వాయుపురాణమ్

కథం సప్తర్షయః సిద్ధా యే వై స్వాయమ్భువేఽన్తరే। మన్వన్తరం సమాసాద్య పునర్వైవస్వతం కిల ।। ౪.

స్వాయంభువ మను కాలంలో ఉన్న సిద్ధులైన ఏడుగురు మహర్షులు, ఎలా మళ్లీ వైవస్వత మను కాలానికి వచ్చారు?

భవాభిశాపాత్సంవిద్ధా హ్యప్రాప్తాస్తే తదా తపః। ఉపపన్నా జనే లోకే సకృదాగామినస్తు తే ।। ౪.

భవుడు శాపించినందున వారు అప్పట్లో తపస్సు సాధించలేకపోయారు. అయినా, ఒక్కసారి జన్మించే వారు కావడంతో, జనలోకంలో మళ్లీ జన్మించారు.

ఊచుః సర్వే తతోఽన్యోన్యం జనలోకే మహర్షయః। ఊచురేవ మహాభాగా వారుణే వితతే క్రతౌ ।। ౪.

అప్పుడు జనలోకంలో ఉన్న మహర్షులు పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు. అలాగే, వారణుడు నిర్వహించిన మహాయజ్ఞంలో కూడా ఆ మహాభాగులు మాట్లాడారు.

సర్వే వయం ప్రసూయామశ్చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః। పితామహాత్మజాః సర్వే తతః శ్రేయో భవిష్యతి ।। ౪.

మనం అందరం చాక్షుష మను కాలంలో పితామహుని కుమారులుగా జన్మిస్తాం. దాంతో మాకు ఇంకా మేలు కలుగుతుంది.

స్వాయమ్భువేఽన్తరే శప్తాః సప్తార్థం తే భవేన తు। జజ్ఞిరే వై పునస్తే హ జనలోకాద్దివం గతా ।। ౪.

స్వాయంభువ మను కాలంలో భవుడు ఏడుగురి కోసం వారిని శపించాడు. ఆ తరువాత వారు మళ్లీ జన్మించి, జనలోకంనుంచి స్వర్గానికి వెళ్లారు.

దేవస్య మహతో యజ్ఞే వారుణీం బిభ్రతస్తనుమ్। బ్రహ్మణో జుహ్వతః శుక్రమగ్నౌ పూర్వం ప్రజేప్సయా। ఋషయో జజ్ఞిరే పూర్వం ద్వితీయమితి నః శ్రుతమ్ ।। ౪.

దేవుని మహాయజ్ఞంలో, ఆయన వారుణీ రూపం ధరించి, బ్రహ్మదేవుడు సంతానాన్ని కోరుతూ అగ్నిలో శుద్ధమైన తర్పణం సమర్పించగా, ముందుగా ఋషులు పుట్టారు. ఇదే రెండవ సృష్టిగా మేము విన్నాము.

భృగురఙ్గిరా మరీచిః పులస్త్యః పులహః క్రతుః। అత్రిశ్చైవ వసిష్ఠశ్చ అష్టౌ తే బ్రహ్మణః సుతాః ।। ౪.

భృగు, అంగిరసు, మరీచి, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు, అత్రి, వశిష్ఠుడు — వీరు ఎనిమిది మంది బ్రహ్మదేవుని కుమారులు.

తథాస్య వితతే యజ్ఞే దేవాః సర్వే సమాగతాః। యజ్ఞాఙ్గాని చ సర్వాణి వషట్కారశ్చ మూర్తిమాన్ ।। ౪.

అలా ఆయన నిర్వహించిన మహాయజ్ఞానికి అందరు దేవతలు, యజ్ఞానికి సంబంధించిన అన్ని భాగాలు, మూర్తిరూపంలో వషట్కారమూ కూడి వచ్చాయి.

మూర్త్తిమన్తి చ సామాని యజూంషి చ సహస్రశః। ఋగ్వేద శ్చాభవత్తత్ర పదక్రమవిభూషితః ।। ౪.

అక్కడ వేలాది సామవేద గీతాలు, యజుర్వేద మంత్రాలు మూర్తిరూపంలో ప్రकटించాయి. పదక్రమంతో అలంకరించబడిన ఋగ్వేదమూ అక్కడ ఉద్భవించింది.

యజుర్వేదశ్చ వృత్తాఢ్య ఓఙ్కారవదనోజ్జ్వలః। స్థితో యజ్ఞార్థసంపృక్తసూక్తబ్రాహ్మణమన్త్రవాన్ ।। ౪.

యజుర్వేదం ఛందస్సులతో నిండినది, ఓంకారధ్వనితో ప్రకాశించేది. అది యజ్ఞార్థంతో, సూక్తాలు, బ్రాహ్మణాలు, మంత్రాలతో కూడి అక్కడ నిలిచింది.

సామవేదశ్చ వృత్తాఢ్యః సర్వగేయపురఃసరః। విశ్వావస్వాదిభిః సార్ద్ధం గన్ధర్వైః సమ్భృతోఽభవత్ ।। ౪.

సామవేదం ఛందస్సులతో నిండినది, అన్ని పాటలకు ప్రథమమైనది. విశ్వావసు మొదలైన గంధర్వులతో కలిసి అక్కడ ప్రత్యక్షమైంది.

బ్రహ్మ వేదస్తథా ఘోరైః కృత్యావిధిభిరన్వితః। ప్రత్యఙ్గిరసయోగైశ్చ ద్విశరీరశిరోఽభవత్ ।। ౪.

బ్రహ్మవేదం భయంకరమైన కర్మవిధులతో, అథర్వాంగిరసుల ఆచరణలతో కూడి, రెండు శరీరాలు, రెండు తలలతో ప్రकटించబడింది.

లక్షణాని స్వరాః స్తోభా నిరుక్తస్వరభక్తయః। ఆశ్రయస్తు వషట్‌కారో నిగ్రహప్రగ్రహావపి ।। ౪.

అచ్చులు, స్వరాలు, స్థోభాలు, నిర్వచన స్వర విభాగాలు, వాటికి ఆధారమైన వషట్కారము, నియమ నిగ్రహాలు కూడా అక్కడ కనిపించాయి.

దీప్తా దీప్తిరిలాదేవీ దిశః ప్రదిశగీశ్వరాః । దేవకన్యాశ్చ పత్న్యశ్చ తథా మాతర ఏవ చ ।। ౪.

ప్రకాశవంతమైన ఇళాదేవి, దిక్కులు, వాటి అధిపతులు, దేవకన్యలు, భార్యలు, అలాగే మాతృదేవతలు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

ఆయుః సర్వత ఏవైతే దేవస్య యజతో ముఖే। మూర్త్తిమన్తః స్వరూపాఖ్యా వరుణస్య వపుర్భృతః ।। ౪.

ఈ సమస్తమూ స్వరూపాలతో, తమ పేర్లతో, వరుణుని రూపాన్ని ధరించి, యజ్ఞం చేసే దేవుని నోటిలో ప్రాణంగా నిలిచాయి.

స్వయమ్భువస్తు తా దృష్ట్వా రేతః సమపతద్భువి। బ్రహ్మర్షేర్భావభూతస్య విధానాచ్చ న సంశయః ।। ౪.

స్వయంభువు వారిని చూసినప్పుడు, ఆయనకు బ్రహ్మర్షి సృష్టి తపస్సు కలిగింది. అందువల్ల ఆయన వీర్యం భూమిపై పడింది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

కృత్వా జుహావ స్రుగ్భ్యాఞ్చ స్రువేణ పరిగృహ్య చ। ఆజ్యవజ్జుహువాఞ్జక్రే మన్త్రవచ్చ పితామహః ।। ౪.

ఆయన ఆ వీర్యాన్ని ఒక చెంబు, ఒక పళ్లెం తీసుకుని, నెయ్యిలా యజ్ఞంలో మంత్రాలతో హోమం చేశాడు. ఆయన పితామహుడు.

తతః స జనయామాస భూతగ్రామం ప్రజాపతిః। తస్యార్వాక్ తేజసస్తస్య యజ్ఞే లోకేషు తైజసమ్। తమసాభావవ్యాప్యత్వం తథా సత్త్వం తథా రజః ।। ౪.

అప్పుడా ప్రజాపతి తన తేజస్సు ద్వారా భూతగణాన్ని సృష్టించాడు. ఆ యజ్ఞంలో ఆయన తేజస్సు వల్ల లోకాలలో అగ్ని స్వభావం, చీకటి వ్యాప్తి, సత్త్వం, అలాగే రజస్సు కూడా కలిగాయి.

సగుణాత్తేజసో నిత్యమాకాశే తమసి స్థితమ్। తమసస్తేజసత్వాచ్చ సర్వభూతాని జజ్ఞిరే ।। ౪.

ఆ తేజస్సు గుణాలతో కూడి, ఎప్పుడూ ఆకాశంలో, చీకటిలో ఉండేది. చీకటి తేజస్సు వల్ల అన్ని భూతాలు జన్మించాయి.

యదా తస్మిన్నజాయన్త కాలే పుత్రాస్తు కర్మజాః। ఆజ్యస్థాల్యాముపాదాయ స్వశుక్రం హుతవాంశ్చ హ ।। ౪.

ఆ సమయంలో, కర్మఫలంగా పుత్రులు జన్మించినప్పుడు, ఆయన తన వీర్యాన్ని నెయ్యి పాత్రలో వేసి హోమం చేశాడు.

శుక్రే హుతేఽథ తస్మింస్తు ప్రాదుర్భూతా మహర్షయః। జ్వలన్తో వపుషా యుక్తాః సప్త వై ప్రసవైర్గుణైః ।। ౪.

ఆ వీర్యాన్ని హోమం చేసిన వెంటనే, మహర్షులు జన్మించారు. వారు ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, ఏడు రకాల సృష్టి గుణాలతో ఉన్నారు.

హుతే చాగ్నౌ సకృచ్ఛుక్రే జ్వాలాయా నిఃసృతః కవిః। హిరణ్యగర్భస్తం దృష్ట్వా జ్వాలాం భిత్త్వా వినిఃసృతమ్। భృగుస్త్వమితి హోవాచ యస్మాత్తస్మాత్స వై భృగుః ।। ౪.

వీర్యాన్ని అగ్నిలో హోమం చేసినప్పుడు, ఆ జ్వాల నుండి కవి జన్మించాడు. ఆ జ్వాలను చీల్చుకుని బయటకు వచ్చిన అతన్ని హిరణ్యగర్భుడు చూసి, 'నీవు భృగువు' అని పలికాడు. అందువల్ల అతడు భృగువు అయ్యాడు.

మహాదేవస్తథోద్భూతం దృష్ట్వా బ్రాహ్మణమబ్రవీత్। మమైష పుత్రకామస్య దీక్షితస్య త్వయం ప్రభో। విజజ్ఞేఽథ భృగుర్ద్దేవో మమ పుత్రో భవత్వయమ్ ।। ౪.

మహాదేవుడు ఆ బ్రాహ్మణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నాకు పుత్రకామనతో దీక్ష తీసుకున్నప్పుడు, నీవు ఈ భృగువును సృష్టించావు. కాబట్టి ఈ భృగువు నా కుమారుడు కావాలి.'

తథోతి సమనుజ్ఞాతో మహాదేవః స్వయమ్భువా। పుత్రత్వే కల్పయామాస మహాదేవస్తథా భృగుమ్। వారుణా భృగవస్తస్మాత్తదపత్యఞ్చ స ప్రభుః ।। ౪.

అప్పుడు స్వయంభువు అనుమతితో, మహాదేవుడు భృగువును తన కుమారుడిగా చేసుకున్నాడు. వరుణుని ద్వారా జన్మించినందున, భృగువు వరుణుని కుమారుడిగా కూడా పిలవబడతాడు.

ద్వితీయన్తు తతః శుక్రమఙ్గారేష్వపతత్ప్రభుః। అఙ్గారేష్వఙ్గిరోఽఙ్గాని సంహితాని తతోఽఙ్గిరాః ।। ౪.

తర్వాత రెండవ వీర్యం కోయిలపై పడింది. ఆ కోయిలలలో అవయవాలు కలిసిపోయి, అంగిరసుడు జన్మించాడు.

సమ్భూతిం తస్య తాం దృష్ట్వా వహ్నిర్బ్రహ్మాణమబ్రవీత్। రేతోధాస్తుభ్యమేవాహం ద్వితీయోఽయం మమాస్త్వితి ।। ౪.

అతని జననం చూసిన అగ్ని, బ్రహ్మను చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నీ వీర్యాన్ని నేను స్వీకరించాను. కాబట్టి ఈ రెండవవాడు నా వాడవాలి.'

ఏవమస్త్వితి సోఽప్యుక్తో బ్రహ్మణా సదసస్పతిః। తస్మాదఙ్గిరసశ్చాపి ఆగ్నేయా ఇతి నః శ్రుతమ్ ।। ౪.

అప్పుడు బ్రహ్మ, సభాధిపతి, 'అలా కావాలి' అని సమ్మతించాడు. అందువల్ల అంగిరసుడు అగ్నికి పుత్రుడిగా పిలవబడతాడు.

షట్‌కృత్యస్తు పునః శుక్రే బ్రహ్మణా లోకకారిణా। హుతే సమభవంస్తత్ర షడ్బ్రహ్మాణ ఇతి శ్రుతిః ।। ౪.

తర్వాత బ్రహ్మ, లోకాలను సృష్టించేవాడు, ఆ వీర్యాన్ని ఆరు సార్లు హోమం చేశాడు. అప్పుడు అక్కడ ఆరు బ్రహ్మలు జన్మించారు అని శ్రుతి చెబుతుంది.

మరీచిః ప్రథమస్తత్ర మరీచిభ్యః సముత్థితః। క్రతౌ తస్మిన్ సుతో జజ్ఞే యతస్తస్మాత్స వై క్రతుః ।। ౪.

వారిలో మొదటివాడు మరీచి. ఆయన కిరణాల నుండి ఉద్భవించాడు. ఆ యజ్ఞంలో ఆయన కుమారుడు జన్మించాడు. అందుకే అతడిని క్రతువు అంటారు.