వాయుపురాణమ్

స్యమన్తకం నామ మణిం దత్తవాంస్తస్య భాస్కరః। స తమాబద్ధ్య నగరం ప్రవివేశ మహీపతిః ।। ౩౪.

ఆ భాస్కరుడు స్యామంతకమనే మణిని రాజుకు ఇచ్చాడు. ఆ మణిని ధరించి రాజు తన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.

తం జనాః పర్యధావన్త సూర్యోఽయం గచ్ఛతీతి హ। సభాం విస్మాయయిత్వాథ పురీమన్తఃపురం తథా ।। ౩౪.

అతడిని చూసి ప్రజలు, "ఇదిగో సూర్యుడు వెళ్తున్నాడు!" అని పరుగెత్తారు. సభలో అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచిన రాజు, నగరంలోని అంతఃపురంలోకి ప్రవేశించాడు.

తం ప్రసేనిజితే దివ్యం మణిరత్నం స్యమన్తకమ్। దదౌ భ్రాత్రే నరపతిః ప్రేమ్ణా శక్రజిదుత్తమమ్ ।। ౩౪.

శక్రజిత్ అనే రాజు, ఆ దివ్యమైన స్యామంతక మణిని తన సోదరుడు ప్రసేనకు ప్రేమతో ఇచ్చాడు.

స్యమన్తకో నామ మణిర్యస్య రాష్ట్రే స్థితో భేవత్ । కాలవర్షీ చ పర్జన్యో న చ వ్యాధిభయం తదా ।। ౩౪.

స్యామంతక మణి ఏ రాజ్యంలో ఉంటే, అక్కడ మేఘాలు సమయానికి వర్షం కురిపిస్తాయి. అక్కడ వ్యాధుల భయం ఉండదు.

లిప్సాం చక్రే ప్రసేనాత్తు మణిరత్నం స్యమన్తకమ్। గోవిన్దో న చ తం లేభే శక్తోఽపి న జహార చ ।। ౩౪.

ప్రసేన వద్ద ఉన్న స్యామంతక మణిని పొందాలని గోవిందుడు కోరుకున్నాడు. కానీ ఆయనకు సాధ్యమైనా, దాన్ని దోచుకోలేదు, పొందలేదు కూడా.

కదా చిన్మృగయాం యాతః ప్రసేనస్తేన భూషితః। స్యమన్తకకృతే సింహాద్వధం ప్రాప్తః సుదారుణమ్ ।। ౩౪.

ఒకసారి ప్రసేన ఆ మణిని ధరించి వేటకు వెళ్లాడు. స్యామంతక మణి కారణంగా, అతడు ఒక సింహం చేతిలో భయంకరమైన మరణాన్ని పొందాడు.

జామ్బవానృక్షరాజస్తు తం సింహం నిజఘాన వై । ఆదాయ చ మణిం దివ్యం స్వం బిలం ప్రవివేశ హ ।। ౩౪.

ఆ తర్వాత రక్షరాజు జాంబవంతుడు ఆ సింహాన్ని చంపి, ఆ దివ్యమైన మణిని తీసుకుని తన గుహలోకి వెళ్లాడు.

తత్కర్మ కృష్ణస్య తతో వృష్ణ్యన్ధకమహత్తరాః। మణౌగృధ్నున్తు మన్వానాస్తమేవ విశశఙ్కిరే ।। ౩౪.

ఈ సంఘటన వల్ల వృష్ణి, అంధక వంశస్థులు ఆ మణిని ఆశించి, కృష్ణుడినే అనుమానించారు.

మిథ్యాభిశస్తిం తేభ్యస్తాం బలవానరిసూదనః। అమృష్యమాణో భగవాన్ వనం స విచచార హ ।। ౩౪.

అలా వారు తప్పుడు అపవాదం వేయడాన్ని భగవంతుడు, శత్రువులను సంహరించే వాడు, సహించలేక అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.

స తు ప్రసేనమృగయామచరత్తత్ర చాప్యథ। ప్రసేనస్య పదం గృహ్య పురుషై రాప్తకారిభిః ।। ౩౪.

అక్కడ కృష్ణుడు ప్రసేనను వెతికాడు. తనతో ఉన్న మనుషులతో కలసి ప్రసేన అడుగులను అనుసరించాడు.

ఋక్షవన్తం గిరివరం విన్ధ్యఞ్చ నగముత్తమమ్। అన్వేషణపరిశ్రాన్తః స దదర్శ మహామనాః ।। ౩౪.

అలా వెతుకుతూ అలసిపోయిన కృష్ణుడు, రక్షల కొండను, ఉత్తమమైన వింధ్య పర్వతాన్ని చూశాడు.

సాశ్వం హతం ప్రసేనం తం నావిన్దత్తత్ర వై మణిమ్। అథ సింహః ప్రసేనస్య శరీరస్యావిదూరతః ।। ౩౪.

అక్కడ ప్రసేనను, అతని గుర్రాన్ని చనిపోయినవారిగా చూశాడు. కానీ మణిని కనుగొనలేదు. ప్రసేన శరీరానికి దగ్గరగా ఒక సింహం కూడా కనిపించింది.

ఋక్షేణ నిహతో దృష్టః పాదైఋక్షస్య సూచితామ్। పదైరన్వేషయామాస గుహామృక్షస్య యాదవః ।। ౩౪.

ఆ సింహాన్ని ఒక రక్ష చంపినట్టు కృష్ణుడు చూశాడు. ఆ రక్ష అడుగులను అనుసరిస్తూ, యాదవుడు ఆ రక్ష గుహను వెతకసాగాడు.

మహత్యతిబిలే వాణీం శుశ్రావ ప్రమదేరితామ్। ధాత్ర్యా కుమారమాదాయ సుతం జామ్బవతో ద్విజాః। ప్రీతిమత్యాథ మణినా మారోదీరిత్యుదీరితామ్ ।। ౩౪.

అప్పుడా గొప్ప గందరగోళమైన అరుపు వినిపించింది, అది ఒక బాధలో ఉన్న స్త్రీ గొంతు. ఆ ధాత్రి, జాంబవంతుని కుమారుడిని తీసుకుని, ప్రేమతో, "బాలా, మణి కోసం ఏడవకూ" అని అనురాగంగా పలికింది.

ప్రసేనమవధీత్ సింహః సింహో జామ్బవతా హతః। సుకుమారక మారోదీస్తవ హ్యేష స్యమన్తకః ।। ౩౪.

ప్రసేనుడిని సింహం చంపింది, ఆ సింహాన్ని జాంబవంతుడు సంహరించాడు. బంగారుబాలా, నీవు ఏడవవద్దు, ఇది నీకు స్యామంతక మణి.

వ్యక్తీకృతఞ్చ శబ్దం తం తూర్ణం సోఽపి యయౌ బిలమ్। అపశ్యచ్చ విలాభ్యాశే ప్రసేనమవదారితమ్।। ౩౪.

ఆ శబ్దాన్ని స్పష్టంగా తెలుసుకుని, అతడు వెంటనే ఆ గుహవైపు వెళ్లాడు. అక్కడ ప్రవేశద్వారంలో ప్రసేనుడు చనిపోయి పడివున్నాడు అని చూశాడు.

ప్రవిశ్య చాపి భగవాస్తదృక్షబిలమఞ్జసా। దదర్శ ఋక్షరాజానం జామ్బవన్తముదారధీః ।। ౩౪.

ఆ గుహలోకి నేరుగా ప్రవేశించిన భగవంతుడు, గొప్ప బుద్ధి కలిగిన జాంబవంతుడు అనే ఎలుగుబంటి రాజును చూశాడు.

యుయుధే వాసుదేవస్తు బిలే జామ్బవతా సహ। బాహుభ్యామేవ గోవిన్దో దివసానేకవింశతిమ్ ।। ౩౪.

ఆ గుహలో వాసుదేవుడు జాంబవంతునితో పోరాడాడు. గోవిందుడు తన చేతులతో ఇరవై ఒక రోజులు యుద్ధం చేశాడు.

ప్రవిష్టే చ బిలం కృష్ణే వాసుదేవ పురఃసరాః । పునర్ద్వారవతీమేత్య హతం కృష్ణం న్యవేదయన్ ।। ౩౪.

కృష్ణుడు గుహలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, వాసుదేవుడు ముందుండగా, వారు తిరిగి ద్వారవతికి వచ్చి, కృష్ణుడు చనిపోయాడని తెలియజేశారు.

వాసుదేవస్తు నిర్జిత్య జామ్బవన్తం మహాబలమ్। లేభే జామ్బవతీం కన్యామృక్షరాజస్య సమ్మతామ్ ।। ౩౪.

వాసుదేవుడు మహాబలశాలి జాంబవంతుని జయించి, ఎలుగుబంటి రాజుకు ఇష్టమైన కుమార్తె అయిన జాంబవతిని పొందాడు.

భగవత్తేజసా గ్రస్తో జామ్బవాన్ ప్రసభం మణిమ్। సుతాం జామ్బవతీమాశు విష్వక్సేనాయ దత్తవాన్ ।। ౩౪.

భగవంతుని తేజస్సుతో ఆక్రమించబడిన జాంబవంతుడు, మణిని బలవంతంగా ఇచ్చి, తన కుమార్తె జాంబవతిని కూడా విష్వక్సేనునికి త్వరగా సమర్పించాడు.

మణిం స్యమన్తకం చైవ జగ్రాహాత్మ విశుద్ధయే। అనునీయ ఋక్షరాజం నిర్యయౌ చ తదా బిలాత్ ।। ౩౪.

తనను పవిత్రం చేసుకోవడానికి స్యామంతక మణిని తీసుకుని, ఎలుగుబంటి రాజుతో స్నేహంగా మాట్లాడి, ఆ గుహ నుండి బయటకు వచ్చాడు.

ఏవం స మణిమాదాయ విశోద్ధ్యాత్మానమాత్మనా। దదౌ సత్రాజితే తం వై మణిం సాత్వతసన్నిధౌ ।। ౩౪.

ఈ విధంగా మణిని తీసుకుని, తనను పవిత్రం చేసుకుని, ఆ మణిని సాత్వతుల సమక్షంలో సత్రాజితునికి ఇచ్చాడు.

కన్యాం పునర్జామ్బవతీమువాచ మధుసూదనః। తస్మాన్మిథ్యాభిశాపాత్ స వ్యముచ్యత జనార్దనః ।। ౩౪.

మధుసూదనుడు మళ్లీ జాంబవతితో మాట్లాడాడు. అప్పుడు ఆ అబద్ధపు అపవాదం నుండి జనార్దనుడు విముక్తుడయ్యాడు.

ఇమాం మిథ్యాభిశస్తిం యః కృష్ణస్యేహ వ్యపోహితామ్। వేద మిథ్యాభిశస్తేః స నాభిశస్యతి కర్హిచిత్ ।। ౩౪.

ఈ అబద్ధపు అపవాదం కృష్ణునిపై తొలగించబడిందని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు ఎప్పటికీ అబద్ధపు అపవాదాలు చెప్పరు.

దశ స్వసృభ్యో భార్య్యాభ్యః శత్రజిత్తః శతం సుతాః। ఖ్యాతిమన్తస్త్రయస్తేషాం భఙ్గకారస్తు పూర్వ్వజః। వీరో వ్రతపతిశ్చైవ హ్యపస్వాన్తశ్చ సుప్రియః ।। ౩౪.

సత్రాజితునికి పది భార్యల నుండి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో ముగ్గురు ప్రసిద్ధులు: పెద్దవాడు భంగకారుడు, వీరుడు, వ్రతపతి, చిన్నవాడు సుప్రియుడు.

అథ ద్వారవతీ నామ భఙ్గకారస్య సుప్రజా। సుషువే సా కుమారీస్తు తిస్రో రూపగుణాన్వితాః ।। ౩౪.

తర్వాత, మంచి సంతానం కలిగిన భంగకారుని కుమార్తె ద్వారవతికి, ముగ్గురు అందమైన, గుణవంతులైన కుమారులు పుట్టారు.

సత్య భామోత్తమా స్త్రీణాం వ్రతినీవ దృఢవ్రతా। తథా తపస్వినీ చైవ పితా కృష్ణస్య తాం దదౌ ।। ౩౪.

స్త్రీలలో సత్యభామ ఉత్తమురాలు, వ్రతంలో దృఢంగా ఉండే తపస్వినిలా. ఆమెను తండ్రి కృష్ణునికి ఇచ్చాడు.

యత్తత్ సత్రాజితే కృష్ణో మణిరత్నం స్యమన్తకమ్। ప్రాదాత్తదాహరద్రత్నం భోజేన శతధన్వనా ।। ౩౪.

కృష్ణుడు సత్రాజితునికి ఇచ్చిన స్యామంతక మణిరత్నాన్ని, ఆ తరువాత భోజవంశానికి చెందిన శతధన్వుడు తీసుకున్నాడు.