కర్త్తుం ధర్మవ్యవస్థానమసురాణాం ప్రణాశనమ్। మోహయన్ సర్వభూతాని యోగాత్మా యోగమాయయా ।। ౩౬.
ధర్మాన్ని స్థాపించటానికి, అసురులను నాశనం చేయటానికి, సమస్త భూతాలను మాయలో ముంచటానికి, యోగశక్తితో యోగస్వరూపుడై అవతరించాడు.
ప్రవిష్టో మానుషీం యోనిం ప్రచ్ఛన్నశ్చరతే మహీమ్। విహారార్థం మనుష్యేషు సాన్దీపనిపురఃసరమ్ ।। ౩౬.
అతడు మానవ గర్భంలో ప్రవేశించి, రహస్యంగా భూమిపై సంచరించాడు. మనుషులలో ఆటవిడుపుగా ఉండేందుకు, సాందీపని ముందుగా ఉండగా, జన్మించాడు.
యత్ర కంసఞ్చ శాల్వఞ్చ ద్వివిదఞ్చ మహాసురమ్। అరిష్టం వృషభఞ్చైవ పూతనాం కేశినం హయమ్ ।। ౩౬.
అక్కడ కంసుడు, శాల్వుడు, ద్వివిద అనే మహాసురుడు, అరిష్టుడు, వృషభుడు, పూతన, కేశి అనే గుర్రం — వీరిని సంహరించాడు.
నాగం కువలయాపీడం మల్లరాజగృహాధిపమ్। దైత్యాన్ మానుషదేహస్థాన్ సూదయామాస వీర్యవాన్ ।। ౩౬.
నాగుడు అయిన కువలయాపీడుడు, మల్లరాజు అధిపతి, ఇంకా మానవ రూపంలో ఉన్న ఇతర దైత్యులను తన పరాక్రమంతో సంహరించాడు.
ఛిన్నం బాహుసహస్రఞ్చ బాణస్యాద్భుతకర్మణః । నరకశ్చ హతః సఙ్ఖయే యవనశ్చ మహాబలః ।। ౩౬.
అద్భుత కార్యశీలుడైన బాణాసురుని వెయ్యి చేతులను నరికాడు. యుద్ధంలో నరకాసురుని, మహాబలుడు అయిన యవనుడిని కూడా సంహరించాడు.
హృతాని చ మహీపానాం సర్వరత్నాని తేజసా। దురాచారా శ్చ నిహతాః పార్థివా యే రసాతలే ।। ౩౬.
రాజుల వద్ద ఉన్న అన్ని రత్నాలను తన తేజంతో తీసుకున్నాడు. పాతాళంలో ఉన్న దుర్మార్గ రాజులను నాశనం చేశాడు.
ఏతే లోకహితార్థాయ ప్రాదుర్భావా మహాత్మనః। అస్మిన్నేవ యుగే క్షీణే సన్ధ్యా శ్లిష్టే భవిష్యతి ।। ౩౬.
ఈ మహాత్ముడి అవతారాలు లోకాలకు మేలు కోసం ఈ యుగంలోనే, యుగం తక్కువై సంధ్య కలిసినప్పుడు, ప్రकटమవుతాయి.
కల్కిర్విష్ణుయశా నామ పారాశర్యః ప్రతాపవాన్। దశమో భావ్యసమ్భూతో యాజ్ఞవల్క్యపురఃసరః ।। ౩౬.
పరాశర వంశంలో పుట్టిన, విశ్ణుయశ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన, గొప్ప శక్తి కలిగిన కల్కి, యాజ్ఞవల్క్యుడు ముందుగా వచ్చి, పదవ అవతారంగా అవతరిస్తాడు.
అనుకర్షన్ సర్వసేనాం హస్త్యశ్వరథసఙ్కులామ్। ప్రగృహీతాయుధౌర్విప్రైర్వృతః శతసహస్రశః ।। ౩౬.
అతడు ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో నిండిన అన్ని సేనలను కూడగట్టి, ఆయుధాలు పట్టుకున్న బ్రాహ్మణులతో, లక్షలాది మంది తోడుగా ఉంటాడు.
నాత్యర్థం ధార్మికా యే చ యే చ ధర్మద్విషః వ్కచిత్। ఈదీచ్యాన్మధ్యదేశాంశ్చ తథా విన్ధ్యాపరాన్తికాన్ ।। ౩౬.
అతి ధార్మికులు కానివారు, ధర్మానికి శత్రువులు అయిన వారు, ఉత్తర ప్రాంతాలు, మధ్యదేశాలు, అలాగే వింధ్య పర్వతం, పడమర ప్రాంతాలవారు కూడా ఉంటారు.
తథైవ దాక్షిణాత్యాంశ్చ ద్రవిజాన్ సింహలైః సహ। గాన్ధారాన్ పారదాంశ్చైవ పహ్లవాన్ యవనాఞ్ఛకాన్ ।। ౩౬.
అలాగే దక్షిణ ప్రాంతాల వారు, ద్రావిడులు, సింహళులతో పాటు, గాంధారులు, పారదులు, పహ్లవులు, యవనులు, శకులు కూడా ఉంటారు.
తుషారాన్ బర్బరాంశ్చైవ పులిన్దాన్ దరదాన్ ఖసాన్ । లమ్పాకానన్ధకాన్ రుద్రాన్ కిరాతాంశ్చైవ స ప్రభుః ।। ౩౬.
తుశారులు, బర్బరులు, పులిందులు, దరదులు, ఖసులు, లంపాకులు, అంధకులు, రుద్రులు, కిరాతులు కూడా ఆ ప్రభువు చేతిలో పడతారు.
ప్రవృత్తచక్రోబలవాన్ మ్లేచ్ఛానామన్తకృద్బలీ। అదృశ్యః సర్వభూతానాం పృథివీం విచరిష్యతి ।। ౩౬.
చక్రబలంతో, అపారమైన శక్తితో, మ్లేచ్ఛులను సంహరించే వాడిగా, అందరికీ కనబడకుండా, భూమి మీద సంచరిస్తాడు.
మానవః స తు సంజజ్ఞే దేవస్యాంశేన ధీమతః । పూర్వజన్మని విష్ణుర్యః ప్రమితిర్నామ వీర్యవాన్ ।। ౩౬.
ఆ మనిషి, జ్ఞానశాలి దేవుని అంసంగా జన్మిస్తాడు. గత జన్మలో అతడు విర్యవంతుడైన ప్రమితి అనే పేరుతో విష్ణువు గా ఉన్నాడు.
గాత్రేణ వై చన్ద్రసమః పూర్ణే కలియుగేఽభవత్। ఇత్యేతాస్తస్య దేవస్య దశ సమ్భూతయః స్మృతాః ।। ౩౬.
ఆయన రూపం చంద్రుడిలా మృదువుగా ఉంటుంది. కలియుగాంతంలో అవతరిస్తాడు. ఈ విధంగా ఆ దేవునికి పదిహేను అవతారాలు ఉన్నాయని గుర్తించబడింది.
తం తం కాలఞ్చ కార్యఞ్చ తత్తదుద్దిశ్య కారణమ్। అంశేన త్రిషు లోకేషు తాస్తా యోనీః ప్రపత్స్యతే ।। ౩౬.
ప్రతి కాలానికి, అవసరానికి, కారణానికి తగినట్లు, మూడు లోకాలలో ఆయా యోనుల్లో తన అంసంతో ప్రవేశిస్తాడు.
పఞ్చవింశోత్థితే కల్పే పఞ్చవింశతి వై సమాః। వినిఘ్నన్ సర్వ్వభూతాని మానుషానేవ సర్వ్వశః ।। ౩౬.
ఇరవై అయిదవ కల్పం వచ్చినప్పుడు, ఇరవై అయిదు సంవత్సరాలు, అన్ని జీవులను, ముఖ్యంగా మనుష్యులను నాశనం చేస్తాడు.
కృత్వా బీజావశేషాన్తు మహీం క్రూరేణ కర్మ్మణా। సంశాతయిత్వా వృషలాన్ ప్రాయశస్తానధార్మ్మికాన్ ।। ౩౬.
భూమిపై కఠినమైన కార్యాలతో, విత్తనాలు మాత్రమే మిగిలేలా చేసి, అధర్ములు అయిన వృశలులను ఎక్కువగా సంహరిస్తాడు.
తతః స వై తదా కల్కిశ్చరితార్థః ససైనికః। కర్మణా నిహతా యే తు సిద్ధాస్తే తు పునః స్వయమ్ ।। ౩౬.
అంతటితో, కల్కి తన సైన్యంతో కలిసి తన కార్యాన్ని పూర్తిచేసి, తన చేత చనిపోయినవారు సిద్ధులై, మళ్లీ స్వయంగా జన్మిస్తారు.
అకస్మాత్ కుపితాన్యోన్యం భవిష్యన్తి చ మోహితాః । క్షపయిత్వా తు తాన్ సర్వాన్ బావినార్థేన చోదితాన్ ।। ౩౬.
ఆ సమయంలో వారు అకస్మాత్తుగా ఒకరిపై ఒకరు కోపంతో మోహితులై పోతారు. భవిష్యత్తు కోసం ప్రేరేపించబడిన వారిని అంతమొందిస్తారు.
గఙ్గాయమునయోర్మధ్యే నిష్ఠాం ప్రాప్స్యతి సానుగః। తతో వ్యతీతే కల్కౌ తు సామాన్యైః సహ సైనికైః ।। ౩౬.
గంగ, యమున నదుల మధ్య తన అనుచరులతో కలిసి నివాసాన్ని పొందుతాడు. ఆ తరువాత కల్కి తన సాధారణ సైనికులతో కలిసి వెళ్ళిపోతాడు.
నృపేష్వథ వినష్టేషు తదా త్వప్రగ్రహాః ప్రజాః। రక్షణే వినివృత్తే తు హత్వా చాన్యోన్యమాహవే ।। ౩౬.
రాజులు అంతమైపోయిన తర్వాత, ప్రజలు నియంత్రణ లేకుండా పోతారు. రక్షణ లేకపోవడంతో, యుద్ధంలో ఒకరినొకరు చంపుకుంటారు.
పరస్పరహృతాశ్వాసా నిరాక్రన్దాః సుదుఃఖితాః। పురాణి హిత్వా గ్రామాంశ్చ తుల్యాస్తా నిష్పరిగ్రహాః ।। ౩౬.
ఒకరికి ఒకరు ఊరటనిచ్చే వారు లేక, ఏడుపులేక, తీవ్రమైన బాధతో, పాత పట్టణాలు, గ్రామాలు వదిలి, అందరూ సమానంగా, ఆస్తి లేకుండా ఉంటారు.
ప్రనష్టశ్రుతిధర్మాశ్చ నష్టధర్మాశ్రమాస్తథా। హ్రస్వా అల్పాయుషశ్చైవ వనౌకస ఇమే స్మృతాః ।। ౩౬.
వారి విద్య, ధర్మం నశించిపోతుంది. ధర్మాశ్రమాలు కూడా పోతాయి. తక్కువ ఆయుష్షుతో, బలహీనంగా, అడవిలో నివసించే వారిగా గుర్తించబడతారు.
సరిత్పర్వతసేవిన్యః పత్రమూలఫలాశనాః। చీర పత్రాజినధరాః సఙ్కరం ఘోరమాస్థితాః ।। ౩౬.
నదులు, కొండలు వాసంగా చేసుకుని, ఆకులు, మూలికలు, పండ్లు తింటూ, చెక్కబట్టలు, ఆకులు లేదా జంతు చర్మాలు ధరించి, భయంకరమైన తపస్సు చేసేవారు.
అల్పాయుషో నష్టవార్త్తా బహ్వాబాధాః సుదుఃఖితాః। ఏవం కష్టమనుప్రాప్తాః కలిసన్ధ్యంశకే తదా ।। ౩౬.
అవి తక్కువ ఆయుష్కాలంతో, లోకానికి మరచిపోయినవారు, ఎన్నో బాధలు పడుతూ, తీవ్రమైన దుఃఖంలో ఉండేవారు. అలా కలియుగ సంధ్యలో వారు కష్టాల్లో పడ్డారు.
ప్రజాః క్షయం ప్రయాస్యన్తి సార్ద్ధం కలియుగేన తు । క్షీణే కలియుగే తస్మిన్ ప్రవృత్తే చ కృతే పునః ।। ౩౬.
ప్రజలు కలియుగంతో పాటు క్షీణిస్తారు. ఆ కలియుగం పూర్తయినప్పుడు, మళ్లీ కృతయుగం ప్రారంభమవుతుంది.
ప్రపత్స్యన్తే యథాన్యాయం స్వభావాదేవ నాన్యతా। ఇత్యేతత్ కీర్తితం సర్వం దేవాసురవిచేష్టితమ్ ।। ౩౬.
అప్పుడు వారు సహజంగా, న్యాయంగా, తప్పుదారి పడకుండా ప్రవర్తిస్తారు. ఇంతవరకూ దేవతలు, అసురులు చేసిన కార్యాలన్నీ చెప్పబడినవి.
యదువంశప్రసఙ్గేన మహద్వో వైష్ణవం యశః । తుర్వసోస్తు ప్రవక్ష్యామి పూరోర్ద్రుహ్యోరనోస్తథా ।। ౩౬.
యదువంశం సందర్భంలో మీ గొప్ప వైష్ణవ మహిమను వివరించాను. ఇప్పుడు తుర్వసు, పురు, ద్రుహ్యు, అనువుల గురించి చెబుతాను.
తుర్వసోస్తు సుతో వహ్నిర్వహ్నేర్గోభానురాత్మజః। గోభానోస్తు సుతో వీరస్త్రిసానురపరాజితః ।। ౩౭.
తుర్వసుకు కుమారుడు వహ్ని, వహ్నికి కుమారుడు గోభాను. గోభానుకు వీరుడు త్రిసాను, త్రిసానుకు కుమారుడు అపరాజితుడు.