వాయుపురాణమ్

యేన తే నిహతా దైత్యాః సంగ్రామే తారకామయే। సర్వ్వదేవమయం కృత్వా సర్వాయుధధరం వపుః ।। ౩౫.

తారకామయ యుద్ధంలో, అన్ని దేవతల స్వరూపాన్ని ధరించి, అన్ని ఆయుధాలు పట్టుకుని, దైత్యులను సంహరించినవాడు ఆయనే.

గరుడస్థేన చోత్సిక్తః కాలనేమిర్నిపాతితః। ఉత్తరాంశే సముద్రస్య క్షీరోదస్యామృతోదధేః। యః శేతే శాశ్వతం యోగమాస్థాయ తిమిరం మహత్ ।। ౩౫.

గరుడునిపై కూర్చొని, ఉత్తర భాగంలో అమృతసముద్ర తీరంలో, కాలనేమిని సంహరించి, శాశ్వత ధ్యానంలో, మహా చీకటిలో విశ్రాంతి తీసుకునే వాడు ఆయనే.

పురాణీ గర్భమధత్త దివ్యం తపఃప్రకర్షాదదితిః పురా యమ్। శక్రఞ్చ యో దైత్యగణావరుద్ధం గర్భావమానేన భృశం చకార ।। ౩౫.

పూర్వం అదితి తపస్సుతో ప్రకాశవంతమైనవాడిని గర్భంలో ధరించింది. ఆ గర్భంలో ఉన్నప్పుడే, దైత్యులు ఇంద్రుని ముట్టడి చేసినప్పుడు, ఇంద్రుని ఎంతో తక్కువగా భావింపజేసినవాడు ఆయనే.

యదానిలో లోకపదాని హృత్వా చకార దైత్యాన్ సలిలేశయాంస్తాన్ । కృత్వాదిదేవస్త్రిదివస్య దేవాంశ్చక్రే సురేశం పురుహూతమేవ ।। ౩౫.

ఒకప్పుడు వాయువు లోకాల నివాసాలను తీసుకెళ్లి, దైత్యులను నీటిలో పడవేసినప్పుడు, ఆదిదేవుడు స్వర్గదేవతలను సృష్టించి, పురుహూతుడిని వారి అధిపతిగా నియమించాడు.

గార్హపత్యేన విధినా అన్వాహార్య్యేణ కర్మ్మణా। అగ్నిమాహవనీయఞ్చ వేదిఞ్చైవ కుశస్రవమ్ ।। ౩౫.

ఆయన నియమానుసారం గార్హపత్యాగ్ని, అన్వాహార్య కర్మ, ఆహవనీయాగ్ని, కుశశ్రవ అనే యజ్ఞవేదికను స్థాపించాడు.

ప్రోక్షణీయం స్రువఞ్చైవ అవభృథం తథైవ చ। అథ త్రీనిహ యశ్చక్రే హవ్యభాగ ప్రదాన్మఖే ।। ౩౫.

ప్రోక్షణ పాత్ర, స్రువం, అవభృథ స్నానం, అలాగే యజ్ఞంలో మూడు విధాలుగా హవిస్సును సమర్పించే విధానాన్ని కూడా ఆయనే ఏర్పరిచాడు.

హవ్యాదాంశ్చ సురాంశ్చక్రే కవ్యాదాంశ్చ పితౄనపి। భోగార్థం యజ్ఞవిధినా యో యజ్ఞో యజ్ఞకర్మ్మణి ।। ౩౫.

దేవతలకు హవిస్సులు, పితృదేవతలకు కవ్యాలను, యజ్ఞవిధానంతో అనుభవార్థంగా ఏర్పరిచినవాడు ఆయనే. యజ్ఞకర్మల్లో ఆయనే యజ్ఞస్వరూపుడు.

యూపాన్ సమిత్స్రువం సోమం పవిత్రం పరిధీనపి। యజ్ఞియాని చ ద్రవ్యాణి యజ్ఞీయాంశ్చ తథానలాన్ ।। ౩౫.

యూపస్తంభాలు, సమిధులు, స్రువం, సోమం, పవిత్రం, పరిధులు, యజ్ఞానికి అవసరమైన ద్రవ్యాలు, అలాగే యజ్ఞాగ్నులను కూడా ఆయనే సృష్టించాడు.

సదస్యాన్ యజమానాంశ్చ అశ్వమేధాన్ క్రతూత్తమాన్। విబభ్రాజ పురా యశ్చ పారమేష్ఠ్యేన కర్మ్మణా ।। ౩౫.

పూర్వం పరమమైన కర్మతో, యజ్ఞాధికారులను, యజమానులను, అశ్వమేధాది ఉత్తమ యజ్ఞాలను సృష్టించి ప్రకాశించినవాడు ఆయనే.

యుగానురూపం యః కృత్వా త్రీల్లోఁకాన్ హి యథాక్రమమ్। క్షణా నిమేషాః కాష్ఠాశ్చ కలాస్త్రైకాలమేవ చ ।। ౩౫.

ప్రతి యుగానికి తగినట్లు మూడు లోకాలను, క్షణాలు, నిమిషాలు, కష్టాలు, కలాలు, మూడు కాలాలను కూడా ఆయనే సృష్టించాడు.

ముహూర్త్తాస్తిథయో మాసా దినసంవత్సరాస్తథా। ఋతవః కాలయోగాశ్చ ప్రమాణం త్రివిధన్తథా ।। ౩౫.

ముహూర్తాలు, తిథులు, మాసాలు, రోజులు, సంవత్సరాలు, ఋతువులు, కాలయోగాలు, అలాగే మూడు విధాల ప్రమాణాలను కూడా ఆయనే ఏర్పరిచాడు.

ఆయుః క్షేత్రాణ్యుపచయం లక్షణం రూపసౌష్ఠవమ్। మేధా విత్తం చ శౌర్య్యఞ్చ శాస్త్రస్యైవ చ పారణమ్ ।। ౩౫.

ఆయుష్షు, పొలాలు, అభివృద్ధి, లక్షణాలు, అందమైన రూపం, మేధ, సంపద, శౌర్యం, శాస్త్రంలో నైపుణ్యం — ఇవన్నీ ఆయనే ఏర్పరిచాడు.

త్రయో వర్ణాస్త్రయో లోకాస్త్రైవిద్యం పావకాస్త్రయః। త్రైకాల్యం త్రీణి కర్మ్మాణి తిస్రో మాయాస్త్రయో గుణాః ।। ౩౫.

మూడు వర్ణాలు, మూడు లోకాలు, త్రైవిద్య, మూడు అగ్నులు, మూడు కాలాలు, మూడు కర్మలు, మూడు మాయలు, మూడు గుణాలు — ఇవన్నీ ఆయనే సృష్టించాడు.

సృష్టా లోకాః సురాశ్చైవ యేనాత్యన్తేన కర్మ్మణా। సర్వ్వభూతగణాః సృష్టాః సర్వ్వభూతగణాత్మనా ।। ౩౫.

అత్యున్నతమైన కర్మతో లోకాలు, దేవతలు, అన్ని భూతగణాలను సృష్టించినవాడు, సమస్త భూతగణాలకు ఆత్మ అయినవాడు ఆయనే.

నృణామిన్ద్రియపూర్వ్వేణ యోగేన రమతే చ యః । గతాగతానాం యో నేతా సర్వ్వత్ర వివిధేశ్వరః ।। ౩౫.

మనుషులలో ఇంద్రియయోగంతో ఆనందించే వాడు, వచ్చేవారికి పోయేవారికి నాయకుడు, అన్ని వైవిధ్యాలకూ అధిపతి ఆయనే.

యో గతిర్ధర్మయుక్తానామగతిః పాపకర్మ్మణామ్। చాతుర్వర్ణ్యస్య ప్రభవశ్చాతుర్వర్ణ్యస్య రక్షితా ।। ౩౫.

ధర్మాన్ని అనుసరించే వారికి మార్గంగా, పాపకార్యాలు చేసే వారికి మార్గం లేకపోవడంగా, నాలుగు వర్ణాల ఉద్భవంగా, ఆ నాలుగు వర్ణాలకు రక్షకుడిగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

చాతుర్విద్యస్య యో వేత్తా చతురాశ్రమసంశ్రయః। దిగన్తరం నభో భూమిరాపో వాయుర్విభావసుః ।। ౩౫.

నాలుగు వేదాలను తెలిసినవాడు, నాలుగు ఆశ్రమాలకు ఆశ్రయంగా ఉన్నవాడు, దిక్కులు, ఆకాశం, భూమి, నీళ్లు, వాయువు, అగ్ని — ఇవన్నీ ఆయనే.

చన్ద్రసూర్య్యద్వయం జ్యోతిర్యుగేశః క్షణదాచరః। యః పరః శ్రూయతే దేవో యః పరం శ్రూయతే తపః ।। ౩౫.

చంద్రుడు, సూర్యుడు అనే రెండు వెలుగులు, యుగాధిపతి, రాత్రి సంచారి, పరమదేవుడని పిలవబడేవాడు, పరమతపస్సు అని వినిపించేవాడు ఆయనే.

యః పరన్తపసః ప్రాహుర్యః పరమ్పరమాత్మవాన్। ఆదిత్యాదిస్తు యో దేవో యశ్చ దైత్యాన్తకో విభుః ।। ౩౫.

తపస్సులో అగ్రగణ్యుడు, పరమాత్మ, ఆదిత్యులలో మొదటివాడు, దైత్యులను సంహరించేవాడు, మహాశక్తిమంతుడైన దేవుడు ఆయనే.

యుగాన్తేష్వన్తకో యశ్చ యశ్చ లోకాన్తకాన్తకః। సేతుర్యో లోకసేతూనాం మేధ్యో యో మేధ్యకర్మ్మణామ్ ।। ౩౫.

యుగాంతంలో అంతం చేయువాడు, లోకాల అంతకారులను కూడా నాశనం చేయువాడు, లోకాల మధ్య వంతెనగా, పవిత్రమైన కార్యాలు చేయువారిలో పవిత్రుడిగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

వేద్యో యో వేదవిదుషాం ప్రభుర్యః ప్రభవాత్మనామ్। సోమభూతస్తు భూతానామగ్నిభూతోఽగ్నివర్చసామ్ ।। ౩౫.

వేదాలను తెలిసినవారు తెలుసుకోవాల్సినవాడు, సృష్టిశక్తి కలవారికి అధిపతి, భూతాలలో సోమరూపంగా, అగ్నితో ప్రకాశించే వారిలో అగ్నిరూపంగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

మనుష్యాణాం మనోభూతస్తపోభూతస్తపస్వినామ్ । వినయో నయతృప్తానాం తేజస్తేజస్వినామపి ।। ౩౫.

మనుషుల్లో మనస్సుగా, తపస్సు చేసే వారిలో తపస్సుగా, నియమాన్ని పాటించే వారిలో వినయంగా, వెలుగుతో ఉన్నవారిలో కూడా తేజస్సుగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

విగ్రహో విగ్రహాణాం యో గతిర్గతిమతామపి। ఆకాశ ప్రభవో వాయుర్వాయుప్రాణా హుతాశనః ।। ౩౫.

రూపాలలో రూపంగా, లక్ష్యాన్ని కలవారిలో లక్ష్యంగా, ఆకాశం నుండి పుట్టిన వాయువుగా, ప్రాణశక్తిగా, హవిస్సును గ్రహించే అగ్నిగా ఉన్నవాడు ఆయనే.

దివా హుతాశనప్రాణాః ప్రాణోఽగ్నేర్మధుసూదనః। రసోఽభవచ్ఛోణితం వై శోణితాన్మాంసముచ్యతే ।। ౩౫.

పగటిపూట హవిస్సు అగ్నికి ప్రాణంగా, అగ్నికి ప్రాణం మధుసూదనుడవుగా, రసం రక్తమై, రక్తం నుండి మాంసం ఉత్పన్నమవుతుందని చెప్పబడింది.

మాంసాత్తు మేదసో జన్మ మేదసోఽస్థి నిరూప్యతే। అస్థ్నా మజ్జా సమభవన్మజ్జాతః శుక్రసమ్భవః ।। ౩౫.

మాంసం నుండి మెద, మెద నుండి ఎముక, ఎముక నుండి మజ్జ, మజ్జ నుండి వీర్యం ఉత్పన్నమవుతాయి.

శుక్రాద్ఘర్భః సమభవద్రసమూలేన కర్మ్మణా। తత్రాపి ప్రథమఞ్చాపస్తాః సౌమ్యరాశిరుచ్యతే ।। ౩౫.

వీర్యం ద్వారా గర్భం, రసాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని ఏర్పడుతుంది. వాటిలో మొదటగా నీళ్లు, అవే సోమరాశిగా పిలవబడతాయి.

గర్భోష్మసమ్భవో జ్ఞేయో ద్వితీయో రాశిరుచ్యతే। శుక్రం సోమాత్మకం విద్యాదార్త్తవం పావకాత్మకమ్ ।। ౩౫.

గర్భం ఉష్ణత వల్ల ఏర్పడుతుంది, ఇది రెండవ రాశి. వీర్యం చంద్రుని స్వరూపంగా, ఆర్తవం అగ్ని స్వరూపంగా తెలుసుకోవాలి.

భావౌ రసానుగావేతౌ వీర్య్యే చ శశిపావకౌ। కఫవర్గేఽభవచ్ఛుక్రం పిత్తవర్గే చ శోణితమ్ ।। ౩౫.

ఈ రెండు స్థితులు రసాన్ని అనుసరిస్తాయి. వీర్యంలో చంద్రుడు, అగ్నిలో తేజస్సు. కఫంలో వీర్యం, పిత్తంలో రక్తం ఏర్పడతాయి.

కఫస్య హృదయం స్థానం నాభ్యాం పిత్తం ప్రతిష్ఠితమ్। దేహస్య మధ్యే హృదయం స్థానన్తు మనసః స్మృతమ్ ।। ౩౫.

కఫానికి హృదయం నిలయం, పిత్తానికి నాభి స్థానం. శరీర మధ్యలో హృదయం మనస్సుకు స్థానం అని గుర్తించబడింది.