వాయుపురాణమ్

జాతా భస్మవ్యపోహిన్యాం బ్రహ్మర్షిగణసమ్మతాః। వైఖానసా మునిగణాస్తపఃశ్రుతపరాయణాః ।। ౪.

బస్మాన్ని అపసారించే శక్తి నుండి జన్మించిన వైఖానస మునులు, బ్రహ్మర్షులందరిలోనూ గౌరవింపబడుతారు. వారు తపస్సు, విద్యలకు అంకితమై ఉంటారు.

స్రోతోభ్యస్తస్య చోత్పన్నావశ్వినౌ రూపసమ్మితౌ। విదుర్జన్మాక్షరజసో విమలా నేత్రసమ్భవాః ౪.

ఆ మహర్షి ప్రవాహాల నుండి అశ్వినీదేవతలు జన్మించారు. వారు రూపంలో సమానులు, వారి జననం పవిత్రమైనది, మలినములేని వారు, కళ్ల నుండి ఉద్భవించారు.

జ్యేష్ఠాః ప్రజానాం పతయః స్రోతోభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే। ఋషయో రోమకూపేభ్యస్తథా స్వేదమలోద్భవాః ।। ౪.

ప్రాణుల పెద్దలు ఆయన ప్రవాహాల నుండి పుట్టారు. ఋషులు ఆయన రోమకూపాల నుండి, మరికొందరు చెమట మలినాల నుండి ఉద్భవించారు.

దారుణా హి రుతే మాసా నిర్యాసాః పక్షసన్ధయః। వత్సరా యే త్వహోరాత్రాః పిత్రం జ్యోతిశ్చ దారుణమ్ ।। ౪.

నిజంగా, మాసాలు కఠినమైనవి, పక్షాలు వాటి మధ్యసంధులు. సంవత్సరాలు, పగలు-రాత్రులు, తండ్రి అనగా కఠినమైన వెలుగు.

రౌద్రం లోహితమిత్యాహుర్లోహితం కనకం స్మృతమ్। తన్మైత్రమితి విజ్ఞేయం ధూమశ్చ పశవః స్మృతాః ।। ౪.

దారుణమైనదాన్ని ఎరుపు అంటారు. ఎరుపు అంటే బంగారం అని భావిస్తారు. అది మిత్రంగా గుర్తించాలి. పొగను జంతువులుగా చెబుతారు.

యేఽర్చ్చిషస్తస్య తే రుద్రాస్తథాదిత్యాః సముద్భవాః। అఙ్గారేభ్యః సముత్పన్నా జ్యోతిషో దివ్యమానుషాః ।। ౪.

ఆయన జ్వాలలు రుద్రులు, అలాగే ఆదిత్యులు జన్మించారు. అగ్నికణల నుండి దివ్యమైన మరియు మానవీయమైన వెలుగులు పుట్టాయి.

ఆదిమానస్య లోకస్య బ్రహ్మా బ్రహ్మసముద్భవః। సర్వకామదమిత్యాహుస్తత్ర కన్యాముదాహరన్ ।। ౪.

మనస్సు లోకానికి ఆదిగా బ్రహ్మా, బ్రహ్మనుండి జన్మించాడు. అతడిని సమస్త కోరికలను తీరుస్తాడని అంటారు. అక్కడ ఒక కన్యను కూడా పేర్కొన్నారు.

బ్రహ్మా సురగురుస్తత్ర త్రిదశైః సంప్రసీదతి। ఇమే వై జనయిష్యన్తి ప్రజాః సర్వాః ప్రజేశ్వరాః ।। ౪.

అక్కడ బ్రహ్మా, దేవతల గురువు, ముప్పైమూడు దేవతలతో సంతోషిస్తాడు. ఈ ప్రాణుల పాలకులు అన్ని జాతులను సృష్టిస్తారు.

స్వే ప్రజానాం పతయః సర్వే చాపి తపస్వినః। తత్ప్రసాదాదిమాఁల్లోకాన్ధారయేయురిమాః క్రియాః ।। ౪.

ప్రతి ప్రాణుల పాలకులు, తపస్సులో నిమగ్నమైనవారు, ఆయన అనుగ్రహంతో ఈ లోకాలన్నింటిని, వాటి కర్మలను ఆదికాలం నుండి పోషిస్తారు.

ద్వన్ద్వం సంవర్ద్ధయామాస తవ తేజోవివర్ద్ధనమ్। దేవేషు వేదవిద్వాంసః సర్వే రాజర్షయస్తథా ।। ౪.

ఆయన ఆ ద్వంద్వాన్ని పెంచి, నీ తేజస్సును అభివృద్ధిచేశాడు. దేవతల్లో, వేదాన్ని తెలిసినవారు, రాజర్షులు అందరూ కూడా అలా చేశారు.

వేదమన్త్ర పరాః సర్వే ప్రజాపతిగుణోద్భవాః। అనన్తం బ్రహ్మ సత్యఞ్చ తపశ్చ పరమం భువి ।। ౪.

వారు అందరూ వేదమంత్రాలలో నిమగ్నమై, ప్రాణుల పాలకుల లక్షణాలతో ఉన్నారు. అనంతమైన బ్రహ్మం, సత్యం, భూమిపై పరమ తపస్సు—ఇవి వారి లక్షణాలు.

సర్వే హి వయమేతే చ తవైవ ప్రసవః ప్రభో। బ్రహ్మ చ బ్రాహ్మణాశ్చైవ లోకాశ్చైవ చరాచరాః ।। ౪.

ప్రభూ, మేమంతా, బ్రహ్మ, బ్రాహ్మణులు, అన్ని లోకాలు—చరాచరములూ—నీ సంతానమే.

మరీచిమాదితః కృత్వా దేవాశ్చ ఋషిభిః సహ। అపత్యానీహ సఞ్చిన్త్య తేఽపత్యఙ్కామయామహే ।। ౪.

ముందుగా మరీచిని, దేవతలు, ఋషులతో కలిపి సృష్టించి, ఇక్కడ సంతానాన్ని ఆలోచించి, మేము సంతానాన్ని కోరాము.

తస్మిన్ యజ్ఞే మహాభాగా దేవాశ్చ ఋషిభిః సహ। ఏతద్వంశసముద్భూతాః స్థానకాలాభిమానినః ।। ౪.

ఆ యజ్ఞంలో, మహాత్మా, దేవతలు ఋషులతో కలిసి, ఈ వంశంలో పుట్టి, తమ తమ స్థలకాలాలకు అధిపతులయ్యారు.

న చ తేనైవ రూపేణ స్థాపయేయురిమాః ప్రజాః। యుగాదినిధనాచ్చైవ స్థాపయేయురిమాః ప్రజాః ।। ౪.

వారు ఆ రూపంలోనే ఈ ప్రజలను స్థాపించలేదు; యుగాది నుండి అంతం వరకు ఈ ప్రజలను స్థాపించారు.

తతోఽబ్రవీల్లోకగురుః పరమిత్యవిచారయన్ । ఏవం దేవా వినిశ్చిత్య మయా సృష్టా న సంశయః। భవతాం వంశసమ్భూతాః పునరేతే మహర్షయః ।। ౪.

అప్పుడు లోకగురు పరమార్థాన్ని ఆలోచించి ఇలా అన్నాడు: 'దేవతలారా, మీరు ఆలోచించి, నాతోనే సృష్టించబడ్డారు, ఇందులో సందేహం లేదు; ఈ మహర్షులు మళ్లీ మీ వంశంలో పుట్టారు.'

తేషాం భృఘోః కీర్తయిష్యే వంశం పూర్వమహాత్మనః। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ ప్రథమస్య ప్రజాపతేః ।। ౪.

వారిలో, నేను భృగువు అనే పురాతన మహాత్ముని వంశాన్ని, మొదటి ప్రజాపతి నుండి క్రమంగా, విశదంగా వివరించబోతున్నాను.

భార్యా భృగోరప్రతిమే ఉత్తమేఽభిజనే శుభే। హిరణ్యకశిపోః కన్యా దివ్యా నామ పరిశ్రుతా। పులోమ్నశ్చాపి పౌలోమీ దుహితా వర వర్ణినీ ।। ౪.

భృగువు భార్య అపూర్వమైనది, ఉత్తమ వంశంలో పుట్టినది, శుభ్రమైనది; ఆమె హిరణ్యకశిపుని కుమార్తెగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అలాగే, పులోమన్ కుమార్తె అయిన పౌలోమీ కూడా ఉంది.

భృగోస్త్వజనయద్దివ్యా కావ్యం వేదవిదాం వరమ్। దేవాసురాణామాచార్యం శుక్రఙ్కవిసుతం గ్రహమ్ ।। ౪.

భృగువుని నుండి ఆ దివ్యురాలు వేదజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడైన కావ్యుడిని, దేవాసురులకు ఆచార్యుడైన శుక్రుడు అనే గ్రహాన్ని ప్రసవించింది.

స శుక్రశ్చోశనా ఖ్యాతః స్మృతః కావ్యోఽపి నామతః। పితౄణాం మానసీ కన్యా సోమపానాం యశస్వినీ। శుక్రస్య భార్యాఙ్గీ నామ విజజ్ఞే చతురః సుతాన్ ।। ౪.

ఆ శుక్రుడు ఉశనసు అని కూడా పిలవబడతాడు, కావ్యుడు అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి. సోమపానం చేసే పితృదేవతల మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె యశస్విని అయిన ఆంగీ, శుక్రునికి భార్యగా అయి, నాలుగు కుమారులను కనింది.

బ్రాహ్మేణ తేజసా యుక్తః స చాతో బ్రహ్మవిత్తమః। తస్యామేవ తు చత్వారః పుత్రాః శుక్రస్య జజ్ఞిరే ।। ౪.

బ్రహ్మ తేజస్సుతో నిండిన శుక్రుడు, బ్రహ్మవేత్తల్లో శ్రేష్ఠుడయ్యాడు. ఆంగీలోనే శుక్రునికి నలుగురు కుమారులు పుట్టారు.

త్వష్టా వరూత్రీ ద్వావేతౌ శణ్డామర్కౌ చ తావుభౌ। తే తదాదిత్యసఙ్కాశా బ్రహ్మ కల్పాః ప్రభావతః ।। ౪.

త్వష్ట, వరూత్రి, అలాగే శండుడు, మార్కుడు—ఈ నలుగురు, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, బలంలో బ్రహ్మకు సమానులయ్యారు.

రఞ్జనః పృథురశ్మిశ్చ విద్వాన్యశ్చ బృహద్గిరాః। వరూత్రిణః సుతా హ్యేతే బ్రహ్మిష్ఠాః సురయాజకాః ।। ౪.

రంజనుడు, పృథు, అశ్మి, విజ్ఞాని అయిన బృహద్గిరా—ఇవాళ్లంతా వరూత్రి కుమారులు, బ్రహ్మనిష్ఠులు, దేవతా ఆరాధకులు.

ఇజ్యాధర్మవినాశార్థం మనుమేత్యాభ్యయోజయన్। నిరస్యమానం వై ధర్మం దృష్ట్వేన్ద్రో మనుమబ్రవీత్ ।। ౪.

యజ్ఞధర్మాన్ని నాశనం చేయడానికి వారు మనువును చేరి, అతడిని యజ్ఞంలో పాల్గొనమని ప్రేరేపించారు. ధర్మం తృణీకరించబడుతున్నదని చూసి, ఇంద్రుడు మనువుతో ఇలా అన్నాడు.

ఏతైరేవ తు కామం త్వాం ప్రాపయిష్యామి యాజనమ్। శ్రుత్వేన్ద్రస్య తు తద్వాక్యం తస్మాద్ దేశాదపాక్రమన్ ।। ౪.

'ఈ వారితోనే నీకు యజ్ఞం చేయిస్తాను' అని ఇంద్రుడు అన్నాడు. ఇంద్రుని మాటలు విని, వారు ఆ స్థలాన్ని విడిచిపోయారు.

తిరోభూతేషు తేష్విన్ద్రో ధర్మపత్నీఞ్చ చేతనామ్। గ్రహేణ మోచయిత్వా తు తతః సోఽనుససార తామ్ ।। ౪.

వారు కనబడకుండా పోయిన తర్వాత, ఇంద్రుడు ధర్ముని భార్యలను, మనస్సును బంధనంనుంచి విడిపించి, ఆమెను వెంబడించాడు.

తత ఇన్ద్రవినాశాయ యతమానాన్ యతీంస్తు తాన్ । తత్రాగతాన్ పునర్దృష్ట్వా దుష్టానిన్ద్రః ప్రహన్యతు। సుష్వాప దేవదేవస్య వేద్యాం వై దక్షిణే తతః ।। ౪.

ఇంద్రుని నాశనానికి ప్రయత్నిస్తున్న ఆ యతులు అక్కడికి వచ్చి, మళ్లీ కనిపించగానే, దుష్టులను ఇంద్రుడు సంహరించాడు. ఆ తరువాత, దేవదేవుని యజ్ఞవేదిక దక్షిణ భాగంలో నిద్రించాడు.

తేషాన్తు భక్ష్యమాణానాం తత్ర శాలావృకైః సహ। శీర్షాణి న్యపతంస్తాని ఖర్జూరాణ్యభవంస్తతః ।। ౪.

అక్కడ శాలావృకులు వారిని తినిపోతుండగా, వారి తలలు పడిపోయి, వాటి నుండి ఖర్జూర చెట్లు పుట్టాయి.

ఏవం వరూత్రిణః పుత్రా ఇన్ద్రేణ నిహతాః పురా। యజన్యాం దేవయానీ చ శుక్రస్య దుహితాఽభవత్ ।। ౪.

ఇలా, వరూత్రి కుమారులు పూర్వంలో యజ్ఞంలో ఇంద్రునిచేత సంహరించబడ్డారు. దేవయాని శుక్రుని కుమార్తెగా జన్మించింది.