వాయుపురాణమ్

సభానరశ్చ పక్షశ్చ పరపక్షస్తథైవ చ। సభానరస్య పుత్రస్తు విద్వాన్ కాలానలో నృపః ।। ౩౭.

వారు సభానరుడు, పక్షుడు, పరపక్షుడు. సభానరునికి కుమారుడు జ్ఞానవంతుడైన కాలానలుడు అనే రాజు.

కాలానలస్య ధర్మ్మాత్మా సృఞ్జయో నామ ధార్మికః । సృఞ్జయస్యాభవత్ పుత్రో వీరో రాజా పురఞ్జయః ।। ౩౭.

కాలాగ్నిలా ధర్మబుద్ధి కలిగిన ధార్మికుడు శ్రీంజయుడు అనే రాజు ఉండేవాడు. ఆ శ్రీంజయునికి పరాక్రమశాలి అయిన పురంజయుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

జనమేజయో మహా సత్వః పురఞ్జయసుతోఽభవత్। జనమేజయస్య రాజర్షేర్మహాశాలోఽభవభృపః ।। ౩౭.

పురంజయునికి గొప్ప శక్తి కలిగిన జనమేజయుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. ఆ రాజర్షి జనమేజయునికి మహాశాలుడు అనే రాజు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

ఆసీదిన్ద్రసమో రాజా ప్రతిష్ఠితయశా దివి। మహామనాః సుతస్తస్య మహా శాలస్య ధార్మికః ।। ౩౭.

ఇంద్రునితో సమానమైన, పరలోకంలో ప్రసిద్ధి పొందిన రాజు ఒకడు ఉండేవాడు. ఆ మహాశాలునికి ధార్మికుడు అయిన మహామనా కుమారుడిగా పుట్టాడు.

సప్తద్వీపేశ్వరో రాజా చక్రవర్త్తీ మహాయశాః। మహామనాస్తు పుత్రౌ ద్వౌ జనయామాస విశ్రుతౌ ।। ౩౭.

ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతిగా, ప్రపంచాన్ని ఏకచక్రాధిపతిగా పాలించిన మహామనా మహాప్రతిష్ఠ కలిగినవాడు. అతడు ఇద్దరు ప్రసిద్ధ కుమారులను పొందాడు.

ఉశీనరఞ్చ ధర్మజ్ఞం తితిక్షుఞ్చైవ ధార్మికమ్। ఉశీనరస్య పత్న్యస్తు పఞ్చ రాజర్షివంశజాః ।। ౩౭.

అతడు ధర్మజ్ఞుడు అయిన ఉశీనరుని, అలాగే ధార్మికుడు అయిన తితిక్షువుని కనెను. ఉశీనరుని భార్యలకు రాజర్షి వంశంలో ఐదుగురు కుమారులు పుట్టారు.

మృగా కృమీ నవా దర్వా పఞ్చమీ చ దృషద్వతీ। ఉశీనరస్య పుత్రాస్తు పఞ్చ తాసు కులోద్వహాః। తపసా తే సుమహతా జాతవృద్ధాశ్చ ధార్మికాః ।। ౩౭.

మృగా, కృమీ, నవా, దర్వా, ఐదవది దృషద్వతీ — ఇవే ఉశీనరుని ఐదు భార్యలు. వీరి నుండి ఐదుగురు వంశాధిపతులు పుట్టారు. వారు గొప్ప తపస్సుతో ఎదిగి, ధార్మికులు అయ్యారు.

మృగాయాస్తు మృగః పుత్రో నవాయా నవ ఏవ తు। కృమ్యాః కృమిస్తు దర్వాయాః సువ్రతో నామ ధార్మికః ।। ౩౭.

మృగాకు మృగుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. నవాకు నవుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. కృమికి కృమి కుమారుడు, దర్వాకు సువ్రతుడు అనే ధార్మికుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

దృషద్వతీసుతశ్చాపి శివిరౌశీనరో ద్విజాః। శివేః శివపురం ఖ్యాతం యౌధేయన్తు మృగస్య తు ।। ౩౭.

దృషద్వతీ కుమారుడు శివి, అలాగే ఉశీనరుడు కూడా. శివికి శివపురం ప్రసిద్ధి పొందింది. మృగునికి యౌధేయం అనే నగరం ప్రసిద్ధి చెందింది.

నవస్య నవరాష్ట్రన్తు కృమేస్తు కృమిలా పురీ। సువ్రతస్య తథా వృష్టా శివిపుత్రాన్నిబోధత ।। ౩౭.

నవునికి నవరాష్ట్రం, కృమికి కృమిలా నగరం, అలాగే సువ్రతునికి వృష్టా నగరం ప్రసిద్ధి. ఇప్పుడు శివి కుమారుల గురించి విను.

శివేస్తు శివయః పుత్రాశ్చత్వారో లోకసమ్మతాః। వృషదర్భః సువీరస్తు కేకయో మద్రకస్తథా ।। ౩౭.

శివికి లోకంలో పేరుగాంచిన నలుగురు కుమారులు — వృషదర్భుడు, సువీరుడు, కేకయుడు, మద్రకుడు.

తేషాఞ్జనపదాః స్ఫీతాః కేకయా మాద్రకాస్తథా। వృషదర్భాః సూచిదర్భాస్తితిక్షోః శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౩౭.

వీరి దేశాలు ఎంతో సంపన్నంగా వృద్ధిచెందాయి — కేకయులు, మద్రకులు, వృషదర్భులు, సూచిదర్భులు. ఇప్పుడు తితిక్షువు సంతానాన్ని విను.

తైతిక్షురభవద్రాజా పూర్వస్యాన్దిశి విశ్రుతః। ఉశద్రథో మహాబాహుస్తస్య హేమః సుతోఽభవత్ ।। ౩౭.

తైతిక్షువు తూర్పుదిశలో ప్రసిద్ధి చెందిన రాజుగా ఎదిగాడు. అతనికి మహాబాహువు అయిన ఉశద్రథుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

హేమస్య సుతపా జజ్ఞే సుతః సుతయశా బలీ । జాతో మనుష్యయోన్యాం వై క్షీణే వంశే ప్రజేప్సయా ।। ౩౭.

హేమునికి సుతపుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. సుతపునికి సుతయశా అనే బలవంతుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. వంశం తగ్గినప్పుడు, సంతానం కోసం మానవ లోకంలో జన్మించాడు.

మహాయోగీ స తు బలిర్బద్ధో యః స మహామనాః। పుత్రానుత్పాదయామాస చాతుర్వర్ణ్యకరాన్ భువి ।। ౩౭.

ఆ బలిచక్రవర్తి మహాయోగి. బంధించబడ్డా, అతడు మహామనస్కుడు. భూమిపై నాలుగు వర్ణాలను స్థాపించిన కుమారులను పొందాడు.

అఙ్గం స జనయామాస వఙ్గం సుహ్లం తథైవ చ। పుణ్డ్రం కలిఙ్గఞ్చ తథా బాలేయం క్షత్రముచ్యతే ।। ౩౭.

అతడు అంగుడు, వంగుడు, సుహ్లుడు, పుండ్రుడు, కలింగుడు, బాలేయుడు అనే కుమారులను కనెను. వీరిని క్షత్రియ వంశములుగా పిలుస్తారు.

బాలేయా బ్రాహ్మణాశ్చైవ తస్య వంశకరాః ప్రభోః। బలేస్తు బ్రహ్మణా దత్తా వరాః ప్రీతేన ధీమతే ।। ౩౭.

బాలేయులు, బ్రాహ్మణులు కూడా అతని వంశస్థులే. ప్రబుద్ధుడైన బలికి బ్రహ్మదేవుడు సంతోషంతో వరాలు ఇచ్చాడు.

మహాయోగిత్వమాయుశ్చ కల్పాయుఃపరిమాణకమ్। సంగ్రామే చాప్యజేయత్వం ధర్మే చైవ ప్రభావనా ।। ౩౭.

అతనికి మహాయోగశక్తి, కల్పాంతం వరకు ఆయుర్దాయం, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ జయించలేని శక్తి, ధర్మంలో ప్రాముఖ్యత వంటి వరాలు లభించాయి.

త్రైలోక్యదర్శనఞ్చైవ ప్రాధాన్యం ప్రసవే తథా। బలే చాప్రతి మత్వం వై ధర్మతత్త్వార్థదర్శనమ్ ।। ౩౭.

అతనికి మూడు లోకాల దర్శనం, సంతానంలో ప్రాముఖ్యత, అపరిమిత బలం, ధర్మస్వరూపాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానం లభించాయి.

చతురో నియతాన్ వర్ణాన్ త్వం వై స్థాపయితేతి చ। ఇత్యుక్తో విభునా రాజా బలిః శాన్తిమ్పరాం యయౌ ।। ౩౭.

ప్రభువు నీవు నలుగురు వర్ణాలను స్థిరంగా ఏర్పాటు చేయాలి అని చెప్పగా, బలి మహారాజు పరమ శాంతిని పొందాడు.

కాలేన మహతా విద్వాన్ స్వం వై స్థానముపాగతః। తేషాం జనపదాః స్ఫీతా వఙ్గాఙ్గసుహ్లకాస్తథా ।। ౩౭.

కాలక్రమంలో ఆ జ్ఞాని తన స్థానం చేరుకున్నాడు. వంగ, అంగ, సుహిల దేశాలు సహా వారి రాజ్యాలు బాగా అభివృద్ధి చెందాయి.

పుణ్డ్రాః కలిఙ్గాశ్చ తథా తేషాం వంశం నిబేధత। తస్య తే తనయాః సర్వే క్షేత్రజా మునిసమ్భవాః। సమ్భూతా దీర్ఘతమసః సుదేణ్ణాయాం మహౌజసః ।। ౩౭.

పుండ్రులు, కలింగులు కూడా వారి వంశంలోకి వచ్చారు. ఇప్పుడు వారి వంశాన్ని వినండి: ఆ మహాశక్తి కలిగిన దీర్ఘతమసు సుదెన్నలో జన్మించిన మునుల వంశస్థులు, బలికి జన్మించిన వారందరూ క్షేత్రజులే.

ఋషయ ఊచుః। కథం బలేః సుతాః పఞ్చ జనితాః క్షేత్రజాః ప్రభో। ఋషిణా దీర్ఘతమసా ఏతన్నో బ్రూహి పృచ్ఛతామ్ ।। ౩౭.

మహర్షులు అడిగారు: ప్రభూ! బలి కుమారులు ఐదుగురు దీర్ఘతమసు మునివారి ద్వారా ఎలా క్షేత్రజులుగా పుట్టారు? దయచేసి మాకు వివరించండి.

సూత ఉవాచ।। అశిజో నామ విఖ్యాత ఆసీద్ధీమానృషిః పురా। భార్యా వై మమతా నామ బభూవాస్య మహాత్మనః ।। ౩౭.

సూతుడు చెప్పాడు: పుర్వకాలంలో అశిజ అనే పేరుగల, మహాత్ముడు, ప్రసిద్ధి చెందిన ఋషి ఉండేవాడు. అతనికి మమత అనే గొప్ప గుణాలున్న భార్య ఉండేది.

అశిజస్య కనీయాంస్తు పురోధా యో దివౌకసామ్। బృహస్పతిర్బృహత్తేజా మమతాం సోఽభ్యపద్యత ।। ౩౭.

అశిజ మహర్షికి చిన్నవాడు దేవతల పురోహితుడైన, గొప్ప తేజస్సు కలిగిన బృహస్పతి. అతడు మమతను ఆశ్రయించాడు.

ఉవాచ మమతా తన్తు బృహస్పతిమనిచ్ఛతీ। అన్తర్వత్న్యస్మి తే భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్యాష్టమితా ఇతి ।। ౩౭.

మమత ఇష్టపడక, బృహస్పతిని ఇలా అడిగింది: నేను నీ అన్నయ్య బిడ్డతో ఎనిమిది నెలల గర్భవతి అయ్యాను.

అయం హి మే మహాగర్భో రోచతేఽతి బృహస్పతే। అశిజం బ్రహ్మ చాభ్యస్య షడఙ్గం వేదముద్గిరన్ ।। ౩౭.

బృహస్పతే! ఈ గొప్ప గర్భం నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది. అశిజ, వేదాన్ని ఆరంగాలతో ఉచ్చరిస్తూ, బ్రహ్మస్వరూపుడై ఉన్నాడు.

అమోఘరేతాస్త్వఞ్చాపి న మాం భజితుమర్హసి। అస్మిన్నేవ గతే కాలే యథా వా మన్యసే ప్రభో ।। ౩౭.

నీ బీజం తప్పకుండా ఫలిస్తుంది. అయినా నన్ను కలవకూడదు. సమయం వచ్చినప్పుడు నీ ఇష్టానుసారం జరగనివ్వు.

ఏవముక్తస్తయా సమ్యగ్ బృహత్తేజా బృహస్పతిః। కామాత్మానం మహాత్మా చ నాత్మానం సోఽభ్యధారయత్ ।। ౩౭.

ఆమె ఇలా చెప్పినా, బృహస్పతి మహాత్ముడు, కోరికకు లోబడి, తనను తాను అదుపులో పెట్టుకోలేకపోయాడు.