వాయుపురాణమ్

వేద్యో యో వేదవిదుషాం ప్రభుర్యః ప్రభవాత్మనామ్। సోమభూతస్తు భూతానామగ్నిభూతోఽగ్నివర్చసామ్ ।। ౩౫.

వేదాలను తెలిసినవారు తెలుసుకోవాల్సినవాడు, సృష్టిశక్తి కలవారికి అధిపతి, భూతాలలో సోమరూపంగా, అగ్నితో ప్రకాశించే వారిలో అగ్నిరూపంగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

మనుష్యాణాం మనోభూతస్తపోభూతస్తపస్వినామ్ । వినయో నయతృప్తానాం తేజస్తేజస్వినామపి ।। ౩౫.

మనుషుల్లో మనస్సుగా, తపస్సు చేసే వారిలో తపస్సుగా, నియమాన్ని పాటించే వారిలో వినయంగా, వెలుగుతో ఉన్నవారిలో కూడా తేజస్సుగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

విగ్రహో విగ్రహాణాం యో గతిర్గతిమతామపి। ఆకాశ ప్రభవో వాయుర్వాయుప్రాణా హుతాశనః ।। ౩౫.

రూపాలలో రూపంగా, లక్ష్యాన్ని కలవారిలో లక్ష్యంగా, ఆకాశం నుండి పుట్టిన వాయువుగా, ప్రాణశక్తిగా, హవిస్సును గ్రహించే అగ్నిగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

దివా హుతాశనప్రాణాః ప్రాణోఽగ్నేర్మధుసూదనః। రసోఽభవచ్ఛోణితం వై శోణితాన్మాంసముచ్యతే ।। ౩౫.

పగటిపూట హవిస్సు అగ్నికి ప్రాణంగా, అగ్నికి ప్రాణం మధుసూదనుడవుగా, రసం రక్తమై, రక్తం నుండి మాంసం ఉత్పన్నమవుతుందని చెప్పబడింది.

మాంసాత్తు మేదసో జన్మ మేదసోఽస్థి నిరూప్యతే। అస్థ్నా మజ్జా సమభవన్మజ్జాతః శుక్రసమ్భవః ।। ౩౫.

మాంసం నుండి మెద, మెద నుండి ఎముక, ఎముక నుండి మజ్జ, మజ్జ నుండి వీర్యం ఉత్పన్నమవుతాయి.

శుక్రాద్ఘర్భః సమభవద్రసమూలేన కర్మ్మణా। తత్రాపి ప్రథమఞ్చాపస్తాః సౌమ్యరాశిరుచ్యతే ।। ౩౫.

వీర్యం ద్వారా గర్భం, రసాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఏర్పడుతుంది. వాటిలో మొదటగా నీళ్లు, అవే సోమరాశిగా పిలవబడతాయి.

గర్భోష్మసమ్భవో జ్ఞేయో ద్వితీయో రాశిరుచ్యతే। శుక్రం సోమాత్మకం విద్యాదార్త్తవం పావకాత్మకమ్ ।। ౩౫.

గర్భం ఉష్ణత వల్ల ఏర్పడుతుంది, ఇది రెండవ రాశి. వీర్యం చంద్రుని స్వరూపంగా, ఆర్తవం అగ్ని స్వరూపంగా తెలుసుకోవాలి.

భావౌ రసానుగావేతౌ వీర్య్యే చ శశిపావకౌ। కఫవర్గేఽభవచ్ఛుక్రం పిత్తవర్గే చ శోణితమ్ ।। ౩౫.

ఈ రెండు స్థితులు రసాన్ని అనుసరిస్తాయి. వీర్యంలో చంద్రుడు, అగ్నిలో తేజస్సు. కఫంలో వీర్యం, పిత్తంలో రక్తం ఏర్పడతాయి.

కఫస్య హృదయం స్థానం నాభ్యాం పిత్తం ప్రతిష్ఠితమ్। దేహస్య మధ్యే హృదయం స్థానన్తు మనసః స్మృతమ్ ।। ౩౫.

కఫానికి హృదయం నిలయం, పిత్తానికి నాభి స్థానం. శరీర మధ్యలో హృదయం మనస్సుకు స్థానం అని గుర్తించబడింది.

నాబికోష్ఠాన్తరం యత్తు తత్ర దేవో హుతాశనః। మనః ప్రజాపతిర్జ్ఞేయం కఫః సోమో విభావ్యతే ।। ౩౫.

నాభి లోపల దేవుడు అయిన అగ్ని నివసిస్తాడు. మనస్సు ప్రజాపతిగా, కఫం సోమరూపంగా భావించబడుతుంది.

పిత్తమగ్నిః స్మృతావేతావగ్నిసోమాత్మకం జగత్। ఏవం ప్రవర్త్తితో గర్భో వర్త్తతేఽమ్బుదసన్నిభః ।। ౩౫.

పిత్తం అగ్ని, ఈ రెండు — అగ్ని, సోమ — జగత్తుకు మూలంగా చెప్పబడతాయి. ఇలాగే గర్భం నీటి ముద్దలా ఏర్పడుతుంది.

వాయుః ప్రవేశనం చక్రే సఙ్గతః పరమాత్మనా। స పఞ్చధా శరీరస్థో విద్యతే వర్ద్ధయేత్ పునః ।। ౩౫.

వాయువు పరమాత్మతో కలసి ప్రవేశించింది. అది శరీరంలో ఐదు రూపాల్లో ఉండి, మళ్లీ అభివృద్ధి కలిగిస్తుంది.

ప్రాణాపానౌ సమానశ్చ ఉదానో వ్యాన ఏవ చ। ప్రాణోఽస్య పరమాత్మానం వర్ద్ధయన్ పరివర్త్తతే ।। ౩౫.

ప్రాణ, అపాన, సమాన, ఉదాన, వ్యాన — ఈ అయిదు వాయువులు. ప్రాణవాయువు పరమాత్మను అభివృద్ధి చేస్తూ లోపల సంచరిస్తుంది.

అపానః పశ్చిమం కాయముదానోర్ద్ధ్వశరీరగః। వ్యానో వ్యానస్యతే యేన సమానః సర్వ్వసన్ధిషు ।। ౩౫.

అపాన వాయువు కింద భాగంలో పనిచేస్తుంది, ఉదాన వాయువు పైకి ఎగురుతుంది. వ్యాన వాయువు శరీరమంతా వ్యాపించి ఉంటుంది, సమాన వాయువు ముడులు, సంధుల్లో ఉంటుంది.

భూతావాప్తిస్తతస్తస్య జాయతేన్ద్రియగోచరా। పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిశ్చ పఞ్చమమ్ ।। ౩౫.

దాని వల్ల భూతాలను గ్రహించే శక్తి కలుగుతుంది. భూమి, గాలి, ఆకాశం, నీరు, ఐదవదిగా అగ్ని — ఇవన్నీ ఇంద్రియాలకు తెలిసేలా అవుతాయి.

సర్వ్వేన్ద్రియా నివిష్టాస్తం స్వం స్వం యోగం ప్రచక్రిరే। పార్థివం దేహమాహుస్తం ప్రాణాత్మానం చ మారుతమ్ ।। ౩౫.

అన్ని ఇంద్రియాలు అక్కడే స్థిరంగా ఉండి, వాటి పనులు తటస్థంగా చేస్తాయి. ఆ శరీరాన్ని భౌతిక దేహమని, ఆ ప్రాణాన్ని వాయువుని అంటారు.

ఛిద్రాణ్యాకాశయోనీని జలాస్రావం ప్రవర్త్తతే । తేజశ్చక్షుఃష్వితా జ్యోత్స్నా తేషాం యన్నామతః స్మృతమ్। సఙ్గ్రామా విషయాశ్చైవ యస్య వీర్య్యాత్ప్రవర్త్తితాః ।। ౩౫.

రంధ్రాలు ఆకాశం వల్ల ఏర్పడతాయి, ద్రవాలు ప్రవహించడానికి నీరు కారణం. అగ్ని కన్నుగా మారి, దాని ప్రకాశాన్ని వెలుగు అంటారు. ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు అన్నీ దాని శక్తివల్ల కలుగుతాయి.

ఇత్యేతాన్ పురుషః సర్వ్వాన్ సృజఁల్లోకాన్ సనాతనః। నైధనేఽస్మిన్ కథం లోకే నరత్వం విష్ణురాగతః ।। ౩౫.

ఇలా శాశ్వతమైన పురుషుడు ఈ లోకాలన్నింటిని సృష్టిస్తాడు. మరి, ఈ నశ్వర లోకంలో విష్ణువు మనుష్య రూపం ఎలా ధరించాడు?

ఏష నః సంశయో ధీమన్నేష వై విస్మయో మహాన్ । కథం గతిర్గతిమతామాపన్నో మానుషీం తనుమ్ ।। ౩౫.

ఇది మాకు సందేహంగా ఉంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా! ఇది నిజంగా గొప్ప ఆశ్చర్యం — అన్ని ప్రాణులకు మార్గదర్శకుడైన వాడు ఎలా మానవ దేహాన్ని పొందాడు?

శ్రోతుమిచ్ఛామహే విష్ణోః కర్మ్మాణి చ యథాక్రమమ్। ఆశ్చర్య్యాణి పరం విష్ణుర్వేదదేవైశ్చ కథ్యతే ।। ౩౫.

మేము విష్ణువు చేసిన కార్యాలను క్రమంగా వినాలని కోరుకుంటున్నాము. వేదాలు, ఋషులు విష్ణువును అద్భుత గుణాలవాడిగా వర్ణించారు.

విష్ణోరుత్పత్తిమాశ్చర్య్యం కథయస్వ మహామతే। ఏతదాశ్చర్య్యమాఖ్యానం కథ్యతాం వై సుఖావహమ్ ।। ౩౫.

ఓ మహామతి! విష్ణువు అద్భుత జననాన్ని మాకు వివరించు. ఈ ఆశ్చర్యకరమైన కథను చెప్పు, ఇది ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.

ప్రఖ్యాతబలవీర్య్యస్య ప్రాదుర్భావా మహాత్మనః। కర్మ్మణాశ్చర్య్యభూతస్య విష్ణోః సత్త్వమిహోచ్యతామ్ ।। ౩౫.

బలవంతుడు, పరాక్రమశాలి అయిన విష్ణువు యొక్క స్వరూపాన్ని, ఆయన అవతారాలను, అద్భుతమైన కార్యాలను ఇక్కడ వివరించాలి.

అహఞ్చ కీర్త్తయిష్యామి ప్రాదుర్భావం మహాత్మనః। యథా స భగవాఞ్జాతో మానుషేషు మహాతపాః ।। ౩౫.

ఇప్పుడు నేను ఆ మహాత్ముని అవతారాన్ని వివరించబోతున్నాను. మహా తపస్సు కలిగిన ఆ భగవంతుడు మనుషులలో ఎలా జన్మించాడో చెబుతాను.

సప్తసప్తతపః ప్రోక్తా భృగుశాపేన మానుషే। జాయతే చ యుగాన్తేషు దేవకార్య్యర్థసిద్ధయే ।। ౩౫.

భృగు శాపం వల్ల యాభైఏడు జన్మలు కలుగుతాయని చెప్పారు. ప్రతి యుగాంతంలో దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం ఆయన జన్మిస్తాడు.

తస్య దివ్యతనుం విష్ణోర్గదతో మే నిబోధత। యుగధర్మ్మే పరావృత్తే కాలే చ శిథిలే ప్రభుః ।। ౩౫.

విష్ణువు యొక్క దివ్యమైన శరీరాన్ని నా నుండి వినండి. యుగధర్మం తగ్గిపోతే, కాలం బలహీనమైతే, ప్రభువు అవతరించును.

కర్తుం ధర్మ్మవ్యవస్థానం జాయతే మానుషేష్విహ। భృగోః శాపనిమిత్తేన దేవాసురకృతేన చ ।। ౩౫.

ధర్మాన్ని స్థాపించడానికి, భృగు శాపం వల్ల, దేవతలు-అసురుల చర్యల వల్ల ఆయన ఇక్కడ మనుషులలో జన్మిస్తాడు.

కథం దేవాసురకృతే అధ్యాహారమవాప్నుయాత్। ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామో వృత్తం దైవాసురం కథమ్ ।। ౩౫.

దేవతలు, అసురుల చర్యల వల్ల ఆయన ఎలా మరొక జన్మ పొందాడు? దేవాసుర సంఘర్షణ ఎలా జరిగింది అనేది మేము తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాము.

దైవాసురం యథావృత్తం బ్రువతస్తన్నిబోధత। హిరణ్యకశిపుర్దైత్యస్త్రైలోక్యం ప్రాక్ ప్రశాసతి ।। ౩౫.

దేవతలు, అసురుల కథ ఎలా జరిగిందో నేను చెబుతాను, వినండి. ఒకప్పుడు హిరణ్యకశిపు అనే దైత్యుడు మూడు లోకాలను పాలించాడు.

బలినాధిష్ఠితం రాష్ట్రం పునర్లోకత్రయే క్రమాత్। సఖ్యమాసీత్పరం తేషాం దేవానామసురైః సహ ।। ౩౫.

తర్వాత బాలి మూడు లోకాలను పాలించాడు. అప్పట్లో దేవతలు, అసురులకు గొప్ప స్నేహం ఉండేది.