వాయుపురాణమ్

కాలేన మహతా విద్వాన్ స్వం వై స్థానముపాగతః। తేషాం జనపదాః స్ఫీతా వఙ్గాఙ్గసుహ్లకాస్తథా ।। ౩౭.

కాలక్రమంలో ఆ జ్ఞాని తన స్థానం చేరుకున్నాడు. వంగ, అంగ, సుహిల దేశాలు సహా వారి రాజ్యాలు బాగా అభివృద్ధి చెందాయి.

పుణ్డ్రాః కలిఙ్గాశ్చ తథా తేషాం వంశం నిబేధత। తస్య తే తనయాః సర్వే క్షేత్రజా మునిసమ్భవాః। సమ్భూతా దీర్ఘతమసః సుదేణ్ణాయాం మహౌజసః ।। ౩౭.

పుండ్రులు, కలింగులు కూడా వారి వంశంలోకి వచ్చారు. ఇప్పుడు వారి వంశాన్ని వినండి: ఆ మహాశక్తి కలిగిన దీర్ఘతమసు సుదెన్నలో జన్మించిన మునుల వంశస్థులు, బలికి జన్మించిన వారందరూ క్షేత్రజులే.

ఋషయ ఊచుః। కథం బలేః సుతాః పఞ్చ జనితాః క్షేత్రజాః ప్రభో। ఋషిణా దీర్ఘతమసా ఏతన్నో బ్రూహి పృచ్ఛతామ్ ।। ౩౭.

మహర్షులు అడిగారు: ప్రభూ! బలి కుమారులు ఐదుగురు దీర్ఘతమసు మునివారి ద్వారా ఎలా క్షేత్రజులుగా పుట్టారు? దయచేసి మాకు వివరించండి.

సూత ఉవాచ।। అశిజో నామ విఖ్యాత ఆసీద్ధీమానృషిః పురా। భార్యా వై మమతా నామ బభూవాస్య మహాత్మనః ।। ౩౭.

సూతుడు చెప్పాడు: పుర్వకాలంలో అశిజ అనే పేరుగల, మహాత్ముడు, ప్రసిద్ధి చెందిన ఋషి ఉండేవాడు. అతనికి మమత అనే గొప్ప గుణాలున్న భార్య ఉండేది.

అశిజస్య కనీయాంస్తు పురోధా యో దివౌకసామ్। బృహస్పతిర్బృహత్తేజా మమతాం సోఽభ్యపద్యత ।। ౩౭.

అశిజ మహర్షికి చిన్నవాడు దేవతల పురోహితుడైన, గొప్ప తేజస్సు కలిగిన బృహస్పతి. అతడు మమతను ఆశ్రయించాడు.

ఉవాచ మమతా తన్తు బృహస్పతిమనిచ్ఛతీ। అన్తర్వత్న్యస్మి తే భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్యాష్టమితా ఇతి ।। ౩౭.

మమత ఇష్టపడక, బృహస్పతిని ఇలా అడిగింది: నేను నీ అన్నయ్య బిడ్డతో ఎనిమిది నెలల గర్భవతి అయ్యాను.

అయం హి మే మహాగర్భో రోచతేఽతి బృహస్పతే। అశిజం బ్రహ్మ చాభ్యస్య షడఙ్గం వేదముద్గిరన్ ।। ౩౭.

బృహస్పతే! ఈ గొప్ప గర్భం నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది. అశిజ, వేదాన్ని ఆరంగాలతో ఉచ్చరిస్తూ, బ్రహ్మస్వరూపుడై ఉన్నాడు.

అమోఘరేతాస్త్వఞ్చాపి న మాం భజితుమర్హసి। అస్మిన్నేవ గతే కాలే యథా వా మన్యసే ప్రభో ।। ౩౭.

నీ బీజం తప్పకుండా ఫలిస్తుంది. అయినా నన్ను కలవకూడదు. సమయం వచ్చినప్పుడు నీ ఇష్టానుసారం జరగనివ్వు.

ఏవముక్తస్తయా సమ్యగ్ బృహత్తేజా బృహస్పతిః। కామాత్మానం మహాత్మా చ నాత్మానం సోఽభ్యధారయత్ ।। ౩౭.

ఆమె ఇలా చెప్పినా, బృహస్పతి మహాత్ముడు, కోరికకు లోబడి, తనను తాను అదుపులో పెట్టుకోలేకపోయాడు.

సమ్బభూవైవ ధర్మాత్మా తయా సార్ద్ధం బృహస్పతిః। ఉత్సృజన్తం తదా రేతో గర్భస్థః సోఽభ్యభాషత ।। ౩౭.

బృహస్పతి ధర్మాత్ముడు, ఆమెతో కలిసాడు. అప్పుడే అతడు విత్తనాన్ని విడిచినపుడు, గర్భంలో ఉన్న శిశువు మాట్లాడాడు.

నో స్నాతకో న్యసేద్ధ్యస్మిన్ ద్వయోర్నేహాస్తి సమ్భవః। అమోఘరేతాస్త్వఞ్చాపి పూర్వఞ్చాహమిహాగతః ।। ౩౭.

ఇక్కడ ద్విజుడు ఉండకూడదు. ఇద్దరూ కలవడం ఇక్కడ సాధ్యం కాదు. నీ బీజం తప్పకుండా ఫలిస్తుంది, కానీ నేను ముందే ఇక్కడికి వచ్చాను.

శశాప తం తదా క్రుద్ధ ఏవముక్తో బృహస్పతిః। ఆశిజన్తం సుతం భ్రాతుర్గర్భస్థం భగవానృషిః ।। ౩౭.

అలా అన్నందుకు కోపంతో బృహస్పతి, తన అన్నయ్య కుమారుడైన గర్భస్థ శిశువును శపించాడు.

యస్మాత్త్వమీదృశే కాలే సర్వభూతేప్సితే సతి। మామేవముక్తవాన్ మోహాత్తమో దీర్ఘం ప్రవేక్ష్యసి ।। ౩౭.

ప్రాణులందరూ జననాన్ని కోరే సమయంలో నీవు మోహంతో నాకు ఇలా మాట్లాడినందుకు, నీవు దీర్ఘమైన చీకటిలోకి వెళ్ళిపోతావు.

తతో దీర్ఘతమా నామ శాపాదృషిరజాయత। అథాశిజో బృహత్కీర్త్తిర్బృహస్పతిరివౌజసా ।। ౩౭.

ఆ శాపం వల్ల ఆ ఋషి దీర్ఘతమసుగా జన్మించాడు. అశిజ మహాకీర్తి, బృహస్పతికి సమానమైన బలాన్ని పొందాడు.

ఊర్ద్ధ్వరేతాస్తతశ్చాపి న్యవసద్భ్రాతురాశ్రమే। గోధర్మం సౌరభేయాత్తు వృషభాచ్ఛ్రుతవాన్ ప్రభో ।। ౩౭.

ఆయన ఉర్ధ్వరేతసుగా తన అన్నయ్య ఆశ్రమంలో నివసించాడు. అక్కడ వృషభుని ద్వారా పశుధర్మాన్ని తెలుసుకున్నాడు.

తస్య భ్రాతా పితృవ్యస్తు చకార భవనం తదా। తస్మిన్ హి తత్ర వసతి యదృచ్ఛాభ్యాగతో వృషః ।। ౩౭.

ఆ సమయంలో అతని అన్నయ్య, పితృవ్యుడు, అతనికి ఒక గృహాన్ని నిర్మించాడు. అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు ఒక వృషభుడు యాదృచ్ఛికంగా అక్కడికి వచ్చాడు.

దర్శార్థమాహృతాన్ దర్భాంశ్చచార సురభీవృతః। జగ్రాహ తం దీర్ఘతమా విస్ఫురన్తఞ్చ శ్రృఙ్గయోః ।। ౩౭.

దర్భను తెచ్చేందుకు, సురభితో కలిసి తిరిగాడు. ఆ సమయంలో కొమ్ములు ఊపుతూ ఉన్న వృషభాన్ని దీర్ఘతమసు పట్టుకున్నాడు.

స తేన నిగృహీతస్తు న చచాల పదాత్పదమ్। తతోఽబ్రవీద్వృషస్తం వై ముఞ్చ మాం బలినాం వర ।। ౩౭.

అతడు ఎంత బలంగా పట్టుకున్నా, ఆ ఎద్దు ఒక్క అడుగు కూడా కదలలేదు. అప్పుడు ఆ ఎద్దు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'బలవంతులలో నీవే గొప్పవాడవు, నన్ను విడిచిపెట్టు.'

న మయాసాదితస్తాత బలవంస్త్వద్విధః క్వచిత్। త్ర్యమ్బకం వహతా దేవం యతో జాతోఽస్మి భూతలే ।। ౩౭.

'నాన్నా! నేను భూమిపై పుట్టినప్పటి నుంచి, త్రయంబకుడైన దేవుడిని మోసే నీలాంటి బలవంతుడిని ఎప్పుడూ చూడలేదు.'

ముఞ్చ మాం బలినాం శ్రష్ఠ ప్రీతస్తేఽహం వరం వృణు। ఏవముక్తోఽబ్రవీదేనం జీవస్త్వం మే క్వ యాస్యసి ।। ౩౭.

'బలవంతులలో నీవే శ్రేష్ఠుడు, నన్ను విడిచిపెట్టు. నీపై నాకు సంతోషం ఉంది, ఒక వరం కోరుకో.' అని ఎద్దు అన్నప్పుడు, అతడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'నీవే నా ప్రాణం, నేను ఇంకెక్కడికి వెళ్ళగలను?'

తేన త్వాహం న మోక్ష్యామి పరస్వాహం చతుష్పదమ్। తతస్తం దీర్ఘతమసం స వృషః ప్రత్యువాచ హ ।। ౩౭.

'అందుకే, నేను నిన్ను విడిచిపెట్టను. నేను ఇంకొకరికి చెందిన నాలుగు కాళ్ళ జంతువుని.' అప్పుడు ఆ ఎద్దు, చీకటిలో మునిగిపోయిన దీర్ఘతమసుని చూచి ఇలా అన్నాడు.

నాస్మాకం విద్యతే తాత పాతకం స్తేయమేవ వా। భక్ష్యాభక్ష్యం న జానీమః పేయాపేయఞ్చ సర్వశః ।। ౩౭.

'నాన్నా! మాకు పాపమో, దొంగతనమో ఉండదు. ఏది తినాలి, ఏది తినకూడదో, ఏది తాగాలి, ఏది తాగకూడదో కూడా మాకు తెలియదు.'

కార్యాకార్యం న వై విఝో గమ్యాగమ్యం తథైవ చ। న పాప్మానో వయం విప్ర ధర్మో హ్యేషాం గవాం స్మృతః ।। ౩౭.

'ఏది చేయాలో, చేయకూడదో, ఏది చేరాలో, చేరకూడదో కూడా మాకు తెలియదు. బ్రాహ్మణా! మేము పాపానికి లోనవ్వము. ఇది గోవుల ధర్మం.'

గవాం నామ స వై శ్రుత్వా సంభ్రాన్తస్త్వనుముచ్య తమ్। భక్త్యా చానుశ్రవికయా గోషు తం వై ప్రసాద యత్ ।। ౩౭.

'గోవు' అనే పేరు వినగానే అతడు ఉలిక్కిపడి, ఆ ఎద్దును విడిచిపెట్టాడు. భక్తితో, సంప్రదాయమైన గౌరవంతో, ఆ గోవులకు క్షమాభిక్ష కోరాడు.

ప్రసాదితే గతే తస్మిన్ గోధర్మం భక్తితస్తు తమ్। మనసైవ తదాదత్తే తన్నిష్ఠస్తత్పరాయణః ।। ౩౭.

ఆ ఎద్దు దయచూపి వెళ్లిపోయిన తరువాత, అతడు మనసారా గోవుల ధర్మాన్ని స్వీకరించి, దానిలో స్థిరంగా, పూర్తిగా అంకితమై జీవించాడు.

తతో యవీయసః పత్నీమౌతథ్యస్యాభ్యమన్యత। విచేష్టమానాం రుదతీం దైవాత్ స మూఢచేతనః ।। ౩౭.

తర్వాత, విధి వల్ల, మూర్ఖమైన మనస్సుతో ఉన్న దీర్ఘతమసు, అౌత్తథ్యుని చిన్నవయసు భార్యను, ఆమె ఏడుస్తూ, ఆందోళనగా ఉండగా ఆశించాడు.

అవలేపన్తు తం మత్వా శరద్వాంస్తస్య నాక్షమత్। గోధర్మంవై బలం కృత్వా స్నుషాం స సమమన్యత ।। ౩౭.

ఆయన గర్వంగా ఉందని భావించి, శరద్వాన్ సహించలేకపోయాడు. గోవుల ధర్మాన్ని బలంగా నమ్ముకుని, తన కోడలిని సమానంగా భావించాడు.

విపర్యయన్తు తం దృష్ట్వా శరద్వాన్ ప్రత్యచిన్తయత్। భవిష్యమర్థం జ్ఞాత్వా చ మహాత్మా చ న మృత్యుతామ్ ।। ౩౭.

ఆ మార్పును చూసి, శరద్వాన్ లోలోపల ఆలోచించాడు. భవిష్యత్తులో ఏమి జరుగుతుందో తెలుసుకుని, ఆ మహాత్ముడు అతని మరణాన్ని కోరలేదు.

ప్రోవాచ దీర్ఘతమసం క్రోధాత్ సంరక్త లోచనః। గమ్యాగమ్యం న జీనీషే గోధర్మాత్ ప్రార్థయత్ స్నుషామ్ ।। ౩౭.

కోపంతో కళ్లెర్రగా, శరద్వాన్ దీర్ఘతమసునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఏది చేయాలో, చేయకూడదో నీకు తెలియదు. గోవుల ధర్మాన్ని చెప్పుకుంటూ, నీవు నీ కోడలిని ఆశిస్తున్నావు.'