వాయుపురాణమ్

స్వమృడీకోఽధిపశ్చైవ వర్చ్చోధా ముహ్యసర్వ్వశః । వాసవశ్చ సదాశ్వశ్చ క్షేమానన్దౌ తథైవ చ

స్వమృడీకుడు, అధిపుడు, వర్చ్ఛోధా, ముహ్యసర్వశ, వాసవుడు, సదాశ్వుడు, క్షేమానందుడు కూడా ఉన్నారు.

సత్యా హ్యేతే పరిక్రాన్తా యజ్ఞియా ద్వాదశాపరాః । ఇత్యేతే దేవతా హ్యాసన్నౌత్తమస్యాన్తరే మనోః

ఇవే సత్యులు, పన్నెండు మంది, యజ్ఞానికి యోగ్యులు. ఉత్తమ మనువు కాలంలో వీరు దేవతలుగా ఉన్నారు.

అజశ్చ పరశుశ్చైవ దివ్యో దివ్యౌషధిర్న్నయః । దేవానుజశ్చాప్రతిమో మహోత్సాహౌశిజస్తథా

అజుడు, పరశువు, దివ్యుడు, దివ్యౌషధి, నయుడు, దేవానుజుడు, అప్రమేయుడు, మహోత్సాహుడు, ఉశిజుడు కూడా ఉన్నారు.

వినీతశ్చ సుకేతుశ్చ సుమిత్రః సుబలః శుచిః । ఔత్తమస్య మనోః పుత్రాస్త్రయోదశ మహాత్మనః । ఏతే క్షత్రప్రణేతారస్తృతీయం చైతదన్తరమ్

వినీతుడు, సుకేతుడు, సుమిత్రుడు, సుబలుడు, శుచిః — వీరు ఉత్తమ మనువు మహాత్ముడి పదమూడు మంది కుమారులు. వీరే ఆ కాలంలో క్షత్రియులకు నాయకులు.

ఔత్తమే పరిసఙ్ఖ్యాతః సర్గః స్వారోచిషేణ తు । విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ తామసస్తాన్నిబోధత

ఉత్తమ మన్వంతరంలో సృష్టి వివరంగా చెప్పబడింది. అలాగే స్వారోచిషుడి కాలంలోనూ. ఇప్పుడు తామస మన్వంతరంలో సృష్టి ఎలా జరిగిందో క్రమంగా వినండి.

చతుర్థేత్వథ పర్యాయే తామసస్యాన్తరే మనోః । సత్యా స్వరూపాః సుధియో హరయశ్చతురో గణాః

నాలుగవ యుగంలో, తామస మను కాలంలో, సత్యులు, స్వరూపులు, సుధులు, హరుల నాలుగు వర్గాలు ప్రబలంగా వెలిసాయి.

పులస్త్యపుత్రస్తు శీర్ష్యణ్యాస్తమశ్చైవాష్టమస్తథా । ఇన్ద్రియాణి తదా దేవా మనోస్తస్యాన్తరే స్మృతాః

పులస్త్యుని కుమారుడు శీర్ష్యణ్యుడు, ఎనిమిదవవాడు తముడు. ఆ సమయంలో మను యుగాంతరంలో ఇంద్రియములు దేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

ఇన్ద్రియాణాం శతం యద్ధిమునయః ప్రతిజానతే । సత్యప్రాణాస్తు శీర్ష్యణ్యాస్తమశ్చైవాష్టమస్తథా । ఇన్ద్రియాణి తదా దేవా మనోస్తస్యాన్తరే స్మృతాః

మహర్షులు ఇంద్రియాలు వంద అని చెబుతారు. శీర్ష్యణ్యునికి సత్యప్రాణులు, ఎనిమిదవవాడు తముడు. ఆ మను యుగాంతరంలో ఇంద్రియములు దేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

తేషాం చ ప్రభుదేవానాం శివిరిన్ద్రః ప్రతాపవాన్ । సప్తర్షయోఽన్తరే చైవ తాన్నిబోధత సత్తమాః ॥౨.౧.

ఆ దేవతలలో శివి అనే వీరుడు ఇంద్రుడయ్యాడు. ఆ యుగాంతరంలో ఉన్న సప్తర్షులను మీరు తెలుసుకోండి.

౬౨.౪౦ కావ్యో హర్షస్తథా చైవ కాశ్యపః పృథురేవ చ । ఆత్రేయశ్చాగ్నిరిత్యేవ జ్యోతిర్ధామా చ భార్గవః

కావ్యుడు, హర్షుడు, కాశ్యపుడు, పృథువు, ఆత్రేయుడు, అగ్ని, జ్యోతిర్ధామా, భార్గవుడు—ఇవాళ్లే ఆ ఋషులు.

పౌలహో వనపీఠశ్చ గోత్రే వాసిష్ఠ ఏవ చ । చైత్రస్తథాపి పౌలస్త్య ఋషయస్తామసేఽన్తరే

పౌలహుడు, వనపీఠుడు, వాసిష్ఠుడు, చైత్రుడు, పౌలస్త్యుడు—ఇవాళ్లే తామస మను యుగాంతర ఋషులు.

జనువణ్డస్తథా శాన్తిర్నరః ఖ్యాతిర్భయస్తథా । ప్రియభృత్యో హ్యవక్షిశ్చ పృష్టలోఢో దృఢోద్యతః । ఋతశ్చ ఋతబన్ధుశ్చ తామసస్య మనోః సుతాః

జనువండుడు, శాంతి, నరుడు, ఖ్యాతి, భయము, ప్రియభృత్యుడు, అవక్షి, పృష్ఠలోఢుడు, దృఢోద్యతుడు, ఋతుడు, ఋతబంధువు—ఇవాళ్లే తామస మను కుమారులు.

పఞ్చమేత్వథ పర్యాయే మనోశ్చారిష్ణవేఽన్తరే । గణాస్తు సుసమాఖ్యాతా దేవతానాం నిబోధత

ఐదవ యుగంలో, చారిష్ణవ మను కాలంలో, దేవతల వర్గాలు వివరంగా చెప్పబడ్డాయి. వాటిని వినండి.

అమృతా భాభూతరజోవికుణ్ఠాః ససుమేధసః । చరిష్ణోస్తు శుభాః పుత్రా వసిష్ఠస్య ప్రజాపతేః । చతుర్దశ చ చత్వారో గణాస్తేషాన్తు భాస్వరాః

అమృతులు, భావూతరజసులు, వికుంఠులు, సుసుమేధసులు—ఇవాళ్లే వసిష్ఠుని కుమారుడు చారిష్ణువు యొక్క శుభకరమైన కుమారులు. వీరిలో పద్నాలుగు, నలుగురు ప్రకాశవంతమైన వర్గాలు ఉన్నాయి.

స్వత్రవిప్రేగ్నిభాసస్వ ప్రత్యేతిష్ఠామృతస్తథా । సుమతిర్వావిరావశ్చ వాచినోదః స్రవస్తథా

స్వత్ర, విప్రేగ్ని, భాస, స్వ, ప్రత్యేతి, స్థామృత, సుమతి, వావిరావ, వాచినోద, శ్రవస్—ఇవాళ్ల పేర్లు.

ప్రవిరాశీ చ వాదశ్చ ప్రాశశ్చేతి చతుర్దశ । అమృతాభాః స్మృతా హ్యేతే దేవాశ్చారిష్ణవేఽన్తరే

ప్రవిరాశి, వాద, ప్రాశ—ఇలా పద్నాలుగు మంది. ఇవాళ్లే అమృతాభాస దేవతలు, చారిష్ణవ యుగాంతరంలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

మతిశ్చ సుమతిశ్చైవ ఋతసత్యౌ తథైవ చ । ఆవృతిర్వివృతిశ్చైవ మదో వినయ ఏవ చ

మతి, సుమతి, ఋతము, సత్యము, ఆవృతి, వివృతి, మదము, వినయము—ఇవాళ్ల పేర్లు కూడా ఉన్నాయి.

జేతా జిష్ణుః సహశ్చైవ ద్యుతిమాన్ స్రవసస్తథా । ఇత్యేతానీహ నామాని ఆభూతరజసాం విదుః

జేత, జిష్ణు, సహ, ద్యుతిమాన్, శ్రవస్—ఇవాళ్ల పేర్లు భావూతరజసులలో ప్రసిద్ధి చెందాయి.

వృషభేత్తా జయో భీమః శుచిర్దాన్తో యశో దమః । నాథో విద్వానజేయశ్చ కృశో గౌరో ధ్రువస్తథా । కీర్తితాస్తు వికుణ్ఠా వై సుమేధాస్తు నిబోధత ॥౨.౧.

వృషభెట్ట, జయ, భీమ, శుచిః, దాంత, యశో, దమ, నాథ, విద్వాన్, అజేయ, కృష, గౌర, ధ్రువ—ఇవాళ్లే వికుంఠులు. ఇప్పుడు సుమేధులను వినండి.

౬౨.౫౦ మేధా మేధాతిథిశ్చైవ సత్యమేధాస్తథైవ చ । పృశ్రిమేధాల్పమేధాశ్చ భూయోమేధాదయః ప్రభుః

మేధ, మేధాతిథి, సత్యమేధ, పృశ్రిమేధ, అల్పమేధ, భూయోమేధ—ఇవాళ్లే సుమేధులలో ప్రముఖులు.

దీప్తిమేధా యశోమేధాః స్థిరమేధాస్తథైవ చ । సర్వమేధాశ్వమేధాశ్చ ప్రతిమేధాశ్చ యః స్మృతః । మేధావాన్ మేధహర్త్తా చ కీర్త్తితాస్తు సుమేధసః

దీప్తిమేధ, యశోమేధ, స్థిరమేధ, సర్వమేధ, అశ్వమేధ, ప్రతిమేధ, మేధావాన్, మేధహర్త—ఇవాళ్ల పేర్లు కూడా సుమేధులలో ఉన్నాయి.

విభురిన్ద్రస్తదా తేషామాసీద్విక్రాన్తపౌరుషః । పౌలస్త్యో వేదబాహుశ్చ యజుర్నామా చ కాశ్యపః

విభువు ఆ సమయంలో వీరమైన ఇంద్రుడు. పౌలస్త్యుడు వేదబాహువు, కాశ్యపుడు యజురుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

హిరణ్యరోమాఙ్గిరసో వేదశ్రీశ్చైవ భార్గవః । ఊర్ద్ధ్వబాహుశ్చ వాసిష్ఠః పర్జన్యః పౌలహస్తథా । సత్యనేత్రస్తథాత్రేయ ఋషయో రైవతాన్తరే

హిరణ్యరోముడు ఆంగిరసుడు, వేదశ్రీ భార్గవుడు, ఊర్ధ్వబాహువు వాసిష్ఠుడు, పర్జన్యుడు పౌలహుడు, సత్యనేత్రుడు ఆత్రేయుడు—ఇవాళ్లే రైవత యుగాంతర ఋషులు.

మహాపురాణసమ్భావ్యః ప్రత్యఙ్గపరహా శుచిః । బలబన్ధుర్నిరామిత్రః కేతుభృఙ్గో దృఢవ్రతః । చరిష్ణవస్య పుత్రాస్తే పఞ్చమఞ్చైతదన్తరమ్

మహాపురాణంగా గౌరవించబడే వాడు, తన శరీరంలోని ప్రతి భాగాన్ని సమానంగా చూసేవాడు, పవిత్రుడు, బలవంతుడు, శత్రువులేని వాడు, జెండా పట్టినవాడు, దృఢమైన వ్రతాన్ని పాటించేవాడు—ఇవన్నీ చరిష్ణవుని కుమారులు. వీరు ఐదవ స్థానంలో ఉన్నారు.

స్వారోచిషోత్తమశ్చైవ తామసో రైవతస్తథా । ప్రియవ్రతాన్వయా హ్యేతే చత్వారో మనవస్తథా

స్వారోచిషుడు, ఉత్తముడు, తామసుడు, రైవతుడు—ఈ నలుగురు మనువులు ప్రియవ్రతుని వంశానికి చెందారు.

షష్ఠే ఖల్వథ పర్యాయే దేవా యే చాక్షుషేఽన్తరే । ఆద్యాః ప్రసూతా భావ్యాశ్చ పృథుకాశ్చ దివౌకసః । మహానుభావలేఖాశ్చ పఞ్చ దేవగణాః స్మృతః

ఆరవ మన్వంతరంలో, చాక్షుషమన్వంతర కాలంలో ఉన్న దేవతలు—మొదట పుట్టినవారు, ఇంకా పుట్టబోయేవారు, ప్రథుకులు, అలాగే మహాశక్తివంతమైన లేఖలు—ఇవి ఐదు దేవతా వర్గాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.

దివౌకసః సర్గ ఏష ప్రోచ్యతే మాతృనామభిః । అత్రేః పుత్రస్య నప్తార ఆరణ్యస్య ప్రజాపతేః । గణాశ్చ తేషాం దేవానామేకైకో హ్యష్టకః స్మృతః

ఈ దేవతల సృష్టిని మాతృదేవతల పేర్లతో చెబుతారు. అత్రి కుమారుడైన ఆరణ్యుని మనవళ్లు, ప్రజాపతిగా ప్రసిద్ధుడైన ఆరణ్యుని సంతానం. వీరి దేవతా గణాల్లో ప్రతి ఒక్కటి ఎనిమిది మందిగా చెప్పబడింది.

అన్తరిక్షో వసుహయో హ్యతిథిశ్చ ప్రియవతః । శ్రోతా మన్తా సుమన్తా చ ఆద్యా హ్యేతే ప్రకీర్త్తితాః

అంతరిక్షుడు, వసుహయుడు, అతిథి, ప్రియవతుడు, శ్రోత, మంత, సుమంత—ఇవే మొదటి వారిగా పేర్కొనబడ్డారు.

శ్యేనభద్రస్తథా పశ్యః పథ్యనేత్రో మహాయశాః । సుమనాశ్చ సువేతాశ్చ రైవతః సుప్రచేతసః । ద్యుతిశ్చైవ మహాసత్త్వః ప్రసూతాః పరికీర్త్తితాః ॥౨.౧.

శ్యేనభద్రుడు, పశ్యుడు, పథ్యనేత్రుడు, మహాయశస్సు, సుమన, సువేత, రైవతుడు, సుప్రచేతసుడు, ద్యుతి, మహాసత్త్వుడు—ఇవారు ప్రసిద్ధి చెందిన సంతానం.