వాయుపురాణమ్

అవగాహశ్చ చిత్రశ్చ శూరశ్చిత్రవరశ్చ యః। చిత్రసేనః సుతశ్చాస్య కన్యా చిత్రవతీ తథా ।। ౩౪.

అవగాహుడు, చిత్రుడు, శూరుడు, చిత్రవరుడు, చిత్రసేనుడు కూడా అతని కుమారుడు. అలాగే చిత్రవతి అనే కుమార్తె కూడా ఉంది.

తుమ్బశ్చ తుమ్బబాణశ్చ జనస్తమ్బశ్చ తావుభౌ। ఉపాఙ్గస్య స్మృతౌ ద్వౌ తు వజ్రారః క్షిప్ర ఏవ చ ।। ౩౪.

తుంబుడు, తుంబబాణుడు, జనస్తంబుడు—ఈ ఇద్దరు ఉపాంగుని కుమారులు. వజ్రారుడు, క్షిప్రుడు కూడా అక్కడే పుట్టారు.

భూరీన్ద్రసేనో భూరిశ్చ గవేషస్య సుతావుభౌ । యుధిష్ఠిరస్య కన్యా తు సుతనుర్నామ విశ్రుతా ।। ౩౪.

భూరీంద్రసేనుడు, భూరి—ఇద్దరూ గవేషునికి పుట్టిన కుమారులు. యుధిష్ఠిరునికి సుతానుర్ అనే ప్రసిద్ధి గల కుమార్తె పుట్టింది.

తస్యామశ్వసుతో జజ్ఞే వజ్రో నామ మహాయశాః। వజ్రస్య ప్రతిబాహుస్తు సుచారుస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౪.

ఆమెకు అశ్వసుతుని కుమారుడైన మహా కీర్తి గల వజ్రుడు పుట్టాడు. వజ్రునికి ప్రతిబాహు కుమారుడు, అతనికి సుచారు కుమారుడు.

కాశ్మా సుపార్శ్వం తనయం జజ్ఞే సామ్బా తరస్వినమ్। తిస్రః కోట్యస్తు పుత్రాణాం యాదవానాం మహాత్మనామ్ ।। ౩౪.

కాశ్మా, సామ్బునికి సుపార్శ్వ అనే వీర కుమారుడిని కనింది. మహాత్ములైన యాదవులకు మొత్తం మూడు కోట్ల మంది కుమారులు పుట్టారు.

షష్టింశతసహస్రాణి వీర్య్యవన్తో మహాబలాః। దేవాంశాః సర్వ్వ ఏవేహ ఉత్పన్నాస్తే మహౌజసః ।। ౩౪.

అరవై వేల మంది బలవంతులు, మహా పరాక్రములు, దేవతా అంశాలు కలవారు ఇక్కడ జన్మించారు. వీరందరూ మహాశక్తులు.

దైవాసురే హతా యే చ అసురా వై మహాతపాః। ఇహోత్పన్నా మనుష్యేషు బాధన్తే సర్వ్వమానవాన్ । తేషాముత్సాదనార్థన్తు ఉత్పన్నా యాదవే కులే ।। ౩౪.

దేవతలు, మహా తపస్వులు అయిన అసురులు, యుద్ధంలో హతమైన వారు, మానవులలో జన్మించి అందరినీ బాధించారు. వారి నాశనార్థమే వారు యాదవ వంశంలో పుట్టారు.

కులాని దశ చైకఞ్చ యాదవానాం మహాత్మనామ్। సర్వ్వమకకులం యద్వద్వర్త్తతే వైష్ణవే కులే ।। ౩౪.

మహాత్ములైన యాదవులకు పదకొండు వంశాలు ఉన్నాయి. అక్కులు మరియు ఇతరులు వైష్ణవ వంశంలో ఉన్నారు.

విష్ణుస్తేషాం ప్రమాణే చ ప్రభుత్వే చ వ్యవస్థితః । నిదేశస్థాయిభిస్తస్య బద్ధ్యన్తే సర్వమానుషాః ।। ౩౪.

విష్ణువు వారిలో అధిపతిగా, పరిమాణంగా స్థిరంగా ఉన్నాడు. ఆయన ఆజ్ఞను పాటించే వారిచేత అన్ని మానవులు నియంత్రించబడ్డారు.

ఇతి ప్రసూతిర్వృష్ణీనాం సమాసవ్యాసయోగతః। కీర్త్తితా కీర్త్తనాచ్చైవ కీర్త్తిసిద్ధిమభీప్సితామ్ ।। ౩౪.

ఇలా వృష్ణి వంశపు ఆది కథను సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా వివరించాను. దీన్ని వినడం వల్ల మనకు కావలసిన కీర్తి లభిస్తుంది.

మనుష్యప్రకృతీన్ దేవాన్ కీర్త్యమానాన్నిబోధత । సఙ్కర్షణో వాసుదేవః ప్రద్యుమ్నః సామ్బ ఏవ చ ।। ౩౫.

ఇప్పుడు మనుషుల స్వభావాలు, దేవతల గుణాలు ఎలా ఉన్నాయో వినండి. సంకర్షణుడు, వాసుదేవుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు కూడా ప్రసిద్ధి పొందారు.

అనిరుద్ధశ్చ పఞ్చైతే వంశవీరాః ప్రకీర్త్తితాః। సప్తర్షయః కుబేరశ్చ యక్షో మణివరస్తథా ।। ౩౫.

అనిరుద్ధుడితో కలిపి వీరు ఐదుగురు వంశవీరులుగా పేరుగాంచారు. ఏడుగురు ఋషులు, కుబేరుడు, యక్షుడు, మణివరుడు కూడా ఉన్నారు.

శాలకీ బదరశ్చైవ విద్వాన్ ధన్వన్తరిస్తథా। నన్దినశ్చ మహాదేవః శాలఙ్కాయన ఉచ్యతే। ఆదిదేవస్తదా జిష్ణురేభిశ్చ సహ దైవతైః ।। ౩౫.

శాలకి, బదరుడు, జ్ఞానవంతుడైన ధన్వంతరి, మహాదేవుడైన నందినుడు, శాలంకాయనుడు, ఆదిదేవుడు, జిష్ణువు — వీరందరూ ఆ దైవగణంతో కలసి ఉన్నారు.

విష్ణుః కిమర్థం సమ్భూతః స్మృతాః సమ్భూతయః కతి। భవిష్యాః కతి వాన్యే తు ప్రాదుర్భావా మహాత్మనః ।। ౩౫.

విష్ణువు ఎందుకు అవతరించాడు? ఆయనకు ఎన్ని జన్మలు గుర్తుంచుకుంటారు? భవిష్యత్తులో ఆ మహాత్ముడికి ఇంకా ఎన్ని అవతారాలు ఉంటాయి?

బ్రహ్మక్షేత్రే యుగాన్తేషు కిమర్థమిహ జాయతే । పునః పునర్మ్మనుష్యేషు తన్నః ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతామ్ ।। ౩౫.

బ్రహ్మలోకంలో యుగాంతంలో ఆయన ఎందుకు జన్మిస్తాడు? మళ్లీ మళ్లీ మనుషుల్లో ఎందుకు అవతరిస్తాడు? దయచేసి మాకు చెప్పండి.

విస్తరేణైవ సర్వాణి కర్మ్మాణి రిపుఘాతినః। శ్రోతుమిచ్ఛామహే సమ్యగ్ దేహైః కృష్ణస్య ధీమతః ।। ౩౫.

శత్రువులను సంహరించే ధీమంతుడైన కృష్ణుడు తన వివిధ అవతారాల్లో చేసిన కార్యాలను వివరంగా వినాలని మేము కోరుకుంటున్నాము.

కర్మ్మణామానుపూర్వ్యఞ్చ ప్రాదుర్భావాశ్చ యే ప్రభో । యా చాస్య ప్రకృతిః సూత తాశ్చాస్మాన్ వక్తుమర్హసి ।। ౩౫.

ప్రభూ, ఆయన చేసిన కార్యాల క్రమాన్ని, అవతారాలను, స్వభావాన్ని — ఇవన్నీ మాకు వివరంగా చెప్పాలి, సూత!

కథం స భగవాన్ విష్ణుః సురేష్వరినిషూదనః। వసుదేవకులే ధీమాన్ వాసుదేవత్వమాగతః ।। ౩౫.

దేవతల శత్రువులను సంహరించే, జ్ఞానవంతుడైన భగవంతుడు అయిన విష్ణువు, వసుదేవుని ఇంట్లో వాసుదేవుడిగా ఎలా అవతరించాడు?

అమరైః సూత కిం పుణ్యం పుణ్యకృద్భిరలంకృతమ్। దేవలోకం సముత్సృజ్య మర్త్యలోకమిహాగతః ।। ౩౫.

సూతా, పుణ్యంతో అలంకరించబడిన అమరులు ఏ పుణ్యాన్ని చేశారు? వారు దేవలోకాన్ని వదిలి, ఇక్కడ మానవ లోకానికి ఎందుకు వచ్చారు?

దేవమానుషయోర్నేతా భూర్భువఃప్రసవో హరిః। కిమర్థం దివ్యమాత్మానం మానుషే సమవేశయత్ ।। ౩౫.

దేవతలకు, మనుషులకు నాయకుడైన హరి, భూ, భువనాలకు మూలమైన వాడు, ఆ దివ్యాత్ముడు మానవ రూపంలోకి ఎందుకు ప్రవేశించాడు?

యశ్చక్రం వర్తయత్యేకో మనుష్యాణాం మనోమయమ్। మనుష్యే స కథం బుద్ధిం చక్రే చక్రభృతాం వరః ।। ౩౫.

మనుషుల మనస్సుతో కూడిన చక్రాన్ని ఒక్కతానే తిప్పే వాడు, చక్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు, మనుషులకు జ్ఞానాన్ని ఎలా కల్పించాడు?

గోపాయనం యః కురుతే జగతాం సార్వ్వలౌకికమ్। స కథం గాం గతో విష్ణుర్గోపమన్వకరోత్ప్రభుః ।। ౩౫.

ప్రపంచాలన్నిటిలో గోపాలకృత్యాన్ని ప్రాచుర్యం చేసిన వాడు, ఆ ప్రభువు అయిన విష్ణువు, గోవుల దగ్గరికి వెళ్లి గోపుడిగా ఎలా మారాడు?

మహాభూతాని భూతాత్మా యో దదార చకార హ। శ్రీగర్భః స కథం గర్భే స్త్రియా భూచరయా ధృతః ।। ౩౫.

భూతాత్ముడై మహాభూతాలను సృష్టించిన వాడు, శ్రీను తనలో ధరించిన వాడు, భూమిపై ఒక స్త్రీ గర్భంలో ఎలా స్థిరపడ్డాడు?

యేన లోకాన్ క్రమైర్జిత్త్వా త్రిభిస్త్రీంస్త్రిదశేప్సయా। స్థాపితా జగతో మార్గాస్త్రివర్గప్రవరాస్త్రయః ।। ౩౫.

మూడు అడుగులతో లోకాలను జయించి, ప్రపంచానికి మార్గాలను, ధర్మార్థకామాలుగా ప్రసిద్ధమైన మూడు లక్ష్యాలను స్థాపించిన వాడు ఎవరు?

యోఽన్తకాలే జగత్పీత్వా కృత్వా తోయమయం వపుః। లోకమేకార్ణవం చక్రే దృశ్యాదృశ్యేన వర్త్మనా ।। ౩౫.

కాలాంతంలో ప్రపంచాన్ని తాగి, నీటి రూపం ధరించి, ఈ లోకాన్ని ఒకే సముద్రంగా మారుస్తూ, కనబడే, కనబడని మార్గంలో నడిపిన వాడు ఎవరు?

యః పురాణే పురాణాత్మా వారాహం వపురాస్థితః। దదౌ జిత్త్వా వసుమతీం సురాణాం సురసత్తమః ।। ౩౫.

పురాణకాలంలో పురాతనాత్మ అయిన వాడు, వరాహ రూపం ధరించి, భూమిని జయించి, దేవతలకు దానం చేసిన దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు ఎవరు?

యేన సైంహం వపుః కృత్వా ద్విధాకృత్వా చ యత్పునః। పూర్వ్వదైత్యో మహావీర్య్యో హిరణ్యకశిపుర్హతః ।। ౩౫.

సింహరూపాన్ని ధరించి, దాన్ని మళ్లీ విభజించి, పుర్వకాలంలో మహాశక్తివంతుడైన హిరణ్యకశిపుని సంహరించిన వాడు ఎవరు?

యః పురా హ్యనలో భూత్వా ఔర్వ్వః సంవర్త్తకో విభుః। పాతాలస్థోఽర్ణవగతః పపౌ తోయమయం హవిః ।। ౩౫.

పూర్వం అగ్ని రూపంలో, ఔర్వుడు అనే సమ్వర్తకాగ్ని అవతరించి, పాతాళంలో నివసిస్తూ, సముద్రంలోకి ప్రవేశించి, నీటితో చేసిన హవిస్సును పానమయ్యాడు.

సహస్రచరణం దేవం సహస్రాంశుం సహస్రశః। సహస్రశిరసం దేవం యమాహుర్వై యుగే యుగే ।। ౩౫.

ప్రతి యుగంలో వేల అడుగులు, వేల కిరణాలు, వేల తలలు కలిగిన దేవుడని అందరూ పిలుస్తారు.