వాయుపురాణమ్

స్వాహేః పుత్రోఽభవద్రాజా రశాదుర్దదతాం వరః। ఘృతమ్ప్రసూతమిచ్ఛన్తి రశాదోరగ్ర్యమాత్మజమ్ ।। ౩౩.

స్వాహాకు రాజు రశాదు అనే కుమారుడు జన్మించాడు, అతడు గొప్ప దాత. ఘృతంలో జన్మించిన రశాదుని శ్రేష్ఠ కుమారుడిని కోరేవారు అతడిని కోరుతారు.

మహాక్రతుభిరీజే స వివిధైరాప్తదక్షిణైః। చిత్రైశ్చిత్రరథస్తస్య పుత్ర కర్మ్మభిరన్వితః ।। ౩౩.

ఆ మహారాజు గొప్ప యజ్ఞాలతో, విభిన్నమైన, సమృద్ధిగా దక్షిణలు ఇచ్చి అభిషేకం పొందాడు. అతని కుమారుడు చిత్రరథుడు, అద్భుతమైన కార్యాలతో ప్రసిద్ధి పొందాడు.

ఏవం చిత్రరథో వీరో యజ్ఞాన్ విపులదక్షిణాన్। శశబిన్దుః పరం వృత్తో రాజర్షీణామనుష్ఠితః ।। ౩౩.

ఇలా ధైర్యవంతుడైన చిత్రరథుడు, విస్తారమైన దక్షిణలతో యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు. రాజర్షులలో శశబిందువు తన ఉత్తమ ప్రవర్తనతో పేరుగాంచాడు.

చక్రవర్త్తీ మహాసత్త్వో మహావీర్యో బహుప్రజః। తత్రానువంశశ్లోకోఽయం యస్మిన్ గీతః పురావిదైః ।। ౩౩.

అతడు ప్రపంచాన్ని ఏకచక్రాధిపతిగా పాలించినవాడు, అపారమైన బలంతో, పరాక్రమంతో, అనేక సంతానంతో ఉన్నవాడు. అతని గురించి పురాతన ఋషులు ఈ వంశశ్లోకాన్ని పాడారు.

శశబిన్దోస్తు పుత్రాణాం శతానామభవచ్ఛతమ్। ధీమతామనురూపాణాం భూరిద్రవిణతేజసామ్ ।। ౩౩.

శశబిందువుకు వంద మంది కుమారులు ఉండేవారు. వారు అందరూ జ్ఞానవంతులు, తగిన విధంగా అపారమైన ధనం, తేజస్సుతో కూడినవారు.

తేషాం షట్ చ ప్రధానాస్తు పృథుషాట్కా మహాబలాః। పృథుశ్రవా పృథుయశాః పృథుధర్మ్మా పృథుఞ్జయః ।। ౩౩.

వారిలో ఆరుగురు ముఖ్యులు, మహాబలశాలులు: పృథుషాట్క, పృథుశ్రవా, పృథుయశ, పృథుధర్మ, పృథుంజయ.

పృథుకీర్త్తిః పృథున్దాతా రాజానః శాశిబిన్దవాః। శంసన్తి చ పురాణాని పార్థశ్రవసమన్తరమ్। అన్తరః స పురా యస్తు యజ్ఞస్య తనయోఽభవత్ ।। ౩౩.

పృథుకీర్తి, పృథుందాత కూడా శశిబిందువులలో రాజులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. పురాణాలు, పార్థశ్రవసును తప్ప, యజ్ఞంలో జన్మించిన కుమారుడు అంతర అని చెబుతాయి.

ఉశనా సుతధర్మ్మాత్మా అవాప్య పృథివీమిమామ్। ఆజహారాశ్వమేధానాం శతముత్తమధార్మ్మికః ।। ౩౩.

ధర్మస్వభావుడైన ఉశనా ఈ భూమిని సంపాదించి, ఉత్తమమైన, ధార్మికమైన వంద అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించాడు.

మరుత్తస్తస్య తనయో రాజర్షీణామనుష్ఠితః। వీరః కమ్బలబర్హిస్తు మరుత్తతనయః స్మృతః ।। ౩౩.

అతని కుమారుడు మరుత్తుడు, రాజర్షులలో ప్రసిద్ధుడు. మరుత్తుని కుమారుడు, వీరుడైన కంబలబర్హి అని గుర్తించబడ్డాడు.

పుత్రస్తు రుక్మకవచో విద్వాన్ కమ్బలవర్హిషః। నిహత్య రుక్మకవచః పురా కవచినో రణే ।। ౩౩.

కంబలబర్హికి రుక్మకవచుడు అనే జ్ఞానవంతుడు కుమారుడయ్యాడు. పురాతన కాలంలో రుక్మకవచుడు యుద్ధంలో కవచులను సంహరించాడు.

ధన్వినో నిశితైర్బాణైరవాప శ్రియముత్తమామ్। బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ విత్తమశ్వమేధమహాయశాః ।। ౩౩.

తీవ్రమైన బాణాలతో ఆ ధనుర్ధారి అత్యుత్తమమైన ఐశ్వర్యాన్ని సంపాదించాడు. అశ్వమేధయజ్ఞంలో ప్రసిద్ధి పొందినవాడు, బ్రాహ్మణులకు ధనం దానం చేశాడు.

రాజ్ఞస్తు రుక్మకవచాదపరావృత్త్య వీరహాః। జజ్ఞిరే పఞ్చ పుత్రాస్తు మహాసత్త్వా మహాబలాః ।। ౩౩.

రుక్మకవచ మహారాజు వీరహత్యను మానిన తర్వాత, అతనికి గొప్ప బలమున్న ఐదుగురు కుమారులు పుట్టారు.

రుక్మేషుః పృథురుక్మశ్చ జ్యామఘః పరిఘో హరిః। పరిఘఞ్చ హరిఞ్చైవ విదేహే స్థాపయత్పితా ।। ౩౩.

రుక్మేశు, పృథురుక్మ, జ్యామఘ, పరిఘ, హరి — వీరిలో పరిఘ, హరిని వారి తండ్రి విదేహ దేశంలో స్థాపించాడు.

బ్రహ్మేషురభవద్రాజా పృథురుక్మస్తదాశ్రయః। తేభ్యః ప్రవ్రజితో రాజ్యా జ్జ్యామఘోఽభవదాశ్రమే ।। ౩౩.

బ్రహ్మేశు రాజుగా అయ్యాడు, పృథురుక్ముని ఆధారంగా. జ్యామఘుడు రాజ్యాన్ని వదిలి, ఆశ్రమంలో నివసించాడు.

ప్రశాన్తస్తు వనే ఘోరే బ్రాహ్మణేనావబోధితః। జగామ ధనురాదాయ దేశమధ్యం రథీ ధ్వజీ ।। ౩౩.

భయంకరమైన అరణ్యంలో ప్రశాంతంగా ఉండి, ఒక బ్రాహ్మణుని బోధనతో, తన విల్లు తీసుకుని, రథంతో, జెండాతో మధ్యదేశానికి వెళ్లాడు.

నర్మ్మదానూప ఏకాకీ మేకలావృత్తికా అపి। ఋక్షవన్తం గిరిం గత్వా శుక్తిమన్యామథావిశత్ ।। ౩౩.

నర్మదా నది తీరంలో, మేకల ప్రాంతంలో ఒంటరిగా, ఋక్షవంత పర్వతాన్ని చేరి, ఆ తరువాత శుక్తిమాన్ లో ప్రవేశించాడు.

జ్యామఘస్యాభవద్భార్యా శైభ్యా బలవతీ భృశమ్। అపుత్రోఽపి స వై రాజా భార్యామన్యాం న విన్దతి ।। ౩౩.

జ్యామఘునికి భార్యగా శైభ్యా ఉండేది, ఆమె బలవంతురాలు. రాజు సంతానం లేకపోయినా, మరో భార్యను తీసుకోలేదు.

తస్యాసీద్విజయో యుద్ధే తతః కన్యామవాప సః। భార్యామువాచ రాజా స స్నుషేతి తు నరేశ్వరః ।। ౩౩.

ఆయన యుద్ధంలో విజయం సాధించి, ఒక కన్యను పొందాడు. రాజు తన భార్యతో, 'ఇది మన కోడలు' అని చెప్పాడు.

ఏవముక్తాబ్రవీదేవం కామ్యే యన్తే స్నుషేతి సా। యస్తే జనిష్యతే పుత్రస్తస్య భార్యా భవిష్యతి ।। ౩౩.

అలా చెప్పినపుడు, ఆమె 'అలా కావచ్చు, ఈమె మన కోడలే. నీకు పుట్టే కుమారుడికి ఈమె భార్య అవుతుంది' అని సమాధానం చెప్పింది.

తస్య సా తపసోగ్రేణ శైబ్యా వైశం ప్రసూయత । పుత్రం విదర్భం సుభగా శైబ్యా పరిణతా సతీ ।। ౩౩.

శైబ్యుడు తన ఘనమైన తపస్సు వల్ల శైబ్య అనే సతీమణికి విద్యర్భ అనే కుమారుడిని జన్మనిచ్చాడు. శైబ్య సతీమణి పరిపక్వతతో ఆ కుమారుని ప్రసవించింది.

రాజపుత్రౌ తు విద్వాంసౌ స్నుషాయాం క్రథుకౌశికౌ। పుత్రౌ విదర్భోఽజనయచ్ఛూరౌ రణవిశారదౌ ।। ౩౩.

విదర్భుడు తన కోడలికి ఇద్దరు కుమారులను కనిపించాడు—క్రతు, కౌశిక. వీరిద్దరూ యుద్ధంలో నిపుణులు, పరాక్రమవంతులు.

లోమపాదం తృతీయన్తు పశ్చాజ్జజ్ఞే సుధార్మికః। లోమ పాదాత్మజోవస్తురాహృతిస్తస్య చాత్మజః ।। ౩౩.

తర్వాత మూడవ కుమారుడిగా ధర్మమయుడైన లోమపాదుడు జన్మించాడు. లోమపాదునికి అవస్తురుడు కుమారుడు, అతనికి ఆహృతుడు పుట్టాడు.

కౌశికస్య చిదిః పుత్రస్తస్మాచ్చైద్యా నృపాః స్మృతాః । క్రథోర్విదర్భపుత్రస్తు కున్తిస్తస్యాత్మజోఽభవత్ ।। ౩౩.

కౌశికునికి సిదిది అనే కుమారుడు పుట్టాడు. అతని వంశంలో చైద్య రాజులు ప్రసిద్ధికెక్కారు. క్రతువు ద్వారా విద్యర్భునికి కుంతి అనే కుమారుడు పుట్టాడు. కుంతికి కూడా కుమారుడు కుంతే.

కున్తేర్ధృష్టసుతో జజ్ఞే పురోధృష్టః ప్రతాపవాన్ । ధృష్టస్య పుత్రో ధర్మాత్మా నిర్వృతిః పరవీరహా ।। ౩౩.

కుంతికి ధైర్యశాలి ధృష్టుడు, పురోధృష్టుడు జన్మించాడు. ధృష్టునికి ధర్మమయుడైన, శత్రువులను జయించిన నిర్వృతి కుమారుడు.

తస్య పుత్రో దశార్హస్తు మహాబలపరాక్రమః। దశర్హస్య సుతో వ్యోమా తతో జీమూత ఉచ్యతే ।। ౩౩.

నిర్వృతికి మహాబలశాలి, పరాక్రమవంతుడైన దశార్హుడు కుమారుడు. దశార్హునికి వ్యోముడు కుమారుడు, వ్యోముని వంశంలో జీమూతుడు పుట్టాడు.

జీమూతపుత్రో వికృతిస్తస్య భీమరథః సుతః. అథ భీమరథస్యాసీత్ పుత్రో రథవరః కిల ।। ౩౩.

జీమూతునికి వికృతి కుమారుడు, వికృతికి భీమరథుడు కుమారుడు. భీమరథునికి రథవరుడు కుమారుడు.

దాతా ధర్మ్మరతో నిత్యం శీలసత్యపరాయణః। తస్య పుత్రో నవరథస్తతో దశరథః స్మృతః ।। ౩౩.

రథవరుడు ఎల్లప్పుడూ దాత, ధర్మంలో నిష్ట, మంచి స్వభావం, సత్యంలో స్థిరుడు. అతనికి నవరథుడు కుమారుడు, నవరథుని వంశంలో దశరథుడు పుట్టాడు.

తస్య చైకాదశరథః శకునిస్తస్య చాత్మజః। తస్మాత్ కరమ్భకో ధన్వీ దేవరాతోఽభవత్తతః ।। ౩౩.

దశరథునికి ఏకాదశరథుడు కుమారుడు, అతనికి శకుని కుమారుడు. శకునికి ధనుర్విద్యలో నిపుణుడైన కరంభకుడు కుమారుడు, అతనికి దేవరాతుడు పుట్టాడు.

దేవక్షత్రోఽభవద్రాజా దేవరాతిర్మ్మహాయశాః। దేవక్షత్రసుతో జజ్ఞే దేవనః క్షత్రనన్దనః ।। ౩౩.

దేవరాతుడు మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రాజు దేవక్షత్రుడు అయ్యాడు. దేవక్షత్రునికి దేవన అనే కుమారుడు పుట్టాడు, అతడు క్షత్ర వంశానికి ఆనందంగా నిలిచాడు.