వాయుపురాణమ్

భవతోఽనుమతోప్యేవం పూరు రాష్ట్రేఽభిషిచ్యతామ్ । యఃపుత్రో గుణసమ్పన్నో మాతాపిత్రోర్హితః సదా। సర్వమర్హతి కల్యాణం కనీయానపి స ప్రభుః ।। ౩౧.

మీ అనుమతితో, పూరువును రాజ్యానికి అభిషేకించాలి. తల్లిదండ్రులకు ఎప్పుడూ ఉపకారపడే, మంచి లక్షణాలు కలిగిన కుమారుడే అన్నీ పొందటానికి అర్హుడు. అతడు చిన్నవాడైనా, ప్రభువు.

అర్హః పూరురిదం రాష్ట్రం యః ప్రియః ప్రియకృత్తవ। వరదానేన శుక్రస్య న శక్యం వక్తుముత్తరమ్ ।। ౩౧.

ఈ రాజ్యం పూరువుకు అర్హత ఉంది. ఎందుకంటే అతడు అందరికీ ప్రియమైనవాడు, అందరికీ మేలు చేసే వాడు. శుక్రుడు వరం ఇచ్చిన తర్వాత దీనికి మించి ఏమీ చెప్పడం సాధ్యం కాదు.

పౌరజానపదైస్తుష్టైరిత్యుక్తో నాహుషస్తదా। అభిషిచ్య తతః పూరుం స్వరాష్ట్రే సుతమాత్మనః ।। ౩౧.

పౌరులు, ప్రజలు సంతోషంగా ఇలా చెప్పినప్పుడు, నాహుషుడు తన కుమారుడు పూరువును తన రాజ్యంలో రాజుగా అభిషేకించాడు.

దిశి దక్షిణపూర్వస్యాం తుర్వసుం తు న్యవేశయత్। దక్షిణాపరతో రాజా యదుం శ్రేష్ఠం న్యవేశయత్ ।। ౩౧.

తూర్పు-దక్షిణ దిశలో తుర్వసును నివాసముంచాడు. దక్షిణ-పడమర వైపున యదువును, శ్రేష్ఠుడైన వాడిని, స్థాపించాడు.

ప్రతీచ్యాముత్తరస్యాఞ్చ ద్రుహ్యుఞ్చానుఞ్చ తావుభౌ। సప్తద్వీపాం యయాతిస్తు జిత్త్వా పృథ్వీం ససాగరామ్। వ్యభజత్ పఞ్చధా రాజా పుత్రేభ్యో నాహుషస్తదా ।। ౩౧.

వాయువ్య దిశలో ద్రుహ్యూను, ఉత్తర దిశలో అనువును నివాసపరిచాడు. యయాతి ఏడుద్వీపాలతో కూడిన, సముద్రాలతో కూడిన భూమిని జయించి, ఐదు భాగాలుగా తన కుమారులకు విభజించాడు, ఓ నాహుషా.

తైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపా సపత్తనా। యథాప్రదేశం ధర్మజ్ఞైర్ధర్మ్మేణ ప్రతిపాల్యతే ।। ౩౧.

వారు తమ తమ ప్రాంతాల్లో ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ధర్మబద్ధంగా, ఈ భూమిని — ఏడుద్వీపాలతో, పట్టణాలతో కూడినదాన్ని — పరిరక్షిస్తున్నారు.

ఏవం విసృజ్య పృథివీం పుత్రేభ్యో నాహుషస్తదా। పుత్రసంక్రామితశ్రీస్తు ప్రీతిమానభవన్నృపః ।। ౩౧.

అప్పుడు నాహుషుడు భూమిని తన కుమారులకు అప్పగించి, తన ఐశ్వర్యం వారికే చెందడంతో సంతృప్తిగా ఉన్నాడు.

ధనుర్న్యస్య పృషత్కాంశ్చ రాజ్యఞ్చైవ సుతేషు తు। ప్రీతిమానభవద్రాజా భారమావేశ్య బన్ధుషు ।। ౩౧.

తన విల్లు, బాణాలు, రాజ్యాన్ని కూడా కుమారులకు అప్పగించి, తన బంధువులపై బాధ్యతను ఉంచి, రాజు సంతోషంగా జీవించాడు.

అత్ర గాథా మహారాజ్ఞా పురా గీతా యయాతినా। యోఽభిప్రేత్యాహరన్ కామాన్ కూర్మోఙ్గానీవ సర్వశః ।। ౩౧.

ఇక్కడ యయాతి మహారాజు ఒక గాధను పాడాడు: 'ఎవరైనా తన కోరికలను, తాబేలు తన అవయవాలను లోపలికి తీసుకునేలా, పూర్తిగా వశపరచుకుంటే...'

న జాతు కామః కామానాముపభోగేన శామ్యతి। హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ద్ధతే ।। ౩౧.

కామాన్ని అనుభవించడం వల్ల ఎప్పుడూ తృప్తి రాదు. అది హవిస్సు పోసిన అగ్నిలా, మరింత పెరుగుతూనే ఉంటుంది.

యత్ పృథివ్యాం వ్రీహియవం హిరణ్యం పశవః స్త్రియః । నాలమేకస్య తత్సర్వమితి పశ్యన్న ముహ్యతి ।। ౩౧.

ఈ భూమిపై ఎంత వరి, యవలు, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు ఉన్నా, అవన్నీ ఒక్కరికి సరిపోవు. ఇది తెలిసినవాడు మాయలో పడడు.

యదా తు కురుతే భావం సర్వ్వభూతేషు పావకమ్। కర్మ్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా ।। ౩౧.

ఎప్పుడైతే ఎవ్వరూ తనలో, తన చేత, మనసుతో, మాటతో, అన్ని జీవులలో పవిత్రతను కలిగిస్తాడో, అప్పుడే అతడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

యదా పరాన్న బిభేతి యదా త్వస్మాన్న బిభ్యతి। యదా నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా ।। ౩౧.

ఎప్పుడైతే వాడికి ఇతరులపై భయం ఉండదు, ఇతరులకు వాడిపై భయం ఉండదు, వాడు ఆశపడడు, ద్వేషించడు, అప్పుడే వాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

యా దుస్త్యజా దుర్మ్మతిభిర్యా న జీర్యతి జీర్య్యతః। దోషాప్రాణాన్తికో రాగస్తాం తృష్ణాన్త్యజతః సుఖమ్ ।। ౩౧.

తప్పుదారి పట్టినవారు విడిచిపెట్టలేని, శరీరం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లినా తగ్గని, చివరికి నాశనానికి దారి తీసే ఆ తృష్ణను ఎవరు వదులుతారో, వారికి నిజమైన ఆనందం లభిస్తుంది.

జీర్య్యన్తి జీర్యతః కోశా దన్తా జీర్యన్తి జర్యితః। జీవితాశా ధనాశా చ జీర్య్యతోపి న జీర్యతి ।। ౩౧.

వృద్ధాప్యంలో ధనభాండాగారాలు పాడవుతాయి, పళ్ళు కూడా పాడవుతాయి. కానీ జీవించాలన్న ఆశ, ధనానికి ఆశ వృద్ధాప్యంలో కూడా తగ్గవు.

యచ్చాకామసుఖం లోకే యచ్చ దివ్యం మహత్ సుఖమ్। తృష్ణాస్య చ సుఖస్యైవ కలాం నార్హతి షోడశీమ్ ।। ౩౧.

ఈ లోకంలో కోరికలేని ఆనందం, పరలోకంలో ఉన్న గొప్ప ఆనందం — తృష్ణ లేని ఆనందానికి ఆ ఆనందాలు పదహారు వంతులలో ఒక్క వంతు కూడా సమానంగా ఉండవు.

ఏవముక్త్వా స రాజర్షిః సదారః ప్రస్థితో వనమ్। భృగుతుఙ్గే తపస్తప్త్వా తత్రైవ చ మహాయశాః। పాలయిత్వా వ్రతశతం తత్రైవ స్వర్గమాప్నుయాత్ ।। ౩౧.

ఇలా చెప్పి, ఆ రాజర్షి తన భార్యతో కలిసి అడవికి వెళ్లాడు. భృగు పర్వతంపై తపస్సు చేసి, అక్కడే వంద వ్రతాలు ఆచరించి, పరలోకాన్ని పొందాడు.

తస్య వంశాస్తు పఞ్చైతే పుణ్యా దేవర్షిసత్కృతాః। యైర్వ్యాప్తా పృథివీ కృత్స్నా సూర్యస్యేవ గభస్తిభిః ।। ౩౧.

అతని ఐదు వంశాలు పుణ్యశీలులు, దేవర్షులచే గౌరవించబడినవారు. వారు భూమంతా సూర్యకిరణాల్లా వ్యాపించారు.

ధన్యః ప్రజావానాయుష్మాన్ కీర్తిమాంశ్చ భవేన్నరః। యయాతేశ్చరితం సర్వం పఠఞ్ఛృణ్వన్ ద్విజోత్తమః ।। ౩౧.

యయాతి చరిత్రను పూర్తిగా చదివేవాడు, వినేవాడు — అతడు ధన్యుడు, సంతానవంతుడు, దీర్ఘాయువు కలవాడు, కీర్తిశాలి అవుతాడు, ముఖ్యంగా ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైతే.

యదోర్వంశం ప్రవక్ష్యామి శ్రేష్ఠస్యోత్తమతేఝసః। విస్తరేణానుపూర్వ్యేణ గదతో మే నిబోధత ।। ౩౨.

యదువు వంశాన్ని, అత్యంత ప్రతాపశాలిగా పేరుగాంచిన వంశాన్ని, ఇప్పుడు నేను వివరంగా, క్రమంగా చెప్పబోతున్నాను. మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

యదోః పుత్రా బభూవుర్హి పఞ్చ దేవసుతోపమాః। సహస్రజిదథ శ్రేష్ఠః క్రోష్టుర్నీలో జితో లఘుః ।। ౩౨.

యదు మహారాజుకు ఐదుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు దేవతల పిల్లలతో సమానంగా ఉన్నారు. వారిలో సహస్రజిత్ అగ్రగణ్యుడు, తర్వాత క్రోష్టు, నీల, జిత్, లఘు.

సహస్రజిత్సుతః శ్రీమాఞ్ఛతజిన్నామ పార్థివః। సతజిత్సుతా విఖ్యా తాస్త్రయః పరమధార్మికాః ।। ౩౨.

సహస్రజిత్ కుమారుడు శతజిత్ అనే మహారాజు, మహా వైభవశాలి. శతజిత్‌కు ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు. వారు లోకంలో ప్రసిద్ధులు, ధర్మబద్ధులు.

హైహయశ్చ హయశ్చైవ రాజా వేణుహయశ్చ యః। హైహయస్య తు దాయాదో ధర్మ్మతత్త్వ ఇతి శ్రుతిః ।। ౩౨.

వారు హైహయుడు, హయుడు, వేణుహయుడు అనే రాజు. హైహయుని వారసుడు ధర్మతత్వుడు అని పురాణ సంప్రదాయంలో చెప్పబడింది.

ధర్మ్మతన్త్రస్తు కీర్త్తిస్తు సంజ్ఞేయస్తస్య చాత్మజః। సంజ్ఞేయస్య తు దాయాదో మహిష్మాన్నామ పార్థివః ।। ౩౨.

ధర్మతంత్రుడు కీర్తిస్కు కుమారుడు. సంజ్ఞేయుడు సంజ్ఞేయుని కుమారుడు. సంజ్ఞేయుని వారసుడు మహిష్మాన్ అనే రాజు.

ఆసీన్మహిష్మతః పుత్రో భద్రశ్రేణ్యః ప్రతాపవాన్। వారాణస్యధిపో రాజా కథితః పూర్వ ఏవ హి ।। ౩౨.

మహిష్మాన్ కుమారుడు భద్రశ్రేణ్యుడు, అతడు పరాక్రమశాలి. అతడు వారణాసి పట్టణానికి రాజుగా ముందే చెప్పబడినవాడు.

భద్రశ్రేణ్యస్య దాయాదో దుర్మదో నామ పార్థివః। దుర్మదస్య తతో ధీమాన్ కన్కో నామ విశ్రుతః ।। ౩౨.

భద్రశ్రేణ్యుని వారసుడు దుర్మదుడు అనే రాజు. దుర్మదుని కుమారుడు కంకుడు, అతడు జ్ఞానవంతుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడు.

కనకస్య తు దాయాదాశ్చత్వారో లోకవిశ్రుతాః। కృత వీర్యః కార్తవీర్యః కృతవర్మా తథైవ చ ।। ౩౨.

కంకుడికి నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు లోకంలో ప్రసిద్ధులు. వారు కృతవీర్యుడు, కార్తవీర్యుడు, కృతవర్మ, అలాగే కృతుడు.

కృతో జాతశ్చతుర్థోఽభూత్కృతవిర్యాత్తతోఽర్జునః। జజ్ఞే బాహుసహస్రేణ సప్తద్వీపేశ్వరో నృపః ।। ౩౨.

కృతుడు నాలుగవవాడిగా జన్మించాడు. కృతవీర్యుని వంశంలో అర్జునుడు జన్మించాడు. అతడు వెయ్యి చేతులతో జన్మించి, ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతిగా పాలించాడు.

స హి వర్షాయుతం తప్త్వా తపః పరమదుశ్చరమ్। దత్తమారాధయామాస కార్త్తవీర్యోఽత్రిసమ్భవమ్ ।। ౩౨.

కార్తవీర్యుడు పదివేల సంవత్సరాలు కఠినమైన తపస్సు చేసి, అత్రి మహర్షికి పుట్టిన దత్తాత్రేయుని సంతుష్టిపరిచి, ఆయనను ఆరాధించాడు.