వాయుపురాణమ్

శుక్రే హుతేఽథ తస్మింస్తు ప్రాదుర్భూతా మహర్షయః। జ్వలన్తో వపుషా యుక్తాః సప్త వై ప్రసవైర్గుణైః ।। ౪.

ఆ వీర్యాన్ని హోమం చేసిన వెంటనే, మహర్షులు జన్మించారు. వారు ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, ఏడు రకాల సృష్టి గుణాలతో ఉన్నారు.

హుతే చాగ్నౌ సకృచ్ఛుక్రే జ్వాలాయా నిఃసృతః కవిః। హిరణ్యగర్భస్తం దృష్ట్వా జ్వాలాం భిత్త్వా వినిఃసృతమ్। భృగుస్త్వమితి హోవాచ యస్మాత్తస్మాత్స వై భృగుః ।। ౪.

వీర్యాన్ని అగ్నిలో హోమం చేసినప్పుడు, ఆ జ్వాల నుండి కవి జన్మించాడు. ఆ జ్వాలను చీల్చుకుని బయటకు వచ్చిన అతన్ని హిరణ్యగర్భుడు చూసి, 'నీవు భృగువు' అని పలికాడు. అందువల్ల అతడు భృగువు అయ్యాడు.

మహాదేవస్తథోద్భూతం దృష్ట్వా బ్రాహ్మణమబ్రవీత్। మమైష పుత్రకామస్య దీక్షితస్య త్వయం ప్రభో। విజజ్ఞేఽథ భృగుర్ద్దేవో మమ పుత్రో భవత్వయమ్ ।। ౪.

మహాదేవుడు ఆ బ్రాహ్మణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నాకు పుత్రకామనతో దీక్ష తీసుకున్నప్పుడు, నీవు ఈ భృగువును సృష్టించావు. కాబట్టి ఈ భృగువు నా కుమారుడు కావాలి.'

తథోతి సమనుజ్ఞాతో మహాదేవః స్వయమ్భువా। పుత్రత్వే కల్పయామాస మహాదేవస్తథా భృగుమ్। వారుణా భృగవస్తస్మాత్తదపత్యఞ్చ స ప్రభుః ।। ౪.

అప్పుడు స్వయంభువు అనుమతితో, మహాదేవుడు భృగువును తన కుమారుడిగా చేసుకున్నాడు. వరుణుని ద్వారా జన్మించినందున, భృగువు వరుణుని కుమారుడిగా కూడా పిలవబడతాడు.

ద్వితీయన్తు తతః శుక్రమఙ్గారేష్వపతత్ప్రభుః। అఙ్గారేష్వఙ్గిరోఽఙ్గాని సంహితాని తతోఽఙ్గిరాః ।। ౪.

తర్వాత రెండవ వీర్యం కోయిలపై పడింది. ఆ కోయిలలలో అవయవాలు కలిసిపోయి, అంగిరసుడు జన్మించాడు.

సమ్భూతిం తస్య తాం దృష్ట్వా వహ్నిర్బ్రహ్మాణమబ్రవీత్। రేతోధాస్తుభ్యమేవాహం ద్వితీయోఽయం మమాస్త్వితి ।। ౪.

అతని జననం చూసిన అగ్ని, బ్రహ్మను చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నీ వీర్యాన్ని నేను స్వీకరించాను. కాబట్టి ఈ రెండవవాడు నా వాడవాలి.'

ఏవమస్త్వితి సోఽప్యుక్తో బ్రహ్మణా సదసస్పతిః। తస్మాదఙ్గిరసశ్చాపి ఆగ్నేయా ఇతి నః శ్రుతమ్ ।। ౪.

అప్పుడు బ్రహ్మ, సభాధిపతి, 'అలా కావాలి' అని సమ్మతించాడు. అందువల్ల అంగిరసుడు అగ్నికి పుత్రుడిగా పిలవబడతాడు.

షట్‌కృత్యస్తు పునః శుక్రే బ్రహ్మణా లోకకారిణా। హుతే సమభవంస్తత్ర షడ్బ్రహ్మాణ ఇతి శ్రుతిః ।। ౪.

తర్వాత బ్రహ్మ, లోకాలను సృష్టించేవాడు, ఆ వీర్యాన్ని ఆరు సార్లు హోమం చేశాడు. అప్పుడు అక్కడ ఆరు బ్రహ్మలు జన్మించారు అని శ్రుతి చెబుతుంది.

మరీచిః ప్రథమస్తత్ర మరీచిభ్యః సముత్థితః। క్రతౌ తస్మిన్ సుతో జజ్ఞే యతస్తస్మాత్స వై క్రతుః ।। ౪.

వారిలో మొదటివాడు మరీచి. ఆయన కిరణాల నుండి ఉద్భవించాడు. ఆ యజ్ఞంలో ఆయన కుమారుడు జన్మించాడు. అందుకే అతడిని క్రతువు అంటారు.

అహం తృతీయ ఇత్యర్థస్తస్మాదత్రిః స కీర్త్త్యతే। కేశైశ్చ నిశితైర్భూతః పులస్త్యస్తేన స స్మృతః ।। ౪.

'నేను మూడవవాడిని' అనే భావంతో అతడిని అత్రి అంటారు. పదునైన జుట్టు నుండి పులస్త్యుడు జన్మించాడు. అందుకే అతడిని పులస్త్యుడు అని గుర్తిస్తారు.

కేశైర్లమ్బైః సముద్భూతస్తస్మాత్తు పులహః స్మృతః । వసుమధ్యాత్సముత్పన్నో వసుమాన్ వసుధాశ్రయః ।। ౪.

పొడవైన జుట్టు నుండి పులహుడు జన్మించాడు. అందుకే అతడిని పులహుడు అంటారు. వసువుల మధ్య నుండి వసుమాన్, భూమిపై ఆధారపడే వాడు, జన్మించాడు.

వసిష్ఠ ఇతి తత్త్వజ్ఞైః ప్రోచ్యతే వ్రహ్మవాదిభిః । ఇత్యేతే బ్రహ్మణః పుత్రా మానసాః షణ్మహర్షయః ।। ౪.

తత్త్వాన్ని తెలిసిన వారు, బ్రహ్మవేత్తలు అతడిని వశిష్ఠుడు అని పిలుస్తారు. ఇలా ఈ ఆరు మహర్షులు బ్రహ్మకు మానస పుత్రులు.

లోకస్య సన్తానకరాస్తైరిమా వర్ద్ధితాః ప్రజాః। ప్రజాపతయ ఇత్యేవం పఠ్యన్తే బ్రహ్మణః సుతాః ।। ౪.

వారు లోకానికి సంతానాన్ని కలిగించారు. ఈ ప్రజలు వీరి వల్ల పెరిగారు. అందువల్ల బ్రహ్మ కుమారులను ప్రజాపతులు అని పిలుస్తారు.

అపరే పితరో నామ ఏతైరేవ మహర్షిభిః। ఉత్పాదితా ఋషిగణాః సప్త లోకేషు విశ్రుతాః ।। ౪.

ఇతరులు పితృదేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందిన వారు కూడా, ఈ మహర్షుల చేతనే సృష్టించబడ్డారు. ఈ ఏడుగురు ఋషుల వంశాలు లోకాలన్నిటిలోనూ పేరుపొందినవి.

మారీచా భార్గవాశ్చైవ తథైవాఙ్గిరసోఽపరే। పౌలస్త్యాః పౌలహాశ్చైవ వాసిష్ఠాశ్చైవ విశ్రుతాః। ఆత్రేయాశ్చ గణాః ప్రోక్తాః పితౄణాం లోకవిశ్రుతాః ।। ౪.

మారీచులు, భృగువంశీయులు, అలాగే అంగిరసులు, పాలస్త్యులు, పాలహులు, ప్రసిద్ధి చెందిన వసిష్ఠులు, ఆత్రేయులు—ఈ వంశాలవారు పితృదేవతలుగా లోకాలన్నిటిలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

ఏతే సమాసతస్తాత పురైవ తు గుణాస్త్రయః। అపూర్వశ్చ ప్రకాశాశ్చ జ్యోతిష్మన్తశ్చ విశ్రుతాః ।। ౪.

ఈ మహర్షులు, ప్రాచీన కాలంలో, మూడు గొప్ప లక్షణాలతో ప్రసిద్ధి చెందారు. అవి—అద్వితీయులు, ప్రకాశవంతులు, మరియు వెలుగునిచ్చేవారు.

తేషాం రాజా యమో దేవో యమైర్విహితకల్మషాః। అపరే ప్రజానాం పతయస్తాఞ్ఛృణుధ్వమతన్ద్రితాః ।। ౪.

వారిలో యముడు దేవతల రాజు. దోషాలు ఉన్నవారిని యములు నియంత్రిస్తారు. మరికొందరు ప్రాణుల పాలకులు. వారి పేర్లు జాగ్రత్తగా వినండి.

కర్ద్దమః కశ్యపః శేషో విక్రాన్తః సుశ్రువాస్తథా। బహుపుత్రః కుమారశ్చ వివస్వాన్ స శుచిశ్రవాః ।। ౪.

కర్దముడు, కశ్యపుడు, శేషుడు, విక్రాంతుడు, సుశ్రువ, బహుపుత్రుడు, కుమారుడు, వివస్వాన్, శుచిశ్రవా—ఇవే వారి పేర్లు.

ప్రచేతసోఽరిష్టనేమిర్బహులస్వ ప్రజాపతిః। ఇత్యేవమాదయోఽన్యేఽపి బహవశ్చ ప్రజేశ్వరాః ।। ౪.

ప్రచేతసుడు, అరిష్టనేమి, బహులస్వుడు, ప్రజాపతి—ఇలా ఇంకా అనేకమంది ప్రాణుల పాలకులు ఉన్నారు.

కుశోచ్చయా వాలఖిల్యాః సమ్భూతాః పరమర్షయః। మనోజవాః సర్వగతాః సార్వభౌమాశ్చ తేఽభవన్ ।। ౪.

వాలఖిల్యులు అనే మహర్షులు, కుశగడ్డి తుదల నుండి జన్మించారు. వారు మనసువేగంతో సంచరించేవారు, అన్నిచోట్ల ఉండేవారు, భూమిపై అధిపతులయ్యారు.

జాతా భస్మవ్యపోహిన్యాం బ్రహ్మర్షిగణసమ్మతాః। వైఖానసా మునిగణాస్తపఃశ్రుతపరాయణాః ।। ౪.

బస్మాన్ని అపసారించే శక్తి నుండి జన్మించిన వైఖానస మునులు, బ్రహ్మర్షులందరిలోనూ గౌరవింపబడుతారు. వారు తపస్సు, విద్యలకు అంకితమై ఉంటారు.

స్రోతోభ్యస్తస్య చోత్పన్నావశ్వినౌ రూపసమ్మితౌ। విదుర్జన్మాక్షరజసో విమలా నేత్రసమ్భవాః ౪.

ఆ మహర్షి ప్రవాహాల నుండి అశ్వినీదేవతలు జన్మించారు. వారు రూపంలో సమానులు, వారి జననం పవిత్రమైనది, మలినములేని వారు, కళ్ల నుండి ఉద్భవించారు.

జ్యేష్ఠాః ప్రజానాం పతయః స్రోతోభ్యస్తస్య జజ్ఞిరే। ఋషయో రోమకూపేభ్యస్తథా స్వేదమలోద్భవాః ।। ౪.

ప్రాణుల పెద్దలు ఆయన ప్రవాహాల నుండి పుట్టారు. ఋషులు ఆయన రోమకూపాల నుండి, మరికొందరు చెమట మలినాల నుండి ఉద్భవించారు.

దారుణా హి రుతే మాసా నిర్యాసాః పక్షసన్ధయః। వత్సరా యే త్వహోరాత్రాః పిత్రం జ్యోతిశ్చ దారుణమ్ ।। ౪.

నిజంగా, మాసాలు కఠినమైనవి, పక్షాలు వాటి మధ్యసంధులు. సంవత్సరాలు, పగలు-రాత్రులు, తండ్రి అనగా కఠినమైన వెలుగు.

రౌద్రం లోహితమిత్యాహుర్లోహితం కనకం స్మృతమ్। తన్మైత్రమితి విజ్ఞేయం ధూమశ్చ పశవః స్మృతాః ।। ౪.

దారుణమైనదాన్ని ఎరుపు అంటారు. ఎరుపు అంటే బంగారం అని భావిస్తారు. అది మిత్రంగా గుర్తించాలి. పొగను జంతువులుగా చెబుతారు.

యేఽర్చ్చిషస్తస్య తే రుద్రాస్తథాదిత్యాః సముద్భవాః। అఙ్గారేభ్యః సముత్పన్నా జ్యోతిషో దివ్యమానుషాః ।। ౪.

ఆయన జ్వాలలు రుద్రులు, అలాగే ఆదిత్యులు జన్మించారు. అగ్నికణల నుండి దివ్యమైన మరియు మానవీయమైన వెలుగులు పుట్టాయి.

ఆదిమానస్య లోకస్య బ్రహ్మా బ్రహ్మసముద్భవః। సర్వకామదమిత్యాహుస్తత్ర కన్యాముదాహరన్ ।। ౪.

మనస్సు లోకానికి ఆదిగా బ్రహ్మా, బ్రహ్మనుండి జన్మించాడు. అతడిని సమస్త కోరికలను తీరుస్తాడని అంటారు. అక్కడ ఒక కన్యను కూడా పేర్కొన్నారు.

బ్రహ్మా సురగురుస్తత్ర త్రిదశైః సంప్రసీదతి। ఇమే వై జనయిష్యన్తి ప్రజాః సర్వాః ప్రజేశ్వరాః ।। ౪.

అక్కడ బ్రహ్మా, దేవతల గురువు, ముప్పైమూడు దేవతలతో సంతోషిస్తాడు. ఈ ప్రాణుల పాలకులు అన్ని జాతులను సృష్టిస్తారు.

స్వే ప్రజానాం పతయః సర్వే చాపి తపస్వినః। తత్ప్రసాదాదిమాఁల్లోకాన్ధారయేయురిమాః క్రియాః ।। ౪.

ప్రతి ప్రాణుల పాలకులు, తపస్సులో నిమగ్నమైనవారు, ఆయన అనుగ్రహంతో ఈ లోకాలన్నింటిని, వాటి కర్మలను ఆదికాలం నుండి పోషిస్తారు.