వాయుపురాణమ్

అభిషేక్తుకామఞ్చ నృపం పూరుం పుత్రం కనీయసమ్। బ్రాహ్మణప్రముఖా వర్ణా ఇదం వచనమబ్రువన్ ।। ౩౧.

తన చిన్న కుమారుడు పూరువును రాజుగా అభిషేకించాలనే కోరికతో, బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతర వర్గాలు, బ్రాహ్మణుల నాయకత్వంలో, ఈ మాటలు చెప్పారు.

కథం శుక్రస్య నప్తారం దేవయాన్యాః సుతం ప్రభో। శ్రేష్ఠం యదుమతిక్రమ్య పూరో రాజ్యం ప్రదాస్యసి ।। ౩౧.

ప్రభూ! శుక్రుని మనవడు, దేవయానీ కుమారుడైన యదువు ఉత్తముడు అని చెప్పబడతాడు. అతన్ని పక్కనబెట్టి, పూరువుకు రాజ్యం ఎలా ఇస్తావు?

యదుర్జ్యేష్ఠస్తవ సుతో జాతస్తమను తుర్వసుః। శర్మిష్ఠాయాః సుతో ద్రుహ్యుస్తనోఽనుః పూరురేవ చ ।। ౩౧.

నీ పెద్ద కుమారుడు యదువు ముందుగా జన్మించాడు. అతని తరువాత తుర్వసు, శర్మిష్ఠ నుండి ద్రుహ్యు, తరువాత అనువు, అలాగే పూరూ జన్మించారు.

కథం జ్యేష్ఠానతిక్రమ్య కనీయాన్ రాజ్యమర్హతి । అతః సమ్బోధయామి త్వాం ధర్మ్మం సమనుపాలయ ।। ౩౧.

పెద్దవారిని పక్కనబెట్టి, చిన్నవాడు ఎలా రాజ్యానికి అర్హుడు అవుతాడు? అందుకే, నీకు జ్ఞాపకం చేస్తూ, ధర్మాన్ని పాటించమని చెబుతున్నాను.

యయాతిరువాచ।। బ్రాహ్మణప్రముఖా వర్ణాః సర్వే శ్రృణ్వన్తు మే వచః। జ్యేష్టం ప్రతి యథా రార్ష్ట్రం న దేయం మే కథఞ్చన ।। ౩౧.

యయాతి ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణులు మరియు ఇతర వర్గాలవారు అందరూ నా మాట వినండి. నా అభిప్రాయంలో రాజ్యం ఎప్పుడూ పెద్దవారికి ఇవ్వకూడదు.

మాతా పిత్రోర్వచనకృత్స హి పుత్రః ప్రశస్యతే । మమ జ్యేష్ఠేన యదునా నియోగో నానుపాలితః ।। ౩౧.

తల్లి తండ్రి మాట వినే కుమారుడే ప్రశంసించబడతాడు. నా పెద్ద కుమారుడు యదువు నా ఆజ్ఞను పాటించలేదు.

ప్రతికూలం పితుర్యశ్చ న స పుత్రః సతాం మతః। స పుత్రః పుత్రవద్ యశ్చ వర్త్తతే పితృమాతృషు ।। ౩౧.

తండ్రికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వాడిని మంచి వారు కుమారుడిగా భావించరు. తల్లిదండ్రుల పట్ల కుమారుడిలా ప్రవర్తించేవాడే నిజమైన కుమారుడు.

యదునాహమవజ్ఞాతస్తథా తుర్వసునాపి చ। ద్రుహ్యుణా చానునా చైవమప్యవజ్ఞా కృతా భృశమ్ ।। ౩౧.

యదువు, తుర్వసు, ద్రుహ్యు, అనువు నన్ను గౌరవించలేదు. వాళ్ల వల్ల నాకు ఎంతో అవమానం జరిగింది.

పూరుణా తు కృతం వాక్యం మానితశ్చ విశేషతః। కనీయాన్ మమ దాయాదో జరా యేన ధృతా మమ। సర్వకామః సర్వకృతః పూరుణా పుత్రకారిణా ।। ౩౧.

కానీ పూరూ నా మాటను పాటించాడు, నాకు ప్రత్యేక గౌరవం ఇచ్చాడు. అతడు చిన్నవాడు అయినా, నా వారసుడు. నా వృద్ధాప్యాన్ని భరించాడు. నా కొరకు అన్నీ చేసాడు, నా కుమారుడు పూరూ.

శుక్రేణ చ వరో దత్తః కావ్యే నోశనసా స్వయమ్। పుత్రో యస్త్వానువర్త్తేత స రాజా తే మహామతే ।। ౩౧.

శుక్రుడు, ఉశనసుడు ఒక వరం ఇచ్చాడు: 'బుద్ధిమంతుడా! నిన్ను అనుసరించే కుమారుడే రాజు అవుతాడు' అని.

భవతోఽనుమతోప్యేవం పూరు రాష్ట్రేఽభిషిచ్యతామ్ । యఃపుత్రో గుణసమ్పన్నో మాతాపిత్రోర్హితః సదా। సర్వమర్హతి కల్యాణం కనీయానపి స ప్రభుః ।। ౩౧.

మీ అనుమతితో, పూరువును రాజ్యానికి అభిషేకించాలి. తల్లిదండ్రులకు ఎప్పుడూ ఉపకారపడే, మంచి లక్షణాలు కలిగిన కుమారుడే అన్నీ పొందటానికి అర్హుడు. అతడు చిన్నవాడైనా, ప్రభువు.

అర్హః పూరురిదం రాష్ట్రం యః ప్రియః ప్రియకృత్తవ। వరదానేన శుక్రస్య న శక్యం వక్తుముత్తరమ్ ।। ౩౧.

ఈ రాజ్యం పూరువుకు అర్హత ఉంది. ఎందుకంటే అతడు అందరికీ ప్రియమైనవాడు, అందరికీ మేలు చేసే వాడు. శుక్రుడు వరం ఇచ్చిన తర్వాత దీనికి మించి ఏమీ చెప్పడం సాధ్యం కాదు.

పౌరజానపదైస్తుష్టైరిత్యుక్తో నాహుషస్తదా। అభిషిచ్య తతః పూరుం స్వరాష్ట్రే సుతమాత్మనః ।। ౩౧.

పౌరులు, ప్రజలు సంతోషంగా ఇలా చెప్పినప్పుడు, నాహుషుడు తన కుమారుడు పూరువును తన రాజ్యంలో రాజుగా అభిషేకించాడు.

దిశి దక్షిణపూర్వస్యాం తుర్వసుం తు న్యవేశయత్। దక్షిణాపరతో రాజా యదుం శ్రేష్ఠం న్యవేశయత్ ।। ౩౧.

తూర్పు-దక్షిణ దిశలో తుర్వసును నివాసముంచాడు. దక్షిణ-పడమర వైపున యదువును, శ్రేష్ఠుడైన వాడిని, స్థాపించాడు.

ప్రతీచ్యాముత్తరస్యాఞ్చ ద్రుహ్యుఞ్చానుఞ్చ తావుభౌ। సప్తద్వీపాం యయాతిస్తు జిత్త్వా పృథ్వీం ససాగరామ్। వ్యభజత్ పఞ్చధా రాజా పుత్రేభ్యో నాహుషస్తదా ।। ౩౧.

వాయువ్య దిశలో ద్రుహ్యూను, ఉత్తర దిశలో అనువును నివాసపరిచాడు. యయాతి ఏడుద్వీపాలతో కూడిన, సముద్రాలతో కూడిన భూమిని జయించి, ఐదు భాగాలుగా తన కుమారులకు విభజించాడు, ఓ నాహుషా.

తైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపా సపత్తనా। యథాప్రదేశం ధర్మజ్ఞైర్ధర్మ్మేణ ప్రతిపాల్యతే ।। ౩౧.

వారు తమ తమ ప్రాంతాల్లో ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ధర్మబద్ధంగా, ఈ భూమిని — ఏడుద్వీపాలతో, పట్టణాలతో కూడినదాన్ని — పరిరక్షిస్తున్నారు.

ఏవం విసృజ్య పృథివీం పుత్రేభ్యో నాహుషస్తదా। పుత్రసంక్రామితశ్రీస్తు ప్రీతిమానభవన్నృపః ।। ౩౧.

అప్పుడు నాహుషుడు భూమిని తన కుమారులకు అప్పగించి, తన ఐశ్వర్యం వారికే చెందడంతో సంతృప్తిగా ఉన్నాడు.

ధనుర్న్యస్య పృషత్కాంశ్చ రాజ్యఞ్చైవ సుతేషు తు। ప్రీతిమానభవద్రాజా భారమావేశ్య బన్ధుషు ।। ౩౧.

తన విల్లు, బాణాలు, రాజ్యాన్ని కూడా కుమారులకు అప్పగించి, తన బంధువులపై బాధ్యతను ఉంచి, రాజు సంతోషంగా జీవించాడు.

అత్ర గాథా మహారాజ్ఞా పురా గీతా యయాతినా। యోఽభిప్రేత్యాహరన్ కామాన్ కూర్మోఙ్గానీవ సర్వశః ।। ౩౧.

ఇక్కడ యయాతి మహారాజు ఒక గాధను పాడాడు: 'ఎవరైనా తన కోరికలను, తాబేలు తన అవయవాలను లోపలికి తీసుకునేలా, పూర్తిగా వశపరచుకుంటే...'

న జాతు కామః కామానాముపభోగేన శామ్యతి। హవిషా కృష్ణవర్త్మేవ భూయ ఏవాభివర్ద్ధతే ।। ౩౧.

కామాన్ని అనుభవించడం వల్ల ఎప్పుడూ తృప్తి రాదు. అది హవిస్సు పోసిన అగ్నిలా, మరింత పెరుగుతూనే ఉంటుంది.

యత్ పృథివ్యాం వ్రీహియవం హిరణ్యం పశవః స్త్రియః । నాలమేకస్య తత్సర్వమితి పశ్యన్న ముహ్యతి ।। ౩౧.

ఈ భూమిపై ఎంత వరి, యవలు, బంగారం, పశువులు, స్త్రీలు ఉన్నా, అవన్నీ ఒక్కరికి సరిపోవు. ఇది తెలిసినవాడు మాయలో పడడు.

యదా తు కురుతే భావం సర్వ్వభూతేషు పావకమ్। కర్మ్మణా మనసా వాచా బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా ।। ౩౧.

ఎప్పుడైతే ఎవ్వరూ తనలో, తన చేత, మనసుతో, మాటతో, అన్ని జీవులలో పవిత్రతను కలిగిస్తాడో, అప్పుడే అతడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

యదా పరాన్న బిభేతి యదా త్వస్మాన్న బిభ్యతి। యదా నేచ్ఛతి న ద్వేష్టి బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా ।। ౩౧.

ఎప్పుడైతే వాడికి ఇతరులపై భయం ఉండదు, ఇతరులకు వాడిపై భయం ఉండదు, వాడు ఆశపడడు, ద్వేషించడు, అప్పుడే వాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

యా దుస్త్యజా దుర్మ్మతిభిర్యా న జీర్యతి జీర్య్యతః। దోషాప్రాణాన్తికో రాగస్తాం తృష్ణాన్త్యజతః సుఖమ్ ।। ౩౧.

తప్పుదారి పట్టినవారు విడిచిపెట్టలేని, శరీరం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లినా తగ్గని, చివరికి నాశనానికి దారి తీసే ఆ తృష్ణను ఎవరు వదులుతారో, వారికి నిజమైన ఆనందం లభిస్తుంది.

జీర్య్యన్తి జీర్యతః కోశా దన్తా జీర్యన్తి జర్యితః। జీవితాశా ధనాశా చ జీర్య్యతోపి న జీర్యతి ।। ౩౧.

వృద్ధాప్యంలో ధనభాండాగారాలు పాడవుతాయి, పళ్ళు కూడా పాడవుతాయి. కానీ జీవించాలన్న ఆశ, ధనానికి ఆశ వృద్ధాప్యంలో కూడా తగ్గవు.

యచ్చాకామసుఖం లోకే యచ్చ దివ్యం మహత్ సుఖమ్। తృష్ణాస్య చ సుఖస్యైవ కలాం నార్హతి షోడశీమ్ ।। ౩౧.

ఈ లోకంలో కోరికలేని ఆనందం, పరలోకంలో ఉన్న గొప్ప ఆనందం — తృష్ణ లేని ఆనందానికి ఆ ఆనందాలు పదహారు వంతులలో ఒక్క వంతు కూడా సమానంగా ఉండవు.

ఏవముక్త్వా స రాజర్షిః సదారః ప్రస్థితో వనమ్। భృగుతుఙ్గే తపస్తప్త్వా తత్రైవ చ మహాయశాః। పాలయిత్వా వ్రతశతం తత్రైవ స్వర్గమాప్నుయాత్ ।। ౩౧.

ఇలా చెప్పి, ఆ రాజర్షి తన భార్యతో కలిసి అడవికి వెళ్లాడు. భృగు పర్వతంపై తపస్సు చేసి, అక్కడే వంద వ్రతాలు ఆచరించి, పరలోకాన్ని పొందాడు.

తస్య వంశాస్తు పఞ్చైతే పుణ్యా దేవర్షిసత్కృతాః। యైర్వ్యాప్తా పృథివీ కృత్స్నా సూర్యస్యేవ గభస్తిభిః ।। ౩౧.

అతని ఐదు వంశాలు పుణ్యశీలులు, దేవర్షులచే గౌరవించబడినవారు. వారు భూమంతా సూర్యకిరణాల్లా వ్యాపించారు.

ధన్యః ప్రజావానాయుష్మాన్ కీర్తిమాంశ్చ భవేన్నరః। యయాతేశ్చరితం సర్వం పఠఞ్ఛృణ్వన్ ద్విజోత్తమః ।। ౩౧.

యయాతి చరిత్రను పూర్తిగా చదివేవాడు, వినేవాడు — అతడు ధన్యుడు, సంతానవంతుడు, దీర్ఘాయువు కలవాడు, కీర్తిశాలి అవుతాడు, ముఖ్యంగా ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైతే.