వాయుపురాణమ్

సామవేదశ్చ వృత్తాఢ్యః సర్వగేయపురఃసరః। విశ్వావస్వాదిభిః సార్ద్ధం గన్ధర్వైః సమ్భృతోఽభవత్ ।। ౪.

సామవేదం ఛందస్సులతో నిండినది, అన్ని పాటలకు ప్రథమమైనది. విశ్వావసు మొదలైన గంధర్వులతో కలిసి అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది.

బ్రహ్మ వేదస్తథా ఘోరైః కృత్యావిధిభిరన్వితః। ప్రత్యఙ్గిరసయోగైశ్చ ద్విశరీరశిరోఽభవత్ ।। ౪.

బ్రహ్మవేదం భయంకరమైన కర్మవిధులతో, అథర్వాంగిరసుల ఆచరణలతో కూడి, రెండు శరీరాలు, రెండు తలలతో ప్రकटించబడింది.

లక్షణాని స్వరాః స్తోభా నిరుక్తస్వరభక్తయః। ఆశ్రయస్తు వషట్‌కారో నిగ్రహప్రగ్రహావపి ।। ౪.

అచ్చులు, స్వరాలు, స్థోభాలు, నిర్వచన స్వర విభాగాలు, వాటికి ఆధారమైన వషట్కారము, నియమ నిగ్రహాలు కూడా అక్కడ కనిపించాయి.

దీప్తా దీప్తిరిలాదేవీ దిశః ప్రదిశగీశ్వరాః । దేవకన్యాశ్చ పత్న్యశ్చ తథా మాతర ఏవ చ ।। ౪.

ప్రకాశవంతమైన ఇళాదేవి, దిక్కులు, వాటి అధిపతులు, దేవకన్యలు, భార్యలు, అలాగే మాతృదేవతలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

ఆయుః సర్వత ఏవైతే దేవస్య యజతో ముఖే। మూర్త్తిమన్తః స్వరూపాఖ్యా వరుణస్య వపుర్భృతః ।। ౪.

ఈ సమస్తమూ స్వరూపాలతో, తమ పేర్లతో, వరుణుని రూపాన్ని ధరించి, యజ్ఞం చేసే దేవుని నోటిలో ప్రాణంగా నిలిచాయి.

స్వయమ్భువస్తు తా దృష్ట్వా రేతః సమపతద్భువి। బ్రహ్మర్షేర్భావభూతస్య విధానాచ్చ న సంశయః ।। ౪.

స్వయంభువు వారిని చూసినప్పుడు, ఆయనకు బ్రహ్మర్షి సృష్టి తపస్సు కలిగింది. అందువల్ల ఆయన వీర్యం భూమిపై పడింది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

కృత్వా జుహావ స్రుగ్భ్యాఞ్చ స్రువేణ పరిగృహ్య చ। ఆజ్యవజ్జుహువాఞ్జక్రే మన్త్రవచ్చ పితామహః ।। ౪.

ఆయన ఆ వీర్యాన్ని ఒక చెంబు, ఒక పళ్లెం తీసుకుని, నెయ్యిలా యజ్ఞంలో మంత్రాలతో హోమం చేశాడు. ఆయన పితామహుడు.

తతః స జనయామాస భూతగ్రామం ప్రజాపతిః। తస్యార్వాక్ తేజసస్తస్య యజ్ఞే లోకేషు తైజసమ్। తమసాభావవ్యాప్యత్వం తథా సత్త్వం తథా రజః ।। ౪.

అప్పుడా ప్రజాపతి తన తేజస్సు ద్వారా భూతగణాన్ని సృష్టించాడు. ఆ యజ్ఞంలో ఆయన తేజస్సు వల్ల లోకాలలో అగ్ని స్వభావం, చీకటి వ్యాప్తి, సత్త్వం, అలాగే రజస్సు కూడా కలిగాయి.

సగుణాత్తేజసో నిత్యమాకాశే తమసి స్థితమ్। తమసస్తేజసత్వాచ్చ సర్వభూతాని జజ్ఞిరే ।। ౪.

ఆ తేజస్సు గుణాలతో కూడి, ఎప్పుడూ ఆకాశంలో, చీకటిలో ఉండేది. చీకటి తేజస్సు వల్ల అన్ని భూతాలు జన్మించాయి.

యదా తస్మిన్నజాయన్త కాలే పుత్రాస్తు కర్మజాః। ఆజ్యస్థాల్యాముపాదాయ స్వశుక్రం హుతవాంశ్చ హ ।। ౪.

ఆ సమయంలో, కర్మఫలంగా పుత్రులు జన్మించినప్పుడు, ఆయన తన వీర్యాన్ని నెయ్యి పాత్రలో వేసి హోమం చేశాడు.

శుక్రే హుతేఽథ తస్మింస్తు ప్రాదుర్భూతా మహర్షయః। జ్వలన్తో వపుషా యుక్తాః సప్త వై ప్రసవైర్గుణైః ।। ౪.

ఆ వీర్యాన్ని హోమం చేసిన వెంటనే, మహర్షులు జన్మించారు. వారు ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, ఏడు రకాల సృష్టి గుణాలతో ఉన్నారు.

హుతే చాగ్నౌ సకృచ్ఛుక్రే జ్వాలాయా నిఃసృతః కవిః। హిరణ్యగర్భస్తం దృష్ట్వా జ్వాలాం భిత్త్వా వినిఃసృతమ్। భృగుస్త్వమితి హోవాచ యస్మాత్తస్మాత్స వై భృగుః ।। ౪.

వీర్యాన్ని అగ్నిలో హోమం చేసినప్పుడు, ఆ జ్వాల నుండి కవి జన్మించాడు. ఆ జ్వాలను చీల్చుకుని బయటకు వచ్చిన అతన్ని హిరణ్యగర్భుడు చూసి, 'నీవు భృగువు' అని పలికాడు. అందువల్ల అతడు భృగువు అయ్యాడు.

మహాదేవస్తథోద్భూతం దృష్ట్వా బ్రాహ్మణమబ్రవీత్। మమైష పుత్రకామస్య దీక్షితస్య త్వయం ప్రభో। విజజ్ఞేఽథ భృగుర్ద్దేవో మమ పుత్రో భవత్వయమ్ ।। ౪.

మహాదేవుడు ఆ బ్రాహ్మణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నాకు పుత్రకామనతో దీక్ష తీసుకున్నప్పుడు, నీవు ఈ భృగువును సృష్టించావు. కాబట్టి ఈ భృగువు నా కుమారుడు కావాలి.'

తథోతి సమనుజ్ఞాతో మహాదేవః స్వయమ్భువా। పుత్రత్వే కల్పయామాస మహాదేవస్తథా భృగుమ్। వారుణా భృగవస్తస్మాత్తదపత్యఞ్చ స ప్రభుః ।। ౪.

అప్పుడు స్వయంభువు అనుమతితో, మహాదేవుడు భృగువును తన కుమారుడిగా చేసుకున్నాడు. వరుణుని ద్వారా జన్మించినందున, భృగువు వరుణుని కుమారుడిగా కూడా పిలవబడతాడు.

ద్వితీయన్తు తతః శుక్రమఙ్గారేష్వపతత్ప్రభుః। అఙ్గారేష్వఙ్గిరోఽఙ్గాని సంహితాని తతోఽఙ్గిరాః ।। ౪.

తర్వాత రెండవ వీర్యం కోయిలపై పడింది. ఆ కోయిలలలో అవయవాలు కలిసిపోయి, అంగిరసుడు జన్మించాడు.

సమ్భూతిం తస్య తాం దృష్ట్వా వహ్నిర్బ్రహ్మాణమబ్రవీత్। రేతోధాస్తుభ్యమేవాహం ద్వితీయోఽయం మమాస్త్వితి ।। ౪.

అతని జననం చూసిన అగ్ని, బ్రహ్మను చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నీ వీర్యాన్ని నేను స్వీకరించాను. కాబట్టి ఈ రెండవవాడు నా వాడవాలి.'

ఏవమస్త్వితి సోఽప్యుక్తో బ్రహ్మణా సదసస్పతిః। తస్మాదఙ్గిరసశ్చాపి ఆగ్నేయా ఇతి నః శ్రుతమ్ ।। ౪.

అప్పుడు బ్రహ్మ, సభాధిపతి, 'అలా కావాలి' అని సమ్మతించాడు. అందువల్ల అంగిరసుడు అగ్నికి పుత్రుడిగా పిలవబడతాడు.

షట్‌కృత్యస్తు పునః శుక్రే బ్రహ్మణా లోకకారిణా। హుతే సమభవంస్తత్ర షడ్బ్రహ్మాణ ఇతి శ్రుతిః ।। ౪.

తర్వాత బ్రహ్మ, లోకాలను సృష్టించేవాడు, ఆ వీర్యాన్ని ఆరు సార్లు హోమం చేశాడు. అప్పుడు అక్కడ ఆరు బ్రహ్మలు జన్మించారు అని శ్రుతి చెబుతుంది.

మరీచిః ప్రథమస్తత్ర మరీచిభ్యః సముత్థితః। క్రతౌ తస్మిన్ సుతో జజ్ఞే యతస్తస్మాత్స వై క్రతుః ।। ౪.

వారిలో మొదటివాడు మరీచి. ఆయన కిరణాల నుండి ఉద్భవించాడు. ఆ యజ్ఞంలో ఆయన కుమారుడు జన్మించాడు. అందుకే అతడిని క్రతువు అంటారు.

అహం తృతీయ ఇత్యర్థస్తస్మాదత్రిః స కీర్త్త్యతే। కేశైశ్చ నిశితైర్భూతః పులస్త్యస్తేన స స్మృతః ।। ౪.

'నేను మూడవవాడిని' అనే భావంతో అతడిని అత్రి అంటారు. పదునైన జుట్టు నుండి పులస్త్యుడు జన్మించాడు. అందుకే అతడిని పులస్త్యుడు అని గుర్తిస్తారు.

కేశైర్లమ్బైః సముద్భూతస్తస్మాత్తు పులహః స్మృతః । వసుమధ్యాత్సముత్పన్నో వసుమాన్ వసుధాశ్రయః ।। ౪.

పొడవైన జుట్టు నుండి పులహుడు జన్మించాడు. అందుకే అతడిని పులహుడు అంటారు. వసువుల మధ్య నుండి వసుమాన్, భూమిపై ఆధారపడే వాడు, జన్మించాడు.

వసిష్ఠ ఇతి తత్త్వజ్ఞైః ప్రోచ్యతే వ్రహ్మవాదిభిః । ఇత్యేతే బ్రహ్మణః పుత్రా మానసాః షణ్మహర్షయః ।। ౪.

తత్త్వాన్ని తెలిసిన వారు, బ్రహ్మవేత్తలు అతడిని వశిష్ఠుడు అని పిలుస్తారు. ఇలా ఈ ఆరు మహర్షులు బ్రహ్మకు మానస పుత్రులు.

లోకస్య సన్తానకరాస్తైరిమా వర్ద్ధితాః ప్రజాః। ప్రజాపతయ ఇత్యేవం పఠ్యన్తే బ్రహ్మణః సుతాః ।। ౪.

వారు లోకానికి సంతానాన్ని కలిగించారు. ఈ ప్రజలు వీరి వల్ల పెరిగారు. అందువల్ల బ్రహ్మ కుమారులను ప్రజాపతులు అని పిలుస్తారు.

అపరే పితరో నామ ఏతైరేవ మహర్షిభిః। ఉత్పాదితా ఋషిగణాః సప్త లోకేషు విశ్రుతాః ।। ౪.

ఇతరులు పితృదేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందిన వారు కూడా, ఈ మహర్షుల చేతనే సృష్టించబడ్డారు. ఈ ఏడుగురు ఋషుల వంశాలు లోకాలన్నిటిలోనూ పేరుపొందినవి.

మారీచా భార్గవాశ్చైవ తథైవాఙ్గిరసోఽపరే। పౌలస్త్యాః పౌలహాశ్చైవ వాసిష్ఠాశ్చైవ విశ్రుతాః। ఆత్రేయాశ్చ గణాః ప్రోక్తాః పితౄణాం లోకవిశ్రుతాః ।। ౪.

మారీచులు, భృగువంశీయులు, అలాగే అంగిరసులు, పాలస్త్యులు, పాలహులు, ప్రసిద్ధి చెందిన వసిష్ఠులు, ఆత్రేయులు—ఈ వంశాలవారు పితృదేవతలుగా లోకాలన్నిటిలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

ఏతే సమాసతస్తాత పురైవ తు గుణాస్త్రయః। అపూర్వశ్చ ప్రకాశాశ్చ జ్యోతిష్మన్తశ్చ విశ్రుతాః ।। ౪.

ఈ మహర్షులు, ప్రాచీన కాలంలో, మూడు గొప్ప లక్షణాలతో ప్రసిద్ధి చెందారు. అవి—అద్వితీయులు, ప్రకాశవంతులు, మరియు వెలుగునిచ్చేవారు.

తేషాం రాజా యమో దేవో యమైర్విహితకల్మషాః। అపరే ప్రజానాం పతయస్తాఞ్ఛృణుధ్వమతన్ద్రితాః ।। ౪.

వారిలో యముడు దేవతల రాజు. దోషాలు ఉన్నవారిని యములు నియంత్రిస్తారు. మరికొందరు ప్రాణుల పాలకులు. వారి పేర్లు జాగ్రత్తగా వినండి.

కర్ద్దమః కశ్యపః శేషో విక్రాన్తః సుశ్రువాస్తథా। బహుపుత్రః కుమారశ్చ వివస్వాన్ స శుచిశ్రవాః ।। ౪.

కర్దముడు, కశ్యపుడు, శేషుడు, విక్రాంతుడు, సుశ్రువ, బహుపుత్రుడు, కుమారుడు, వివస్వాన్, శుచిశ్రవా—ఇవే వారి పేర్లు.

ప్రచేతసోఽరిష్టనేమిర్బహులస్వ ప్రజాపతిః। ఇత్యేవమాదయోఽన్యేఽపి బహవశ్చ ప్రజేశ్వరాః ।। ౪.

ప్రచేతసుడు, అరిష్టనేమి, బహులస్వుడు, ప్రజాపతి—ఇలా ఇంకా అనేకమంది ప్రాణుల పాలకులు ఉన్నారు.