వాయుపురాణమ్

తేన త్వాహం న మోక్ష్యామి పరస్వాహం చతుష్పదమ్। తతస్తం దీర్ఘతమసం స వృషః ప్రత్యువాచ హ ।। ౩౭.

'అందుకే, నేను నిన్ను విడిచిపెట్టను. నేను ఇంకొకరికి చెందిన నాలుగు కాళ్ళ జంతువుని.' అప్పుడు ఆ ఎద్దు, చీకటిలో మునిగిపోయిన దీర్ఘతమసుని చూచి ఇలా అన్నాడు.

నాస్మాకం విద్యతే తాత పాతకం స్తేయమేవ వా। భక్ష్యాభక్ష్యం న జానీమః పేయాపేయఞ్చ సర్వశః ।। ౩౭.

'నాన్నా! మాకు పాపమో, దొంగతనమో ఉండదు. ఏది తినాలి, ఏది తినకూడదో, ఏది తాగాలి, ఏది తాగకూడదో కూడా మాకు తెలియదు.'

కార్యాకార్యం న వై విఝో గమ్యాగమ్యం తథైవ చ। న పాప్మానో వయం విప్ర ధర్మో హ్యేషాం గవాం స్మృతః ।। ౩౭.

'ఏది చేయాలో, చేయకూడదో, ఏది చేరాలో, చేరకూడదో కూడా మాకు తెలియదు. బ్రాహ్మణా! మేము పాపానికి లోనవ్వము. ఇది గోవుల ధర్మం.'

గవాం నామ స వై శ్రుత్వా సంభ్రాన్తస్త్వనుముచ్య తమ్। భక్త్యా చానుశ్రవికయా గోషు తం వై ప్రసాద యత్ ।। ౩౭.

'గోవు' అనే పేరు వినగానే అతడు ఉలిక్కిపడి, ఆ ఎద్దును విడిచిపెట్టాడు. భక్తితో, సంప్రదాయమైన గౌరవంతో, ఆ గోవులకు క్షమాభిక్ష కోరాడు.

ప్రసాదితే గతే తస్మిన్ గోధర్మం భక్తితస్తు తమ్। మనసైవ తదాదత్తే తన్నిష్ఠస్తత్పరాయణః ।। ౩౭.

ఆ ఎద్దు దయచూపి వెళ్లిపోయిన తరువాత, అతడు మనసారా గోవుల ధర్మాన్ని స్వీకరించి, దానిలో స్థిరంగా, పూర్తిగా అంకితమై జీవించాడు.

తతో యవీయసః పత్నీమౌతథ్యస్యాభ్యమన్యత। విచేష్టమానాం రుదతీం దైవాత్ స మూఢచేతనః ।। ౩౭.

తర్వాత, విధి వల్ల, మూర్ఖమైన మనస్సుతో ఉన్న దీర్ఘతమసు, అౌత్తథ్యుని చిన్నవయసు భార్యను, ఆమె ఏడుస్తూ, ఆందోళనగా ఉండగా ఆశించాడు.

అవలేపన్తు తం మత్వా శరద్వాంస్తస్య నాక్షమత్। గోధర్మంవై బలం కృత్వా స్నుషాం స సమమన్యత ।। ౩౭.

ఆయన గర్వంగా ఉందని భావించి, శరద్వాన్ సహించలేకపోయాడు. గోవుల ధర్మాన్ని బలంగా నమ్ముకుని, తన కోడలిని సమానంగా భావించాడు.

విపర్యయన్తు తం దృష్ట్వా శరద్వాన్ ప్రత్యచిన్తయత్। భవిష్యమర్థం జ్ఞాత్వా చ మహాత్మా చ న మృత్యుతామ్ ।। ౩౭.

ఆ మార్పును చూసి, శరద్వాన్ లోలోపల ఆలోచించాడు. భవిష్యత్తులో ఏమి జరుగుతుందో తెలుసుకుని, ఆ మహాత్ముడు అతని మరణాన్ని కోరలేదు.

ప్రోవాచ దీర్ఘతమసం క్రోధాత్ సంరక్త లోచనః। గమ్యాగమ్యం న జీనీషే గోధర్మాత్ ప్రార్థయత్ స్నుషామ్ ।। ౩౭.

కోపంతో కళ్లెర్రగా, శరద్వాన్ దీర్ఘతమసునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఏది చేయాలో, చేయకూడదో నీకు తెలియదు. గోవుల ధర్మాన్ని చెప్పుకుంటూ, నీవు నీ కోడలిని ఆశిస్తున్నావు.'

దుర్వృత్తస్త్వం త్యజామ్యేవ గచ్ఛ త్వం స్వేన కర్మణా। యస్మాత్త్వమన్ధో వృద్ధశ్చ భర్త్తవ్యో దురనుష్ఠితః। తేనాసి త్వం పరిత్యక్తో దురాచారోఽసి మే మతిః ।। ౩౭.

'నీ నడవడిక మంచిది కాదు. ఇక నిన్ను వదిలేస్తున్నాను. నీ కర్మ ప్రకారం నీవు పో. నీవు అంధుడివి, వృద్ధుడివి, పోషించడానికి కష్టమైనవాడివి కనుక, నిన్ను వదిలేస్తున్నాను. నీవు చెడ్డవాడివని నా అభిప్రాయం.'

సూత ఉవాచ।। కర్మణ్యస్మిస్తతః క్రూరే తస్య బుద్ధిరజాయత। నిర్భత్స్య చైవ బహుశో బాహుభ్యాం పరిగృహ్య చ। కోష్ఠే సముద్రే ప్రక్షిప్య గఙ్గామ్భసి సముత్సృజత్ ।। ౩౭.

సూతుడు చెప్పాడు: అప్పుడు, ఆ క్రూరమైన పనిలో, అతని మనసులో అలాంటి ఆలోచన వచ్చింది. అతన్ని ఎన్నోసార్లు నిందించి, చేతులతో పట్టుకుని, పెట్టెలో వేసి, గంగానదిలో వదిలేశాడు.

ఉహ్యమానః సముద్రస్తు సప్తాహం స్రోతసా తదా। తం సస్త్రీకో బలిర్నామ రాజా ధర్మార్థతత్త్వవిత్। అపశ్యన్మజ్జమానన్తు స్రోతసాభ్యాశమాగతమ్ ।। ౩౭.

ఆ పెట్టె గంగానదిలో ఏడు రోజులు ప్రవాహంలో తేలుతూ పోయింది. అప్పుడు ధర్మార్థతత్త్వాన్ని తెలిసిన ధర్మాత్ముడైన బలి రాజు తన భార్యతో కలిసి, ప్రవాహానికి దగ్గరగా మునిగిపోతున్న అతన్ని చూశాడు.

తం గృహీత్వా స ధర్మాత్మా బలిర్వైరోచనస్తదా। అన్తఃపురే జుగోపైనం భక్ష్యైర్భోజ్యైశ్చ తర్పయన్ ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో, విరోచనుని కుమారుడైన ధర్మాత్ముడు బలి, అతన్ని తీసుకుని, అంతఃపురంలో ఉంచి, రకరకాల భోజనాలతో, తినుబండారాలతో పోషించాడు.

ప్రీతః స వై వరేణాథ చ్ఛన్దయామాస వై బలిమ్। స చ తస్మాద్వరం వవ్రే పుత్రార్థం దానవర్షభః ।। ౩౭.

ఆయన సంతోషంతో, బలికి ఇష్టమైన వరం కోరుకోమని అనుమతించాడు. దానవులలో శ్రేష్ఠుడైన బలి, తనకు సంతానం కలగాలని వరం కోరాడు.

సన్తానార్థం మహాభాగ భార్యయా మమ మానద। పుత్రాన్ ధర్మార్థసంయుక్తానుత్పాదయితుమర్హసి ।। ౩౭.

'మహాభాగ! గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా! నా భార్యతో కలిసి, ధర్మార్థాలతో కూడిన కుమారులను నాకు ప్రసాదించు. నాకు సంతానం కావాలి.'

ఏవముక్తస్తు తేనర్షిస్తథాస్త్విత్యుక్తవాన్ హి తమ్ । సుదేష్ణాం నామ బార్యాం వై రాజాస్మై ప్రాహిణోత్తదా ।। ౩౭.

అప్పుడు ఆ ఋషికి రాజు ఇలా అన్నాడు: 'అలాగే జరగాలి.' వెంటనే తన భార్య సుదేష్ణను అతని వద్దకు పంపించాడు.

అన్ధం వృద్ధఞ్చ తం దృష్ట్వా న సా దేవీ జగామ హ । స్వాఞ్చ ధాత్రేయకీం తస్మై భూషయిత్వా వ్యసర్జయత్ ।। ౩౭.

ఆ ఋషి అంధుడూ, వృద్ధుడూ అని చూసి, ఆ రాణి తానే వెళ్లలేదు; బదులుగా తన సేవకురాలిని అలంకరించి, ఆమెను పంపించింది.

కక్షీవచక్షుషౌ తస్యాం శూద్రయోన్యామృషిర్వశీ। జనయామాస ధర్మాత్మా పుత్రావేతౌ మహోజసౌ ।। ౩౭.

ఆ శూద్ర వంశానికి చెందిన సేవకురాలిలో, ఆ నియమశీలుడు, ధర్మాత్ముడైన ఋషి, కక్షీవతుడు, చక్షుషుడు అనే ఇద్దరు మహాశక్తిశాలులైన కుమారులను కనెను.

కక్షివచక్షుషౌ తౌ తు దృష్ట్వా రాజా బలిస్తదా। ప్రాధీతౌ విధివత్సమ్యగీశ్వరౌ బ్రహ్మవాదినౌ ।। ౩౭.

ఆ కక్షీవతుడు, చక్షుషుడు ఇద్దరినీ రాజు బలి చూసి, వారికి అన్ని విధులూ బోధింపజేసి, వారు వేదాలలో నిపుణులై, గొప్ప పండితులయ్యారు.

సిద్ధౌ ప్రత్యక్షధర్మాణౌ బుద్ధౌ శ్రేష్ఠతమావపి। మమైతావితి హోవాచ బలిర్వైరోచనస్త్వృషిమ్ ।। ౩౭.

వారు సిద్ధిని పొంది, ధర్మంలో ప్రత्यक्षంగా నిలిచి, జ్ఞానంలో అగ్రగణ్యులయ్యారు. అప్పుడా వైరోచనుడైన బలి ఋషిని చూసి, 'ఇవారు నాది' అని అన్నాడు.

నేత్యువాచ తతస్తన్తు మమైతావితి చాబ్రవీత్। ఉత్పన్నౌ శూద్రయోనౌ తు భవచ్ఛద్మా సురోత్తమౌ ।। ౩౭.

ఆ ఋషి 'కాదు' అని చెప్పగా, బలి మళ్ళీ 'ఇవారు నాది' అని పట్టుబడ్డాడు. శూద్ర స్త్రీలో జన్మించినా, ఈ ఇద్దరు ఉత్తములు నీకే మాయగా కలిగారు.

అనధం బృద్ధం చ మాం మత్వా సుదేష్ణా మహిషీ తవ। ప్రాహిణోదవమానాయ శూద్రాం ధాత్రేయకీం మమ ।। ౩౭.

నన్ను అంధుడిగా, వృద్ధుడిగా భావించి, నీ రాణి సుదేష్ణ, అపహాస్యంగా తన శూద్ర సేవకురాలిని నాకు పంపించింది.

తతః ప్రసాదయామాస పునస్తమృషిసత్తమమ్। బలిర్భార్యాం సుదేష్ణాం చ భర్త్సయామాస వై ప్రభుః ।। ౩౭.

దీంతో బలి ఆ మహర్షిని మళ్ళీ ప్రసన్నం చేసేందుకు ప్రయత్నించాడు. ప్రభువు తన భార్య సుదేష్ణను మందలించాడు.

పునశ్చైనామలంకృత్య ఋషయే ప్రత్యపాదయత్। తాం స దీర్ఘతమా దేవీమబ్రవీద్యది మాం శుభే ।। ౩౭.

తరువాత మళ్ళీ ఆమెను అలంకరించి, ఋషికి అప్పగించాడు. అప్పుడు ఆ ఋషి దీర్ఘతమసుడు ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'శుభలక్షణాలువంటి సుదేష్ణ, నన్ను—'

దధ్నా లవణమిశ్రేణ స్వబ్య(వ్య)క్తం నగ్నకం తథా। లిహిష్యస్యజుగుప్సన్తీ హ్యాపాదతలమస్తకమ్ ।। ౩౭.

'—ఈ పెరుగు, ఉప్పు కలిపినదాన్ని, అలాగే ఈ నగ్నమైనదాన్ని, పాదాల నుండి తల వరకు అసహ్యపడకుండా నువ్వు నాకోసం నాకుతింటే—'

తతస్త్వం ప్రాప్స్యసే దేవి పుత్రాంశ్చ మనసేప్సితాన్। తస్య సా తద్వచో దేవీ సర్వం కృతవతీ తథా ।। ౩౭.

'—అప్పుడు నీకు మనసులో కోరుకున్న కుమారులు కలుగుతారు.' ఆ రాణి అతను చెప్పినట్లు అన్నీ చేసింది.

అపానఞ్చ సమాసాద్య జుగుప్సన్తీ న్యవర్జయత్। తామువాచ తతః సర్షిర్యత్తే పరిహృతం శుభే। వినాపానం కుమారం త్వం జనయిష్యసి పూర్వజమ్ ।। ౩౭.

కానీ మలాన్ని చూసి ఆమె అసహ్యపడి దాన్ని తాకలేదు. అప్పుడు ఆ ఋషి, 'శుభలక్షణాలువంటి సుదేష్ణ, నువ్వు దాన్ని నివారించావు కాబట్టి, నీ మొదటి కుమారుడు మలములేని వాడవుతాడు' అని చెప్పాడు.

తతస్తం దీర్ఘతమసం సా దేవీ ప్రత్యువాచ హ। నార్హసి త్వం మహాభాగ పుత్రం దాతుం మమేదృశమ్ ।। ౩౭.

అప్పుడు సుదేష్ణ ఆ దీర్ఘతమసుని చూచి, 'మహాభాగ, నాకు అలాంటి కుమారుడు కావాలి కాదు' అని చెప్పింది.

తవాపరాధో దేవ్యేష నాన్యథా భవితాను వై । దేవీ దానీఞ్చ తే పుత్రమహం దాస్యామి సువ్రతే ।। ౩౭.

'ఇది నీ తప్పే, దీనికి మరొక విధంగా మారదు. అయినా, సతీ సుదేష్ణ, ఇప్పుడు నేను నీకు కుమారుడిని ఇస్తాను' అని ఋషి అన్నాడు.