వాయుపురాణమ్

పిత్తమగ్నిః స్మృతావేతావగ్నిసోమాత్మకం జగత్। ఏవం ప్రవర్త్తితో గర్భో వర్త్తతేఽమ్బుదసన్నిభః ।। ౩౫.

పిత్తం అగ్ని, ఈ రెండు — అగ్ని, సోమ — జగత్తుకు మూలంగా చెప్పబడతాయి. ఇలాగే గర్భం నీటి ముద్దలా ఏర్పడుతుంది.

వాయుః ప్రవేశనం చక్రే సఙ్గతః పరమాత్మనా। స పఞ్చధా శరీరస్థో విద్యతే వర్ద్ధయేత్ పునః ।। ౩౫.

వాయువు పరమాత్మతో కలసి ప్రవేశించింది. అది శరీరంలో ఐదు రూపాల్లో ఉండి, మళ్లీ అభివృద్ధి కలిగిస్తుంది.

ప్రాణాపానౌ సమానశ్చ ఉదానో వ్యాన ఏవ చ। ప్రాణోఽస్య పరమాత్మానం వర్ద్ధయన్ పరివర్త్తతే ।। ౩౫.

ప్రాణ, అపాన, సమాన, ఉదాన, వ్యాన — ఈ అయిదు వాయువులు. ప్రాణవాయువు పరమాత్మను అభివృద్ధి చేస్తూ లోపల సంచరిస్తుంది.

అపానః పశ్చిమం కాయముదానోర్ద్ధ్వశరీరగః। వ్యానో వ్యానస్యతే యేన సమానః సర్వ్వసన్ధిషు ।। ౩౫.

అపాన వాయువు కింద భాగంలో పనిచేస్తుంది, ఉదాన వాయువు పైకి ఎగురుతుంది. వ్యాన వాయువు శరీరమంతా వ్యాపించి ఉంటుంది, సమాన వాయువు ముడులు, సంధుల్లో ఉంటుంది.

భూతావాప్తిస్తతస్తస్య జాయతేన్ద్రియగోచరా। పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిశ్చ పఞ్చమమ్ ।। ౩౫.

దాని వల్ల భూతాలను గ్రహించే శక్తి కలుగుతుంది. భూమి, గాలి, ఆకాశం, నీరు, ఐదవదిగా అగ్ని — ఇవన్నీ ఇంద్రియాలకు తెలిసేలా అవుతాయి.

సర్వ్వేన్ద్రియా నివిష్టాస్తం స్వం స్వం యోగం ప్రచక్రిరే। పార్థివం దేహమాహుస్తం ప్రాణాత్మానం చ మారుతమ్ ।। ౩౫.

అన్ని ఇంద్రియాలు అక్కడే స్థిరంగా ఉండి, వాటి పనులు తటస్థంగా చేస్తాయి. ఆ శరీరాన్ని భౌతిక దేహమని, ఆ ప్రాణాన్ని వాయువుని అంటారు.

ఛిద్రాణ్యాకాశయోనీని జలాస్రావం ప్రవర్త్తతే । తేజశ్చక్షుఃష్వితా జ్యోత్స్నా తేషాం యన్నామతః స్మృతమ్। సఙ్గ్రామా విషయాశ్చైవ యస్య వీర్య్యాత్ప్రవర్త్తితాః ।। ౩౫.

రంధ్రాలు ఆకాశం వల్ల ఏర్పడతాయి, ద్రవాలు ప్రవహించడానికి నీరు కారణం. అగ్ని కన్నుగా మారి, దాని ప్రకాశాన్ని వెలుగు అంటారు. ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు అన్నీ దాని శక్తివల్ల కలుగుతాయి.

ఇత్యేతాన్ పురుషః సర్వ్వాన్ సృజఁల్లోకాన్ సనాతనః। నైధనేఽస్మిన్ కథం లోకే నరత్వం విష్ణురాగతః ।। ౩౫.

ఇలా శాశ్వతమైన పురుషుడు ఈ లోకాలన్నింటిని సృష్టిస్తాడు. మరి, ఈ నశ్వర లోకంలో విష్ణువు మనుష్య రూపం ఎలా ధరించాడు?

ఏష నః సంశయో ధీమన్నేష వై విస్మయో మహాన్ । కథం గతిర్గతిమతామాపన్నో మానుషీం తనుమ్ ।। ౩౫.

ఇది మాకు సందేహంగా ఉంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా! ఇది నిజంగా గొప్ప ఆశ్చర్యం — అన్ని ప్రాణులకు మార్గదర్శకుడైన వాడు ఎలా మానవ దేహాన్ని పొందాడు?

శ్రోతుమిచ్ఛామహే విష్ణోః కర్మ్మాణి చ యథాక్రమమ్। ఆశ్చర్య్యాణి పరం విష్ణుర్వేదదేవైశ్చ కథ్యతే ।। ౩౫.

మేము విష్ణువు చేసిన కార్యాలను క్రమంగా వినాలని కోరుకుంటున్నాము. వేదాలు, ఋషులు విష్ణువును అద్భుత గుణాలవాడిగా వర్ణించారు.

విష్ణోరుత్పత్తిమాశ్చర్య్యం కథయస్వ మహామతే। ఏతదాశ్చర్య్యమాఖ్యానం కథ్యతాం వై సుఖావహమ్ ।। ౩౫.

ఓ మహామతి! విష్ణువు అద్భుత జననాన్ని మాకు వివరించు. ఈ ఆశ్చర్యకరమైన కథను చెప్పు, ఇది ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.

ప్రఖ్యాతబలవీర్య్యస్య ప్రాదుర్భావా మహాత్మనః। కర్మ్మణాశ్చర్య్యభూతస్య విష్ణోః సత్త్వమిహోచ్యతామ్ ।। ౩౫.

బలవంతుడు, పరాక్రమశాలి అయిన విష్ణువు యొక్క స్వరూపాన్ని, ఆయన అవతారాలను, అద్భుతమైన కార్యాలను ఇక్కడ వివరించాలి.

అహఞ్చ కీర్త్తయిష్యామి ప్రాదుర్భావం మహాత్మనః। యథా స భగవాఞ్జాతో మానుషేషు మహాతపాః ।। ౩౫.

ఇప్పుడు నేను ఆ మహాత్ముని అవతారాన్ని వివరించబోతున్నాను. మహా తపస్సు కలిగిన ఆ భగవంతుడు మనుషులలో ఎలా జన్మించాడో చెబుతాను.

సప్తసప్తతపః ప్రోక్తా భృగుశాపేన మానుషే। జాయతే చ యుగాన్తేషు దేవకార్య్యర్థసిద్ధయే ।। ౩౫.

భృగు శాపం వల్ల యాభైఏడు జన్మలు కలుగుతాయని చెప్పారు. ప్రతి యుగాంతంలో దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం ఆయన జన్మిస్తాడు.

తస్య దివ్యతనుం విష్ణోర్గదతో మే నిబోధత। యుగధర్మ్మే పరావృత్తే కాలే చ శిథిలే ప్రభుః ।। ౩౫.

విష్ణువు యొక్క దివ్యమైన శరీరాన్ని నా నుండి వినండి. యుగధర్మం తగ్గిపోతే, కాలం బలహీనమైతే, ప్రభువు అవతరించును.

కర్తుం ధర్మ్మవ్యవస్థానం జాయతే మానుషేష్విహ। భృగోః శాపనిమిత్తేన దేవాసురకృతేన చ ।। ౩౫.

ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి, భృగు శాపం వల్ల, దేవతలు-అసురుల చర్యల వల్ల ఆయన ఇక్కడ మనుషులలో జన్మిస్తాడు.

కథం దేవాసురకృతే అధ్యాహారమవాప్నుయాత్। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామో వృత్తం దైవాసురం కథమ్ ।। ౩౫.

దేవతలు, అసురుల చర్యల వల్ల ఆయన ఎలా మరొక జన్మ పొందాడు? దేవాసుర సంఘర్షణ ఎలా జరిగింది అనేది మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాము.

దైవాసురం యథావృత్తం బ్రువతస్తన్నిబోధత। హిరణ్యకశిపుర్దైత్యస్త్రైలోక్యం ప్రాక్ ప్రశాసతి ।। ౩౫.

దేవతలు, అసురుల కథ ఎలా జరిగిందో నేను చెబుతాను, వినండి. ఒకప్పుడు హిరణ్యకశిపు అనే దైత్యుడు మూడు లోకాలను పాలించాడు.

బలినాధిష్ఠితం రాష్ట్రం పునర్లోకత్రయే క్రమాత్। సఖ్యమాసీత్పరం తేషాం దేవానామసురైః సహ ।। ౩౫.

తర్వాత బాలి మూడు లోకాలను పాలించాడు. అప్పట్లో దేవతలు, అసురులకు గొప్ప స్నేహం ఉండేది.

యుగం వై దశసఙ్కీర్ణమాసీదవ్యాహతం జగత్। నిదేశస్థాయినశ్చైవ తయోర్దేవాసురాభవన్ ।। ౩౫.

అప్పుడు పది విధాల మిశ్రమ యుగం ఉండేది, లోకం నిర్బాధంగా ఉండేది. ఆ కాలంలో దేవతలు, అసురులు ఆజ్ఞకు లోబడేవారు.

బలవాన్ వై వివాదోఽయం సంప్రవృత్తః సుదారుణః। దేవాసురాణాం చ తదా ఘోరక్షయకరో మహాన్ ।। ౩౫.

కానీ తరువాత భయంకరమైన గొడవ మొదలైంది. ఆ యుద్ధం దేవతలు, అసురులకు ఘోర నాశనం తెచ్చింది.

తేషాం దాయనిమిత్తం వై సంగ్రాణా బహవోఽభవన్। వారాహేఽస్మిన్ దశ ద్వౌ చ షణ్డామార్కోత్తరాః స్మృతా ।। ౩౫.

వారసత్వం కోసం అనేక యుద్ధాలు జరిగాయి. ఈ వరాహ కాలంలో పది, రెండు కలిపి ఆరు ఉత్తర సూర్య యుద్ధాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

నామతస్తు సమాసేన శ్రృణుధ్వం తాన్ వివక్షతః। ప్రథమో నారసింహస్తు ద్వితీయశ్చాపి వామనః ।। ౩౫.

ఇప్పుడు వాటి పేర్లను సంక్షిప్తంగా చెబుతాను, మీరు వినండి. మొదటిది నరసింహుడు, రెండవది వామనుడు.

తృతీయః స తు వారాహశ్చతుర్థోఽమృతమన్ధనః। సంగ్రామః పఞ్చమశ్చైవ సుఘోరస్తారకామయః ।। ౩౫.

మూడవది వరాహుడు, నాలుగవది అమృత మథనం. ఐదవ యుద్ధం భయంకరమైన తారకామయ యుద్ధం.

షష్ఠో హ్యాడీబకస్తేషాం సప్తమస్త్రైపురః స్మృతః। అన్ధకారోఽష్టమస్తేషాం ధ్వజశ్చ నవమః స్మృతః ।। ౩౫.

ఆరవది ఆడీబకుడు, ఏడవది త్రిపుర యుద్ధం. ఎనిమిదవది అంధకారుడు, తొమ్మిదవది ధ్వజ యుద్ధంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

వార్త్తశ్చ దశమో జ్ఞేయస్తతో హాలా హలః స్మృతః। స్మృతో ద్వాదశమస్తేషాం ఘోరకోలాహలోఽపరః ।। ౩౫.

పదవది వార్త యుద్ధం, తరువాత హాల యుద్ధం పదకొండవది. పన్నెండవది ఘోరమైన కొలాహల యుద్ధంగా గుర్తించబడింది.

హిరణ్యకశిపుర్దైత్యో నరసింహేన సూదితః। వామనేన బలిర్వద్ధస్త్రైలోక్యాక్రమణే కృతే ।। ౩౫.

హిరణ్యకశిపు అనే దైత్యుడు నరసింహునిచేత సంహరించబడ్డాడు. మూడు లోకాలను జయించేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు వామనుడు బలిని ఓడించాడు.

హిరణ్యాక్షో హతో ద్వన్ద్వే ప్రతివాదే తు దైవతైః। మహాబలో మహాసత్త్వః సంగ్రామేష్వపరాజితః ।। ౩౫.

హిరణ్యాక్షుడు దేవతలతో జరిగిన ద్వంద్వ యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు. అతడు మహా బలవంతుడు, మహా ధైర్యవంతుడు, యుద్ధాల్లో ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు.

దంష్ట్రాయాన్తు వరాహేణ సముద్రాద్భూర్యదా కృతా । ప్రాహ్లాదో నిర్జితో యుద్ధే ఇన్ద్రేణామృతమన్థనే ।। ౩౫.

వరాహుని దంతాలతో భూమిని సముద్రం నుండి పైకి లేపారు. అమృత మథన సమయంలో ప్రహ్లాదుడు ఇంద్రునిచేత యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు.