వాయుపురాణమ్

యత్ పృథివ్యాం వ్రీహియవం హిరణ్యం పశవః స్త్రియః । నాలమేకస్య తత్సర్వమితి పశ్యన్న ముహ్యతి ।। ౩౧.

ఈ భూమిపై ఎంత వరి, యవలు, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు ఉన్నా, అవన్నీ ఒక్కరికి సరిపోవు. ఇది తెలిసినవాడు మాయలో పడడు.

యదా తు కురుతే భావం సర్వ్వభూతేషు పావకమ్। కర్మ్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా ।। ౩౧.

ఎప్పుడైతే ఎవ్వరూ తనలో, తన చేత, మనసుతో, మాటతో, అన్ని జీవులలో పవిత్రతను కలిగిస్తాడో, అప్పుడే అతడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

యదా పరాన్న బిభేతి యదా త్వస్మాన్న బిభ్యతి। యదా నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా ।। ౩౧.

ఎప్పుడైతే వాడికి ఇతరులపై భయం ఉండదు, ఇతరులకు వాడిపై భయం ఉండదు, వాడు ఆశపడడు, ద్వేషించడు, అప్పుడే వాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

యా దుస్త్యజా దుర్మ్మతిభిర్యా న జీర్యతి జీర్య్యతః। దోషాప్రాణాన్తికో రాగస్తాం తృష్ణాన్త్యజతః సుఖమ్ ।। ౩౧.

తప్పుదారి పట్టినవారు విడిచిపెట్టలేని, శరీరం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లినా తగ్గని, చివరికి నాశనానికి దారి తీసే ఆ తృష్ణను ఎవరు వదులుతారో, వారికి నిజమైన ఆనందం లభిస్తుంది.

జీర్య్యన్తి జీర్యతః కోశా దన్తా జీర్యన్తి జర్యితః। జీవితాశా ధనాశా చ జీర్య్యతోపి న జీర్యతి ।। ౩౧.

వృద్ధాప్యంలో ధనభాండాగారాలు పాడవుతాయి, పళ్ళు కూడా పాడవుతాయి. కానీ జీవించాలన్న ఆశ, ధనానికి ఆశ వృద్ధాప్యంలో కూడా తగ్గవు.

యచ్చాకామసుఖం లోకే యచ్చ దివ్యం మహత్ సుఖమ్। తృష్ణాస్య చ సుఖస్యైవ కలాం నార్హతి షోడశీమ్ ।। ౩౧.

ఈ లోకంలో కోరికలేని ఆనందం, పరలోకంలో ఉన్న గొప్ప ఆనందం — తృష్ణ లేని ఆనందానికి ఆ ఆనందాలు పదహారు వంతులలో ఒక్క వంతు కూడా సమానంగా ఉండవు.

ఏవముక్త్వా స రాజర్షిః సదారః ప్రస్థితో వనమ్। భృగుతుఙ్గే తపస్తప్త్వా తత్రైవ చ మహాయశాః। పాలయిత్వా వ్రతశతం తత్రైవ స్వర్గమాప్నుయాత్ ।। ౩౧.

ఇలా చెప్పి, ఆ రాజర్షి తన భార్యతో కలిసి అడవికి వెళ్లాడు. భృగు పర్వతంపై తపస్సు చేసి, అక్కడే వంద వ్రతాలు ఆచరించి, పరలోకాన్ని పొందాడు.

తస్య వంశాస్తు పఞ్చైతే పుణ్యా దేవర్షిసత్కృతాః। యైర్వ్యాప్తా పృథివీ కృత్స్నా సూర్యస్యేవ గభస్తిభిః ।। ౩౧.

అతని ఐదు వంశాలు పుణ్యశీలులు, దేవర్షులచే గౌరవించబడినవారు. వారు భూమంతా సూర్యకిరణాల్లా వ్యాపించారు.

ధన్యః ప్రజావానాయుష్మాన్ కీర్తిమాంశ్చ భవేన్నరః। యయాతేశ్చరితం సర్వం పఠఞ్ఛృణ్వన్ ద్విజోత్తమః ।। ౩౧.

యయాతి చరిత్రను పూర్తిగా చదివేవాడు, వినేవాడు — అతడు ధన్యుడు, సంతానవంతుడు, దీర్ఘాయువు కలవాడు, కీర్తిశాలి అవుతాడు, ముఖ్యంగా ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైతే.

యదోర్వంశం ప్రవక్ష్యామి శ్రేష్ఠస్యోత్తమతేఝసః। విస్తరేణానుపూర్వ్యేణ గదతో మే నిబోధత ।। ౩౨.

యదువు వంశాన్ని, అత్యంత ప్రతాపశాలిగా పేరుగాంచిన వంశాన్ని, ఇప్పుడు నేను వివరంగా, క్రమంగా చెప్పబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

యదోః పుత్రా బభూవుర్హి పఞ్చ దేవసుతోపమాః। సహస్రజిదథ శ్రేష్ఠః క్రోష్టుర్నీలో జితో లఘుః ।। ౩౨.

యదు మహారాజుకు ఐదుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు దేవతల పిల్లలతో సమానంగా ఉన్నారు. వారిలో సహస్రజిత్ అగ్రగణ్యుడు, తర్వాత క్రోష్టు, నీల, జిత్, లఘు.

సహస్రజిత్సుతః శ్రీమాఞ్ఛతజిన్నామ పార్థివః। సతజిత్సుతా విఖ్యా తాస్త్రయః పరమధార్మికాః ।। ౩౨.

సహస్రజిత్ కుమారుడు శతజిత్ అనే మహారాజు, మహా వైభవశాలి. శతజిత్‌కు ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు. వారు లోకంలో ప్రసిద్ధులు, ధర్మబద్ధులు.

హైహయశ్చ హయశ్చైవ రాజా వేణుహయశ్చ యః। హైహయస్య తు దాయాదో ధర్మ్మతత్త్వ ఇతి శ్రుతిః ।। ౩౨.

వారు హైహయుడు, హయుడు, వేణుహయుడు అనే రాజు. హైహయుని వారసుడు ధర్మతత్వుడు అని పురాణ సంప్రదాయంలో చెప్పబడింది.

ధర్మ్మతన్త్రస్తు కీర్త్తిస్తు సంజ్ఞేయస్తస్య చాత్మజః। సంజ్ఞేయస్య తు దాయాదో మహిష్మాన్నామ పార్థివః ।। ౩౨.

ధర్మతంత్రుడు కీర్తిస్కు కుమారుడు. సంజ్ఞేయుడు సంజ్ఞేయుని కుమారుడు. సంజ్ఞేయుని వారసుడు మహిష్మాన్ అనే రాజు.

ఆసీన్మహిష్మతః పుత్రో భద్రశ్రేణ్యః ప్రతాపవాన్। వారాణస్యధిపో రాజా కథితః పూర్వ ఏవ హి ।। ౩౨.

మహిష్మాన్ కుమారుడు భద్రశ్రేణ్యుడు, అతడు పరాక్రమశాలి. అతడు వారణాసి పట్టణానికి రాజుగా ముందే చెప్పబడినవాడు.

భద్రశ్రేణ్యస్య దాయాదో దుర్మదో నామ పార్థివః। దుర్మదస్య తతో ధీమాన్ కన్కో నామ విశ్రుతః ।। ౩౨.

భద్రశ్రేణ్యుని వారసుడు దుర్మదుడు అనే రాజు. దుర్మదుని కుమారుడు కంకుడు, అతడు జ్ఞానవంతుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడు.

కనకస్య తు దాయాదాశ్చత్వారో లోకవిశ్రుతాః। కృత వీర్యః కార్తవీర్యః కృతవర్మా తథైవ చ ।। ౩౨.

కంకుడికి నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు లోకంలో ప్రసిద్ధులు. వారు కృతవీర్యుడు, కార్తవీర్యుడు, కృతవర్మ, అలాగే కృతుడు.

కృతో జాతశ్చతుర్థోఽభూత్కృతవిర్యాత్తతోఽర్జునః। జజ్ఞే బాహుసహస్రేణ సప్తద్వీపేశ్వరో నృపః ।। ౩౨.

కృతుడు నాలుగవవాడిగా జన్మించాడు. కృతవీర్యుని వంశంలో అర్జునుడు జన్మించాడు. అతడు వెయ్యి చేతులతో జన్మించి, ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతిగా పాలించాడు.

స హి వర్షాయుతం తప్త్వా తపః పరమదుశ్చరమ్। దత్తమారాధయామాస కార్త్తవీర్యోఽత్రిసమ్భవమ్ ।। ౩౨.

కార్తవీర్యుడు పదివేల సంవత్సరాలు కఠినమైన తపస్సు చేసి, అత్రి మహర్షికి పుట్టిన దత్తాత్రేయుని సంతుష్టిపరిచి, ఆయనను ఆరాధించాడు.

తస్మై దత్తో వరాన్ ప్రాదాచ్చతురో భూరితేజసః। పూర్వ్వం బాహుసహస్రన్తు స వవ్రే ప్రథమం వరమ్ ।। ౩౨.

దత్తాత్రేయుడు మహాప్రభావశాలి. ఆయన కార్తవీర్యునికి నాలుగు వరాలు ఇచ్చాడు. మొదటి వరంగా వెయ్యి చేతులు కావాలని కోరాడు.

అధర్మ్మే దీయమానస్య సద్భిస్తస్మాన్నివారణమ్। ధర్మ్మేణ పృథివీఞ్జిత్వా ధర్మ్మేణైవానుపాలనమ్ ।। ౩౨.

తాను అధర్మంగా ప్రవర్తించినప్పుడు మంచి వారు తనను ఆపాలని, ధర్మంతో భూమిని జయించి, ధర్మంతోనే పాలించాలనే వరాలను కోరాడు.

సంగ్రామాంస్తు బహూన్ జిత్త్వా హత్వా చారీన్ సహస్రశః। సంగ్రామే యుద్ధయమానస్య వధః స్యాదధికాద్రణే ।। ౩౨.

అతడు అనేక యుద్ధాలలో విజయం సాధించి, వేలాది శత్రువులను సంహరించాడు. యుద్ధంలో తన మరణం జరిగితే, అది గొప్ప యుద్ధంలోనే జరగాలని కోరాడు.

తేనేయం పృథివీ కృత్స్నా సప్తద్వీపా సపత్తనా । సప్తోదధిపరిక్షిప్తా క్షాత్రేణ విధినా జనాః ।। ౩౨.

అతని పాలనలో ఈ భూమంతా, ఏడు ద్వీపాలు, పట్టణాలతో సహా, ఏడు సముద్రాల చుట్టూ ఉన్న ఈ లోకం, క్షత్రియ ధర్మంతో పాలించబడింది.

తస్య బాహుసహస్రన్తు యుద్ధ్యతః కిల ధీమతః। యౌద్ధో ధ్వజో రథశ్చైవ ప్రాదుర్భవతి మాయయా ।। ౩౨.

ఆ ధీమంతుడు వెయ్యి చేతులతో యుద్ధం చేస్తుంటే, యుద్ధపు పతాకం, రథం అతని మహిమవల్ల ప్రత్యక్షమయ్యేవి.

దశయజ్ఞసహస్రాణి తేషు ద్వీపేషు సప్తసు। నిరర్గలాః స్మ నిర్వృత్తాః శ్రూయన్తే తస్య ధీమతః ।। ౩౨.

ఆ ఏడు ద్వీపాల్లో, ఆ జ్ఞానవంతుడు పదివేల యజ్ఞాలు నిరంతరాయంగా నిర్వహించాడు అని విన్నాము.

సర్వే యజ్ఞా మహాబాహోస్తస్యాసన్ భూరితేజసః। సర్వే కాఞ్చనవేదీకాః సర్వే యూపైశ్చ కాఞ్చనైః ।। ౩౨.

ఆ మహాబాహువు, మహాప్రభావశాలి చేసిన అన్ని యజ్ఞాలు బంగారు వేదికలపై, బంగారు యూపాలతో నిర్వహించబడ్డవి.

సర్వే దేవైర్మ్మాహాభాగైర్విమానస్థైరలంకృతాః। గన్ధర్వ్వైరప్సరోభిశ్చ నిత్యమేవోపశోభితాః ।। ౩౨.

అన్ని యజ్ఞాలు, విమానాలలో ఉండే మహాభాగ్యశాలి దేవతలతో అలంకరించబడ్డవి. గంధర్వులు, అప్సరసలు ఎప్పుడూ అక్కడ సుందరంగా ఉండేవారు.

తస్య రాజ్ఞో జగౌ గాథాం గన్ధర్వో నారదస్తథా। చరితం తస్య రాజర్షేర్మహిమానం నిరీక్ష్య చ ।। ౩౨.

ఆ రాజుని మహిమను, అతని చేసిన కార్యాలను గమనించిన గంధర్వుడు నారదుడు ఒక గానం పాడాడు.

న నూనం కార్త్తవీర్యస్య గతిం యాస్యన్తి మానవాః। యజ్ఞైర్దానైస్తపోభిశ్చ విక్రమేణ శ్రుతేన చ ।। ౩౨.

యజ్ఞాలు, దానాలు, తపస్సు, పరాక్రమం, విద్య—ఇవన్నీ చేసినా, కార్తవీర్యుని స్థాయికి ఎవరూ చేరలేరు.