వాయుపురాణమ్

ధన్వినో నిశితైర్బాణైరవాప శ్రియముత్తమామ్। బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ విత్తమశ్వమేధమహాయశాః ।। ౩౩.

తీవ్రమైన బాణాలతో ఆ ధనుర్ధారి అత్యుత్తమమైన ఐశ్వర్యాన్ని సంపాదించాడు. అశ్వమేధయజ్ఞంలో ప్రసిద్ధి పొందినవాడు, బ్రాహ్మణులకు ధనం దానం చేశాడు.

రాజ్ఞస్తు రుక్మకవచాదపరావృత్త్య వీరహాః। జజ్ఞిరే పఞ్చ పుత్రాస్తు మహాసత్త్వా మహాబలాః ।। ౩౩.

రుక్మకవచ మహారాజు వీరహత్యను మానిన తర్వాత, అతనికి గొప్ప బలమున్న ఐదుగురు కుమారులు పుట్టారు.

రుక్మేషుః పృథురుక్మశ్చ జ్యామఘః పరిఘో హరిః। పరిఘఞ్చ హరిఞ్చైవ విదేహే స్థాపయత్పితా ।। ౩౩.

రుక్మేశు, పృథురుక్మ, జ్యామఘ, పరిఘ, హరి — వీరిలో పరిఘ, హరిని వారి తండ్రి విదేహ దేశంలో స్థాపించాడు.

బ్రహ్మేషురభవద్రాజా పృథురుక్మస్తదాశ్రయః। తేభ్యః ప్రవ్రజితో రాజ్యా జ్జ్యామఘోఽభవదాశ్రమే ।। ౩౩.

బ్రహ్మేశు రాజుగా అయ్యాడు, పృథురుక్ముని ఆధారంగా. జ్యామఘుడు రాజ్యాన్ని వదిలి, ఆశ్రమంలో నివసించాడు.

ప్రశాన్తస్తు వనే ఘోరే బ్రాహ్మణేనావబోధితః। జగామ ధనురాదాయ దేశమధ్యం రథీ ధ్వజీ ।। ౩౩.

భయంకరమైన అరణ్యంలో ప్రశాంతంగా ఉండి, ఒక బ్రాహ్మణుని బోధనతో, తన విల్లు తీసుకుని, రథంతో, జెండాతో మధ్యదేశానికి వెళ్లాడు.

నర్మ్మదానూప ఏకాకీ మేకలావృత్తికా అపి। ఋక్షవన్తం గిరిం గత్వా శుక్తిమన్యామథావిశత్ ।। ౩౩.

నర్మదా నది తీరంలో, మేకల ప్రాంతంలో ఒంటరిగా, ఋక్షవంత పర్వతాన్ని చేరి, ఆ తరువాత శుక్తిమాన్ లో ప్రవేశించాడు.

జ్యామఘస్యాభవద్భార్యా శైభ్యా బలవతీ భృశమ్। అపుత్రోఽపి స వై రాజా భార్యామన్యాం న విన్దతి ।। ౩౩.

జ్యామఘునికి భార్యగా శైభ్యా ఉండేది, ఆమె బలవంతురాలు. రాజు సంతానం లేకపోయినా, మరో భార్యను తీసుకోలేదు.

తస్యాసీద్విజయో యుద్ధే తతః కన్యామవాప సః। భార్యామువాచ రాజా స స్నుషేతి తు నరేశ్వరః ।। ౩౩.

ఆయన యుద్ధంలో విజయం సాధించి, ఒక కన్యను పొందాడు. రాజు తన భార్యతో, 'ఇది మన కోడలు' అని చెప్పాడు.

ఏవముక్తాబ్రవీదేవం కామ్యే యన్తే స్నుషేతి సా। యస్తే జనిష్యతే పుత్రస్తస్య భార్యా భవిష్యతి ।। ౩౩.

అలా చెప్పినపుడు, ఆమె 'అలా కావచ్చు, ఈమె మన కోడలే. నీకు పుట్టే కుమారుడికి ఈమె భార్య అవుతుంది' అని సమాధానం చెప్పింది.

తస్య సా తపసోగ్రేణ శైబ్యా వైశం ప్రసూయత । పుత్రం విదర్భం సుభగా శైబ్యా పరిణతా సతీ ।। ౩౩.

శైబ్యుడు తన ఘనమైన తపస్సు వల్ల శైబ్య అనే సతీమణికి విద్యర్భ అనే కుమారుడిని జన్మనిచ్చాడు. శైబ్య సతీమణి పరిపక్వతతో ఆ కుమారుని ప్రసవించింది.

రాజపుత్రౌ తు విద్వాంసౌ స్నుషాయాం క్రథుకౌశికౌ। పుత్రౌ విదర్భోఽజనయచ్ఛూరౌ రణవిశారదౌ ।। ౩౩.

విదర్భుడు తన కోడలికి ఇద్దరు కుమారులను కనిపించాడు—క్రతు, కౌశిక. వీరిద్దరూ యుద్ధంలో నిపుణులు, పరాక్రమవంతులు.

లోమపాదం తృతీయన్తు పశ్చాజ్జజ్ఞే సుధార్మికః। లోమ పాదాత్మజోవస్తురాహృతిస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౩.

తర్వాత మూడవ కుమారుడిగా ధర్మమయుడైన లోమపాదుడు జన్మించాడు. లోమపాదునికి అవస్తురుడు కుమారుడు, అతనికి ఆహృతుడు పుట్టాడు.

కౌశికస్య చిదిః పుత్రస్తస్మాచ్చైద్యా నృపాః స్మృతాః । క్రథోర్విదర్భపుత్రస్తు కున్తిస్తస్యాత్మజోఽభవత్ ।। ౩౩.

కౌశికునికి సిదిది అనే కుమారుడు పుట్టాడు. అతని వంశంలో చైద్య రాజులు ప్రసిద్ధికెక్కారు. క్రతువు ద్వారా విద్యర్భునికి కుంతి అనే కుమారుడు పుట్టాడు. కుంతికి కూడా కుమారుడు కుంతే.

కున్తేర్ధృష్టసుతో జజ్ఞే పురోధృష్టః ప్రతాపవాన్ । ధృష్టస్య పుత్రో ధర్మాత్మా నిర్వృతిః పరవీరహా ।। ౩౩.

కుంతికి ధైర్యశాలి ధృష్టుడు, పురోధృష్టుడు జన్మించాడు. ధృష్టునికి ధర్మమయుడైన, శత్రువులను జయించిన నిర్వృతి కుమారుడు.

తస్య పుత్రో దశార్హస్తు మహాబలపరాక్రమః। దశర్హస్య సుతో వ్యోమా తతో జీమూత ఉచ్యతే ।। ౩౩.

నిర్వృతికి మహాబలశాలి, పరాక్రమవంతుడైన దశార్హుడు కుమారుడు. దశార్హునికి వ్యోముడు కుమారుడు, వ్యోముని వంశంలో జీమూతుడు పుట్టాడు.

జీమూతపుత్రో వికృతిస్తస్య భీమరథః సుతః. అథ భీమరథస్యాసీత్ పుత్రో రథవరః కిల ।। ౩౩.

జీమూతునికి వికృతి కుమారుడు, వికృతికి భీమరథుడు కుమారుడు. భీమరథునికి రథవరుడు కుమారుడు.

దాతా ధర్మ్మరతో నిత్యం శీలసత్యపరాయణః। తస్య పుత్రో నవరథస్తతో దశరథః స్మృతః ।। ౩౩.

రథవరుడు ఎల్లప్పుడూ దాత, ధర్మంలో నిష్ట, మంచి స్వభావం, సత్యంలో స్థిరుడు. అతనికి నవరథుడు కుమారుడు, నవరథుని వంశంలో దశరథుడు పుట్టాడు.

తస్య చైకాదశరథః శకునిస్తస్య చాత్మజః। తస్మాత్ కరమ్భకో ధన్వీ దేవరాతోఽభవత్తతః ।। ౩౩.

దశరథునికి ఏకాదశరథుడు కుమారుడు, అతనికి శకుని కుమారుడు. శకునికి ధనుర్విద్యలో నిపుణుడైన కరంభకుడు కుమారుడు, అతనికి దేవరాతుడు పుట్టాడు.

దేవక్షత్రోఽభవద్రాజా దేవరాతిర్మ్మహాయశాః। దేవక్షత్రసుతో జజ్ఞే దేవనః క్షత్రనన్దనః ।। ౩౩.

దేవరాతుడు మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రాజు దేవక్షత్రుడు అయ్యాడు. దేవక్షత్రునికి దేవన అనే కుమారుడు పుట్టాడు, అతడు క్షత్ర వంశానికి ఆనందంగా నిలిచాడు.

దేవనాత్ స మధుర్జజ్ఞే యస్య మేధార్థసమ్భవః। మధోశ్చాపి మహాతేజా మనుర్మనువశస్తథా ।। ౩౩.

దేవనుని వంశంలో మధు జన్మించాడు, అతని జననం జ్ఞానార్థం జరిగింది. మధుని వంశంలో మహాతేజస్సు కలిగిన మనువు, అలాగే మనువంశం పుట్టింది.

నన్దనశ్చ మహాతేజా మహాపురువశస్తథా। ఆసీత్ పురువశాత్ పుత్రః పురుద్వాన్ పురుషోత్తమః ।। ౩౩.

నందనుడు మహాతేజస్సుతో జన్మించాడు, మహాపురువశుడు కూడా పుట్టాడు. పురువశుని కుమారుని వంశంలో పురుద్వాన్ అనే ఉత్తముడు జన్మించాడు.

జజ్ఞే పురుద్వతః పుత్రో భద్రవత్యాం పురూద్వహః। ఐక్షాకీ త్వభవద్భార్యా సత్త్వస్తస్యామజాయత। సత్త్వాత్ సత్త్వగుణో పేతః సాత్త్వతః కీర్తివర్ద్ధనః ।। ౩౩.

పురుద్వాన్‌కు భద్రవతిలో పురూద్వహుడు కుమారుడు. అతని భార్య ఐక్షాకి, వారికి సత్వ అనే కుమారుడు పుట్టాడు. సత్వుని నుంచి సత్వగుణంతో కూడిన సాత్త్వతుడు పుట్టి, కీర్తిని పెంచాడు.

ఇమాం విసృష్టిం విజ్ఞాయ జ్యామఘస్య మహాత్మనః। ప్రజావానేతి సాయుజ్యం రాజ్ఞః సోమస్య ధీమతః ।। ౩౩.

ఈ జ్యామఘ మహాత్ముని వంశాన్ని తెలుసుకొని, అతడు సంతానవంతుడై, జ్ఞానవంతుడైన సోమరాజుతో ఐక్యాన్ని పొందాడు.

సూత ఉవాచ।। సాత్వతీ రూపసమ్పన్నం కౌశల్యా సుషువే సుతమ్। భజినం భజమానం చ దివ్యం దేవావృధం నృపమ్ ।। ౩౪.

సూతుడు చెప్పాడు: కౌశల్యా సాత్త్వత వంశానికి చెందిన, అందంతో కూడిన కుమారుడిని కనింది—భజినుడు, భజమానుడు, దివ్యుడు, దేవావృద్ధ అనే రాజు.

అన్ధకఞ్చ సహాభోజం వృష్ణిఞ్చ యదునన్దనమ్। తేషాం హి సర్గాశ్చత్వారః శ్రృణుధ్వం విస్తరేణ వై ।। ౩౪.

అంధకుడు, సహాభోజుడు, వృష్ణి, యదువు వంశస్థుడు కూడా పుట్టారు. వీరి నాలుగు వంశాల వివరాలను ఇప్పుడు వినండి.

భజమానస్య శ్రృఞ్జయ్యాం బాహ్యశ్చోపరి బాహ్యకః। శ్రృఞ్జయస్య సుతే ద్వే తు బాహ్యకస్తే ఉదావహత్ ।। ౩౪.

భజమానునికి శృంజయ ద్వారా బాహ్యుడు పుట్టాడు, అతని తరువాత బాహ్యకుడు జన్మించాడు. శృంజయకు ఇద్దరు కుమారులు, వారిని బాహ్యకుడు పెళ్లి చేసుకున్నాడు.

తస్య భార్యే భగిన్యౌ తే ప్రాసూతేతి సుతాన్ బహూన్। నిమిశ్చ పణవశ్చైవ వృష్ణిః పరపురఞ్జయః ।। ౩౪.

అతనికి భార్యలు ఇద్దరు, వారు సోదరీమణులు. వారు అతనికి అనేక మంది కుమారులను కనారు—నిమి, పణవుడు, వృష్ణి అనే శత్రు నగరాలను జయించినవాడు.

యే బాహ్యకార్య్యశ్రృఞ్జయ్యాం భజమానాద్విజజ్ఞిరే। అయుతాయుతసాహస్ర శతజిదథ వామకః ।। ౩౪.

బాహ్యకార్యశృఙ్జయ, అయుతాయుత, సహస్ర, శతజిత్, వామకుడు అనే ప్రాంతాలలో బ్రాహ్మణులుగా గుర్తించబడినవారు ఉన్నారు.

బాహ్యకార్య్యాభగిన్యాం యే భజమానా ద్విజజ్ఞిరే। తేషాం దేవావృధో రాజా చచార పరమం తపః ।। ౩౪.

బాహ్యకార్యాభగినిలో బ్రాహ్మణులుగా పేరుగాంచిన వారిలో దేవావృద్ధుడు అనే రాజు గొప్ప తపస్సు ఆచరించాడు.