే చచార విపులం తపః ।। ౩౭.

తర్వాత కక్షీవాన్ తన తండ్రితో కలిసి పర్వత ప్రజల దగ్గరకు వెళ్లి, తండ్రి కోసం చెప్పినట్టు గొప్ప తపస్సు చేశాడు.

తతః కాలేన మహతా తమసా భావితః సవై। విధూయ మనుజో దోషాన్ బ్రహ్మణ్యం ప్రాప్తవాన్ ప్రభుః ।। ౩౭.

తర్వాత చాలా కాలానికి, చీకటి తొలగిపోయి, ఆ మనిషి తన లోపాలను విడిచి బ్రహ్మనిష్ఠను పొందాడు.

తతోఽబ్రవీత్ పితా చైనం పుత్రవానస్మ్యహం ప్రభో। సత్పుత్రేణ త్వయా తాత కృతార్థోఽస్మి యశస్వినా ।। ౩౭.

తర్వాత అతని తండ్రి ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! నాకు నీవు వంటి కుమారుడు కలిగాడు. నిజమైన కుమారుడవు నీవు, నాతో నేను సంతృప్తి పొందాను.'

యుక్తాత్మా హి తతః సోఽథ ప్రాప్తవాన్ బ్రహ్మణా క్షయమ్। బ్రహ్మణ్యం ప్రాప్య కక్షీవాన్ సహస్రమసృజత్ సుతాన్ ।। ౩౭.

తర్వాత కక్షీవాన్ మనస్సును నియంత్రించుకుని, బ్రహ్మలో లీనమై, బ్రహ్మనిష్ఠను పొంది, వెయ్యి మంది కుమారులను కనాడు.

కృష్ణాఙ్గా గౌతమాస్తే వై స్మృతాః కక్షీవతః సుతాః। ఇత్యేష దీర్ఘతమసో బలేర్వైరోచనస్య వై ।। ౩౭.

కక్షీవాన్ కుమారులు గౌతములు అని పిలవబడేవారు, వారు నల్లగా ఉండేవారు. ఇదే బలిపుత్రుడు, విరోచనుని మనవడు అయిన దీర్ఘతమసుని కథ.

సమాగమః సమాఖ్యాతః సన్తానఞ్చోభయోస్తయోః। బలిస్తానబిషిచ్యేహ పఞ్చ పుత్రానకల్మషాన్ ।। ౩౭.

ఈ ఇద్దరి వంశాల కలయిక, వారి సంతానం వివరించబడింది. బలి ఇక్కడ ఐదుగురు పాపరహిత కుమారులను రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.

కృతార్థః సోఽపి యోగాత్మా యోగమాశ్రిత్య చ ప్రభుః। అదృశ్యః సర్వభూతానాం కాలాకాఙ్క్షీ చరత్యుత ।। ౩౭.

ఆయన కూడా యోగశక్తితో పరిపూర్ణుడై, యోగాన్ని ఆశ్రయించి, అందరికీ కనిపించకుండా, సరైన సమయాన్ని ఎదురుచూస్తూ సంచరిస్తున్నాడు.

తత్రాఙ్గస్య తు రాజర్షే రాజాసీద్దధివాహనః। సాపరాధసుదేష్ణాయా అనపానోఽభవనృపః ।। ౩౭.

అక్కడ అంగుడి వంశంలో రాజర్షి అయిన దధివాహనుడు రాజయ్యాడు. సుదేష్ణకు జరిగిన తప్పుతో అనపానుడు రాజుగా జన్మించాడు.

అనపానస్య పుత్రస్తు రాజా దివిరథః స్మృతః। పుత్రో దివిరథస్యాసీద్విద్వాన్ ధర్మరథో నృపః ।। ౩౭.

అనపానునికి కుమారుడిగా దివిరథుడు రాజయ్యాడు. దివిరథునికి కుమారుడిగా ధర్మరథుడు అనే జ్ఞానవంతుడు రాజయ్యాడు.