వాయుపురాణమ్

ఋక్షవన్తం గిరివరం విన్ధ్యఞ్చ నగముత్తమమ్। అన్వేషణపరిశ్రాన్తః స దదర్శ మహామనాః ।। ౩౪.

అలా వెతుకుతూ అలసిపోయిన కృష్ణుడు, రక్షల కొండను, ఉత్తమమైన వింధ్య పర్వతాన్ని చూశాడు.

సాశ్వం హతం ప్రసేనం తం నావిన్దత్తత్ర వై మణిమ్। అథ సింహః ప్రసేనస్య శరీరస్యావిదూరతః ।। ౩౪.

అక్కడ ప్రసేనను, అతని గుర్రాన్ని చనిపోయినవారిగా చూశాడు. కానీ మణిని కనుగొనలేదు. ప్రసేన శరీరానికి దగ్గరగా ఒక సింహం కూడా కనిపించింది.

ఋక్షేణ నిహతో దృష్టః పాదైఋక్షస్య సూచితామ్। పదైరన్వేషయామాస గుహామృక్షస్య యాదవః ।। ౩౪.

ఆ సింహాన్ని ఒక రక్ష చంపినట్టు కృష్ణుడు చూశాడు. ఆ రక్ష అడుగులను అనుసరిస్తూ, యాదవుడు ఆ రక్ష గుహను వెతకసాగాడు.

మహత్యతిబిలే వాణీం శుశ్రావ ప్రమదేరితామ్। ధాత్ర్యా కుమారమాదాయ సుతం జామ్బవతో ద్విజాః। ప్రీతిమత్యాథ మణినా మారోదీరిత్యుదీరితామ్ ।। ౩౪.

అప్పుడా గొప్ప గందరగోళమైన అరుపు వినిపించింది, అది ఒక బాధలో ఉన్న స్త్రీ గొంతు. ఆ ధాత్రి, జాంబవంతుని కుమారుడిని తీసుకుని, ప్రేమతో, "బాలా, మణి కోసం ఏడవకూ" అని అనురాగంగా పలికింది.

ప్రసేనమవధీత్ సింహః సింహో జామ్బవతా హతః। సుకుమారక మారోదీస్తవ హ్యేష స్యమన్తకః ।। ౩౪.

ప్రసేనుడిని సింహం చంపింది, ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు సంహరించాడు. బంగారుబాలా, నీవు ఏడవవద్దు, ఇది నీకు స్యామంతక మణి.

వ్యక్తీకృతఞ్చ శబ్దం తం తూర్ణం సోఽపి యయౌ బిలమ్। అపశ్యచ్చ విలాభ్యాశే ప్రసేనమవదారితమ్।। ౩౪.

ఆ శబ్దాన్ని స్పష్టంగా తెలుసుకుని, అతడు వెంటనే ఆ గుహవైపు వెళ్లాడు. అక్కడ ప్రవేశద్వారంలో ప్రసేనుడు చనిపోయి పడివున్నాడు అని చూశాడు.

ప్రవిశ్య చాపి భగవాస్తదృక్షబిలమఞ్జసా। దదర్శ ఋక్షరాజానం జామ్బవన్తముదారధీః ।। ౩౪.

ఆ గుహలోకి నేరుగా ప్రవేశించిన భగవంతుడు, గొప్ప బుద్ధి కలిగిన జాంబవంతుడు అనే ఎలుగుబంటి రాజును చూశాడు.

యుయుధే వాసుదేవస్తు బిలే జామ్బవతా సహ। బాహుభ్యామేవ గోవిన్దో దివసానేకవింశతిమ్ ।। ౩౪.

ఆ గుహలో వాసుదేవుడు జాంబవంతునితో పోరాడాడు. గోవిందుడు తన చేతులతో ఇరవై ఒక రోజులు యుద్ధం చేశాడు.

ప్రవిష్టే చ బిలం కృష్ణే వాసుదేవ పురఃసరాః । పునర్ద్వారవతీమేత్య హతం కృష్ణం న్యవేదయన్ ।। ౩౪.

కృష్ణుడు గుహలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, వాసుదేవుడు ముందుండగా, వారు తిరిగి ద్వారవతికి వచ్చి, కృష్ణుడు చనిపోయాడని తెలియజేశారు.

వాసుదేవస్తు నిర్జిత్య జామ్బవన్తం మహాబలమ్। లేభే జామ్బవతీం కన్యామృక్షరాజస్య సమ్మతామ్ ।। ౩౪.

వాసుదేవుడు మహాబలశాలి జాంబవంతుని జయించి, ఎలుగుబంటి రాజుకు ఇష్టమైన కుమార్తె అయిన జాంబవతిని పొందాడు.

భగవత్తేజసా గ్రస్తో జామ్బవాన్ ప్రసభం మణిమ్। సుతాం జామ్బవతీమాశు విష్వక్సేనాయ దత్తవాన్ ।। ౩౪.

భగవంతుని తేజస్సుతో ఆక్రమించబడిన జాంబవంతుడు, మణిని బలవంతంగా ఇచ్చి, తన కుమార్తె జాంబవతిని కూడా విష్వక్సేనునికి త్వరగా సమర్పించాడు.

మణిం స్యమన్తకం చైవ జగ్రాహాత్మ విశుద్ధయే। అనునీయ ఋక్షరాజం నిర్యయౌ చ తదా బిలాత్ ।। ౩౪.

తనను పవిత్రం చేసుకోవడానికి స్యామంతక మణిని తీసుకుని, ఎలుగుబంటి రాజుతో స్నేహంగా మాట్లాడి, ఆ గుహ నుండి బయటకు వచ్చాడు.

ఏవం స మణిమాదాయ విశోద్ధ్యాత్మానమాత్మనా। దదౌ సత్రాజితే తం వై మణిం సాత్వతసన్నిధౌ ।। ౩౪.

ఈ విధంగా మణిని తీసుకుని, తనను పవిత్రం చేసుకుని, ఆ మణిని సాత్వతుల సమక్షంలో సత్రాజితునికి ఇచ్చాడు.

కన్యాం పునర్జామ్బవతీమువాచ మధుసూదనః। తస్మాన్మిథ్యాభిశాపాత్ స వ్యముచ్యత జనార్దనః ।। ౩౪.

మధుసూదనుడు మళ్లీ జాంబవతితో మాట్లాడాడు. అప్పుడు ఆ అబద్ధపు అపవాదం నుండి జనార్దనుడు విముక్తుడయ్యాడు.

ఇమాం మిథ్యాభిశస్తిం యః కృష్ణస్యేహ వ్యపోహితామ్। వేద మిథ్యాభిశస్తేః స నాభిశస్యతి కర్హిచిత్ ।। ౩౪.

ఈ అబద్ధపు అపవాదం కృష్ణునిపై తొలగించబడిందని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు ఎప్పటికీ అబద్ధపు అపవాదాలు చెప్పరు.

దశ స్వసృభ్యో భార్య్యాభ్యః శత్రజిత్తః శతం సుతాః। ఖ్యాతిమన్తస్త్రయస్తేషాం భఙ్గకారస్తు పూర్వ్వజః। వీరో వ్రతపతిశ్చైవ హ్యపస్వాన్తశ్చ సుప్రియః ।। ౩౪.

సత్రాజితునికి పది భార్యల నుండి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో ముగ్గురు ప్రసిద్ధులు: పెద్దవాడు భంగకారుడు, వీరుడు, వ్రతపతి, చిన్నవాడు సుప్రియుడు.

అథ ద్వారవతీ నామ భఙ్గకారస్య సుప్రజా। సుషువే సా కుమారీస్తు తిస్రో రూపగుణాన్వితాః ।। ౩౪.

తర్వాత, మంచి సంతానం కలిగిన భంగకారుని కుమార్తె ద్వారవతికి, ముగ్గురు అందమైన, గుణవంతులైన కుమారులు పుట్టారు.

సత్య భామోత్తమా స్త్రీణాం వ్రతినీవ దృఢవ్రతా। తథా తపస్వినీ చైవ పితా కృష్ణస్య తాం దదౌ ।। ౩౪.

స్త్రీలలో సత్యభామ ఉత్తమురాలు, వ్రతంలో దృఢంగా ఉండే తపస్వినిలా. ఆమెను తండ్రి కృష్ణునికి ఇచ్చాడు.

యత్తత్ సత్రాజితే కృష్ణో మణిరత్నం స్యమన్తకమ్। ప్రాదాత్తదాహరద్రత్నం భోజేన శతధన్వనా ।। ౩౪.

కృష్ణుడు సత్రాజితునికి ఇచ్చిన స్యామంతక మణిరత్నాన్ని, ఆ తరువాత భోజవంశానికి చెందిన శతధన్వుడు తీసుకున్నాడు.

తదా హి ప్రార్థయామాస సత్యభామామనిన్దితామ్। అక్రూరో రత్నమన్విచ్ఛన్ మణిఞ్చైవ స్యమన్తకమ్ ।। ౩౪.

ఆ సమయంలో, అక్షయమైన మణిని కోరుతూ, అక్రూరుడు నిందలేని సత్యభామను, అలాగే స్యామంతక మణిని కోరాడు.

భద్రకారం తతో హత్వా శతధన్వా మహాబలః। రాత్రౌ తం మణిమాదాయ తతోఽక్రూరాయ దత్తవాన్ ।। ౩౪.

తర్వాత, శతధన్వుడు భద్రకారుణ్ని చంపి, రాత్రి సమయంలో మణిని తీసుకుని, అప్పుడు అక్రూరునికి ఇచ్చాడు.

అక్రూరస్తు తదా రత్నమాదాయ స నరర్షభః। సమయం కారణం చక్రే బోధ్యో నాన్యైస్త్వయేత్యుత ।। ౩౪.

ఆ సమయంలో అగ్రకులవంతుడైన అక్రూరుడు ఆ రత్నాన్ని తీసుకుని, 'ఇది నీకు తప్ప మరెవరికీ తెలియకూడదు' అని ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.

వయమభ్యుపపత్స్యామః కృష్ణేన త్వం ప్రధర్షితః। మమ చ ద్వారకాః సర్వా వశే తిష్టన్త్యసంశయమ్ ।। ౩౪.

మేము అంగీకరిస్తాము; నిన్ను కృష్ణుడు ఓడించినట్లయితే, నా ఆధీనంలో ద్వారకా ప్రజలు అందరూ ఉండిపోతారు, దీనిలో అనుమానం లేదు.

హతే పితరి దుఃశార్త్తా సత్యభామా యశస్వినీ। ప్రయయౌ రథమారుహ్య నగరం వారణావతమ్ ।। ౩౪.

తండ్రి హత్యచేయబడినప్పుడు, మహిమగల సత్యభామా తీవ్ర దుఃఖంతో తన రథంపై ఎక్కి, వారణావత నగరానికి వెళ్లింది.

సత్యభామా తు తద్వృత్తం భోజస్య శతధన్వనః। భర్తుర్నివేద్య దుఃఖార్త్తా పార్శ్వస్థాశ్రూణ్యవర్తయత్ ।। ౩౪.

దుఃఖంతో ఉన్న సత్యభామా, భోజపుత్రుడైన శతధన్వుడు చేసిన పనులను తన భర్తకు చెప్పి, ఆయన పక్కన కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది.

పాణ్డవానాన్తు దగ్ధానాం హరిః కృత్వోదకక్రియామ్ । తుల్యార్థే చైవ భ్రాతౄణాం నియోజయతి సాత్యకిమ్ ।। ౩౪.

పండవులు కాలిపోవడంతో హరి వారి అంత్యక్రియలు చేశాడు. అదే విధంగా వారి సోదరుల కోసం సాత్యకిని కూడా ఆ పనిలో నియమించాడు.

తత స్త్వరితమాగమ్య ద్వారకాం మధుసూదనః। పూర్వ్వజం హలినం శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్ ।। ౩౪.

తర్వాత మధుసూదనుడు త్వరగా ద్వారకాకు వచ్చి, తన అన్నయ్య అయిన హలధరుడికి ఇలా అన్నాడు.

హతః ప్రసేనః సింహేన సత్రాజిచ్ఛతధన్వనా। స్యమన్తకమహం మార్గే తస్య ప్రహర హే ప్రభో ।। ౩౪.

ప్రసేనుడు సింహం చేత చనిపోయాడు, శతధన్వుడు సత్రాజిత్‌ను హతమార్చాడు; స్యామంతక రత్నం అతని మార్గంలో ఉంది — ప్రభూ! అక్కడే దాడి చేయాలి.

తదారోహ రథం శీఘ్రం భోజం హత్వా మహాబలమ్। స్యమన్తకో మహాబాహో తదాస్మాకం భవిష్యతి ।। ౩౪.

ఇప్పుడు వెంటనే రథంపై ఎక్కు; గొప్ప బలవంతుడైన భోజుడిని సంహరించిన తరువాత, స్యామంతక రత్నం మనదే అవుతుంది.