వాయుపురాణమ్

అనష్టాశ్వావరోహన్తు కృత్వా భోజజనార్దనౌ। శక్తోఽపి సాధ్యాద్వార్ద్ధక్యాన్నాక్రూరోఽభ్యుపపద్యత ।। ౩౪.

భోజుడు, జనార్దనుడు ఇద్దరూ తమ గుర్రాలను రథం నుంచి దించుకున్న తర్వాత, వయస్సు కారణంగా, అక్రూరుడు సహాయపడలేకపోయాడు.

అపయానే తతో బుద్ధిం భూయశ్చక్రే భయాన్వితః। యోజనానాం శతం సాగ్రం యయా చ ప్రత్యపద్యత ।। ౩౪.

భయంతో అతడు మళ్లీ పారిపోవాలని నిర్ణయించుకుని, వంద యోజనాలకు పైగా దూరం పరుగెత్తాడు.

విజ్ఞాతహృదయా నామ శతయోజనగామినీ। భోజస్య వఢవాదిత్యో యయా కృష్ణమయోధయత్ ।। ౩౪.

విజ్ఞాతహృదయ అనే గుర్రం, వంద యోజనాల దూరం పరుగెత్తగలదు. అదే భోజుని వధువు, దానితో కృష్ణుడితో యుద్ధం చేశాడు.

ప్రవృద్ధవేగా వడవా త్వధ్వనాం శతయోజనమ్। దృష్టా రథగతిస్తస్య శతధన్వానమర్ద్దయత్ ।। ౩౪.

ఆ వధువు గుర్రం వేగంగా వంద యోజనాల దూరం పరిగెత్తింది. కానీ రథంలో ఉన్న శతధన్వుడు దాన్ని చూసి అలసిపోయాడు.

తతస్తస్య హయాస్తే తు శ్రమాత్ ఖేదాచ్చ వై ద్విజాః। ఖముత్పేతూ రథప్రాణాః కృష్ణో రామమథాబ్రవీత్ ।। ౩౪.

తర్వాత, ద్విజులారా! ఆ గుర్రాలు అలసటతో రథంలో ప్రాణాలు విడిచాయి. అప్పుడు కృష్ణుడు రామునితో ఇలా అన్నాడు.

తిష్ఠస్వేహ మహాబాహో దృష్టదోషా మయా హయాః। పద్య్భాం గత్వా హరిష్యామి మణిరత్నం స్యమన్తకమ్ ।। ౩౪.

బలవంతుడా! నీవు ఇక్కడే ఉండి పో. గుర్రాలు అలసిపోయాయని నాకు తెలుసు. నేను నడకన వెళ్లి, స్యామంతక రత్నాన్ని తీసుకొస్తాను.

పద్భ్యామేవ తతో గత్వా శతధన్వానమచ్యుతః। మిథిలాధిపతిం తం వై జఘాన పరమాస్త్రవిత్ ।। ౩౪.

అనంతరం అచ్యుతుడు నడకన వెళ్లి, మిథిలా రాజైన శతధన్వుడిని, మహాశస్త్రవేత్తను సంహరించాడు.

స్యమన్తకం న చాపశ్యద్ధత్వా భోజం మహాబలమ్। నివృత్తం చాబ్రవీత్ కృష్ణం రత్నం దేహీతి లాఙ్గలీ ।। ౩౪.

బలవంతుడైన భోజుడిని సంహరించిన తరువాత కూడా, స్యామంతక రత్నం కనబడలేదు. అప్పుడు లాంగలీ కృష్ణునితో, 'రత్నాన్ని తిరిగి ఇవ్వు' అని అన్నాడు.

నాస్తీతి కృష్ణశ్చోవాచ తతో రామో రుషాన్వితః। ధిక్ఛబ్దమసకృత్ పూర్వ్వం ప్రత్యువాచ జనార్ద్దనమ్ ।। ౩౪.

'ఇక్కడ లేదు' అని కృష్ణుడు చెప్పాడు. అప్పుడు రాముడు కోపంతో, జనార్దనుని పట్ల పునఃపునః నిందా మాటలు అన్నాడు.

భ్రాతృత్వాన్మర్షయామ్యేష స్వస్తి తేఽస్తు వ్రజామ్యహమ్। కృత్యం న మే ద్రారకయా న త్వయా న చ వృష్ణిభిః ।। ౩౪.

అన్నయ్యగా ఉన్న ప్రేమతో నేను ఈ విషయాన్ని మన్నించాను. నీకు శుభం కలగాలి. నేను వెళ్తున్నాను. ఆ మహిళతో, నీవు గానీ, వృష్ణుల గానీ నాకు ఎలాంటి కోపం లేదు.

ప్రవివేశ తతో రామో మిథిలామరిమర్ద్దనః। సర్వ్వకామైరుపహృతైర్మైథిలేనైవ పూజితః ।। ౩౪.

అంతటితో రాముడు, శత్రువులను సంహరించే వాడు, మిథిలలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ మిథిల రాజు అతన్ని అన్ని కావలసిన వస్తువులతో గౌరవంగా సత్కరించాడు.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు బభ్రుర్మతిమతాంవరః। నానారూపాన్ క్రతూన్ సర్వ్వానాజహార నిరర్గలాన్ ।। ౩౪.

అదే సమయంలో, మేధావులలో శ్రేష్ఠుడైన బభ్రువు, ఎన్నో విధాలైన, ఎలాంటి ఆపదలు లేని యజ్ఞాలను నిర్వహించాడు.

దీక్షామయం సకవచం రక్షార్థం ప్రవివేశ హ। స్యమన్తకకృతే రాజా గాధిపుత్రో మహాయశాః ।। ౩౪.

గాధిపుత్రుడైన మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రాజు, స్యామంతక మణి కోసం రక్షణకై కవచంతో, దీక్షా మండపంలోకి ప్రవేశించాడు.

అర్థాన్ రత్నాని చాగ్ర్యాణి ద్రవ్యాణి వివిధాని చ । షష్టివర్షగతే కాలే యజ్ఞేషు విన్యయోజయత్ ।। ౩౪.

అరవై సంవత్సరాలు పూర్తయినప్పుడు, ఆ యజ్ఞాలలో ధనం, అద్భుతమైన రత్నాలు,色色 వస్తువులను సమర్పించాడు.

అక్రూరయజ్ఞ ఇత్యేతే ఖ్యాతాస్తస్య మహాత్మనః। బహ్వన్నదక్షిణాః సర్వ్వే సర్వ్వకామప్రదాయినః ।। ౩౪.

ఆ మహాత్ముడి యజ్ఞాలు 'అక్రూర యజ్ఞాలు' అని ప్రసిద్ధి చెందాయి. అవన్నీ విరివిగా అన్నదానాలు, దానాలు జరిగే యజ్ఞాలు, అన్నిరకాల కోరికలు తీరే విధంగా జరిగేవి.

అథ దుర్య్యోధనో రాజా గత్వాఽథ మిథిలాం ప్రభుః। గదాశిక్షాం తతో దివ్యాం బలభద్రాదవాప్తవాన్ ।। ౩౪.

తర్వాత రాజు దుర్యోధనుడు మిథిలకు వెళ్లి, అక్కడ బలభద్రుని దగ్గర నుండి గదాయుద్ధ విద్యను దైవికంగా అభ్యసించాడు.

ప్రసాద్య తు తతో విప్రా వృష్ణ్యన్ధకమహారథైః। ఆనీతో ద్వారకామేవ కృష్ణేన చ మహాత్మనా ।। ౩౪.

తర్వాత వృష్ణి, అంధక మహారథులతో పాటు బ్రాహ్మణులను సంతుష్టిపరచి, మహాత్ముడైన కృష్ణుడు దుర్యోధనుని ద్వారకకు తీసుకొచ్చాడు.

అక్రూరమన్ధకైః సార్ద్ధముపాయాత్ పురుషర్షభః। యుద్ధే హత్వా తు శత్రుగ్నం సహ బన్ధుమతా బలీ ।। ౩౪.

పురుషశ్రేష్ఠుడు, అక్రూరుడు, అంధకులతో కలిసి వచ్చాడు. యుద్ధంలో బలవంతుడు శత్రుఘ్నుని, బంధుమంతుడితో పాటు సంహరించాడు.

శ్వఫల్కతనయాయాన్తు నరాయాం నరసత్తమౌ। భఙ్గకారస్య తనయో విశ్రుతౌ సుమహాబలౌ ।। ౩౪.

శ్వఫల్కుని కుమారులకు, నరలో ప్రసిద్ధి చెందిన, భంగకారుని ఇద్దరు మహాబలశాలులు కుమారులు పుట్టారు.

జజ్ఞాతేఽన్ధకముఖ్యస్య శత్రుఘ్నో బన్ధుమాంశ్చ తౌ। వధార్థం భఙ్గకారస్య కృష్ణో న ప్రీతిమాన్ భవేత్ ।। ౩౪.

ఆ ఇద్దరు, శత్రుఘ్నుడు మరియు బంధుమంతుడు, అంధకుల ప్రధానునికి పుట్టారు. వారు భంగకారుని సంహారం కోసం పుట్టారు. అందువల్ల కృష్ణుడు సంతోషించలేదు.

జ్ఞాతి భేదభయాద్భీతః సముపేక్షితవాంస్తథా। అపయాతే తథాక్రూరే నావర్షత్పాకశాసనః ।। ౩౪.

బంధువుల మధ్య కలహ భయంతో భయపడి, కృష్ణుడు దాన్ని పట్టించుకోలేదు. అక్రూరుడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ఇంద్రుడు వర్షాన్ని కురిపించలేదు.

అనావృష్ట్యా హతం రాష్ట్రమభవత్తద్వఘోద్యతమ్। తతః ప్రసాదయామాసురక్రూరం కుకురాన్ధకాః ।। ౩౪.

వర్షం లేకపోవడంతో ఆ దేశం నాశనం అయింది, దుర్భిక్షం సంభవించబోయింది. అప్పుడు కుకురులు, అంధకులు అక్రూరుని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించారు.

పునర్ద్వారవతీం ప్రాప్తే తదా దానపతౌ తథా। ప్రవవర్ష సహస్రాక్షః కుక్షౌ జలనిధేస్తతః ।। ౩౪.

దానధర్మంలో ప్రఖ్యాతుడైన అక్రూరుడు మళ్లీ ద్వారకకు వచ్చినప్పుడు, సహస్రనేత్రుడు సముద్రపు గర్భంలో వర్షాన్ని కురిపించాడు.

కన్యాఞ్చ వాసుదేవాయ స్వసారం శీలసమ్మతామ్। అక్రూరః ప్రదదౌ శ్రీమాన్ ప్రీత్యర్థం యదుపుఙ్గవః ।। ౩౪.

యదువీరుడైన శ్రీమంతుడు అక్రూరుడు, తన మంచితనంతో ప్రసిద్ధి చెందిన సోదరిని వాసుదేవునికి పెళ్లి చేసి ఇచ్చాడు, అతని అనుగ్రహం కోసం.

అత విజ్ఞాయ యోగేన కృష్ణో బభ్రుగతం మణిమ్। సభామధ్యే తదా ప్రాహ తమక్రూరం జనార్దనః ।। ౩౪.

అప్పుడు కృష్ణుడు, యోగబలంతో మణి బభ్రువుని వద్దకు వెళ్లిందని తెలుసుకొని, సభ మధ్యలో అక్రూరునితో ఇలా అన్నాడు.

యచ్చ రత్నం మణివరం తవ హస్తగతం ప్రభో। తత్ప్రయచ్ఛస్వ మానార్హ విమతిఞ్చాత్ర మా కృథాః ।। ౩౪.

ప్రభూ, నీ చేతిలో ఉన్న ఆ విలువైన మణిని నాకు ఇవ్వు. ఈ విషయంలో మనసులో ఎలాంటి అసంతృప్తి పెట్టుకోకు.

షష్టివర్షగతే కాలే యద్రోషోఽభూత్తదా మమ। సుసంరూఢః సకృత్ ప్రాప్తస్తత్కాలాశ్రిత్య స మహాన్ ।। ౩౪.

అరవై సంవత్సరాలు పూర్తయిన తర్వాత, అప్పట్లో నాకు కలిగిన కోపం బలంగా పెరిగింది. అది ఒక్కసారి వచ్చినప్పటి నుంచి లోపల బలంగా నిలిచిపోయింది.

తతః కృష్ణస్య వచనాత్ సర్వ్వసాత్వతసంసది। ప్రదదౌ తం మణిం బభ్రురక్లేశేన మహామతిః ।। ౩౪.

అప్పుడు కృష్ణుడు చెప్పిన మాట ప్రకారం, సాత్వతుల సభలో బభ్రువు ఆ మణిని ఏ మాత్రం కష్టం లేకుండా, తన తెలివితో ఇచ్చాడు.

తత ఆర్జ్జవసంప్రాప్తబభ్రుహస్తాదరిన్దమః। దదౌ ప్రహృష్టమనసా తం మణిం బభ్రవే పునః ।। ౩౪.

తర్వాత, శత్రువులను జయించే వాడు నిజాయితీతో బభ్రువు చేతిలోనుండి ఆ మణిని స్వీకరించి, ఆనందంతో మళ్లీ బభ్రువుకే ఇచ్చాడు.