వాయుపురాణమ్

తేషాం మధ్యే తు పఞ్చానాం యయాతిః పృథివీపతిః। దేవయానిముశనసః సుతాం భార్యామవాప హ ।। ౩౧.

ఆ ఐదుగురిలో యయాతి అనే భూమిపతి ఉశనసుని కుమార్తె దేవయానిని భార్యగా చేసుకున్నాడు.

శర్మిష్ఠా మాసురీం చైవ తనయాం వృషపర్వణః। యదుం చ తుర్వసుం చైవ దేవయానిర్వ్యజాయత ।। ౩౧.

దేవయాని యదు, తుర్వసు అనే కుమారులను కనగా, వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠా ద్రుహ్యు, అను, పురు అనే కుమారులను కనింది.

ద్రుహ్యుఞ్చానుఞ్చ పూరుఞ్చ శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ । అజీజనన్మహావీర్యాన్ సుతాన్దేవసుతోపమాన్ ।। ౩౧.

వృషపర్వుని కుమార్తె శర్మిష్ఠా ద్రుహ్యు, అను, పురు అనే మహాశక్తివంతులైన కుమారులను కనింది. వారు దేవపుత్రులతో సమానులుగా ఉన్నారు.

రథన్తస్మై దదౌ రుద్రః ప్రీతః పరమభాస్వరమ్। అసఙ్గం కాఞ్చనం దివ్యమక్షయౌ చ మహేషుధీ ।। ౩౧.

ఆ సమయంలో రుద్రుడు సంతోషంతో అతనికి అద్భుతమైన, స్వర్ణంతో చేసిన, దివ్యమైన, ఎవరూ ఎదుర్కోలేని, ఎప్పటికీ నశించని గొప్ప ఆయుధాలతో కూడిన రథాన్ని ఇచ్చాడు.

యుక్తం మనో జవైరశ్వైర్యేన కన్యాం సముద్వహత్। స తేన రథముఖ్యేన జిగాయ చ తతో మహీమ్ ।। ౩౧.

ఆ రథాన్ని మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలతో కట్టించి, అతడు ఆ యువతిని తీసుకెళ్లాడు. ఆ గొప్ప రథంతో భూమిని కూడా జయించాడు.

యయాతిర్యుధి దుర్ద్ధర్షో దేవదానవమానవైః । పౌరవాణాం నృపాణాఞ్చ సర్వేషాం సోఽభవద్రథః ।। ౩౧.

యయాతి దేవతలు, దానవులు, మానవులతో యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడై, పౌరవ వంశానికి చెందిన రాజులందరికీ రథస్వారిగా నిలిచాడు.

యోవత్సుదేశప్రభవః కౌరవో జనమేజయః। కురోః పుత్రస్య రాజ్ఞస్తు రాజ్ఞః పారిక్షితస్య హ। జగామ స రథో నాశం శాపాద్గార్గ్యస్య ధీమతః ।। ౩౧.

వత్సదేశంలో జన్మించిన కౌరవుడు జనమేజయుడు, కురు కుమారుడు, పరిక్షిత్తు మనవడు అయిన ఆ రాజుకు చెందిన ఆ రథం, జ్ఞానవంతుడైన గార్గ్యుని శాపంతో నశించింది.

గార్గ్యస్య హి సుతం బాలః స రాజా జనమేజయః। దుర్బుద్ధిర్హింసయామాస లోహగన్ధం నరాధిపమ్ ।। ౩౧.

ఆ రాజైన జనమేజయుడు చిన్నవాడై, మంచి బుద్ధి లేక గార్గ్యుని కుమారుడైన లోహగంధుడిని హింసించాడు.

స లోహగన్ధో రాజర్షిః పరిధావన్నితస్తతః। పౌరజానపదైస్త్యక్తో న లేభే శర్మ కర్హిచిత్ ।। ౩౧.

ఆ లోహగంధుడు రాజర్షి, ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తుతూ, పట్టణాలు, గ్రామాల ప్రజలందరూ వదిలేసి, ఎప్పుడూ శాంతిని పొందలేకపోయాడు.

తతః స దుఃఖసన్తప్తో నాలభత్సంవిదం క్వచిత్। శశాప హేతుకమృషిం శరణ్యం వ్యథితస్తదా ।। ౩౧.

అప్పుడు ఆడు బాధతో తల్లడిల్లి, ఎక్కడా ఓదార్పు లభించక, ఆశ్రయంగా ఉన్న హేతుక మునిని కోపంతో శపించాడు.

ఈన్ద్రోతో నామ విఖ్యాతో యోఽసౌ మునిరుదారధీః। యోజయామాస చేన్ద్రోతః శౌనకో జనమేజయమ్। అశ్వమేధేన రాజానం పావనార్థం ద్విజోత్తమః ।। ౩౧.

ఇంద్రోతుడు అనే ప్రసిద్ధుడైన మహర్షి, శౌనకుని కుమారుడైన జనమేజయునికి పవిత్రత కోసం అశ్వమేధయాగాన్ని చేయించాడు, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా!

స లోహగన్ధో వ్యనశత్తస్యావసథమేత్య హ। స చ దివ్యో రథస్తస్మాద్వసోశ్చేదిపతేస్తథా ।। ౩౧.

ఆ లోహగంధుడు తన నివాసానికి చేరుకుని అదృశ్యమయ్యాడు. అక్కడి నుంచి ఆ దివ్య రథం చేదిరాజు వసువుకు చేరింది.

తతః శక్రేణ తుష్టేన లేభే తస్మాద్బృహద్రథః। తతో హత్వా జరాసన్ధం భీమస్తం రథముత్తమమ్। ప్రదదౌ వాసుదేవాయ ప్రీత్యా కౌరవనన్దనః ।। ౩౧.

తర్వాత శక్రుడు సంతోషంతో ఆ రథాన్ని బృహద్రథునికి ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత భీముడు జరాసంధుడిని సంహరించి, ఆ ఉత్తమ రథాన్ని కౌరవునందనుడు ప్రేమతో వాసుదేవునికి ఇచ్చాడు.

స జరాం ప్రాప్య రాజర్షిర్యయాతిర్నహుషాత్మజః। పుత్రం జ్యేష్ఠం వరిష్ఠఞ్చ యదుమిత్యబ్రవీద్వచః ।।౩౧.

నహుషుని కుమారుడు యయాతి వృద్ధాప్యంలోకి వచ్చినప్పుడు, తన పెద్ద కుమారుడు యదువుతో ఇలా అన్నాడు.

జరావలీ చ మాం తాత పలితాని చ పర్యగుః । కావ్యస్యోశనసః శాపాన్న చ తృప్తోఽస్మి యౌవనే ।। ౩౧.

ననా! వృద్ధాప్యమూ, తెల్లజుట్టూ నన్ను చుట్టుకున్నాయి. కావ్యుడు ఉశనసుని శాపం వల్ల నా యవ్వనంలో తృప్తి పొందలేకపోయాను.

త్వం యదో ప్రతిపద్యస్వ పాప్మానం జరయా సహ। జరాం మే ప్రతిగృహ్ణీష్వ తం యదుః ప్రత్యువాచ హ ।। ౩౧.

యదు! నువ్వు నా వృద్ధాప్యాన్ని, దాని బాధను స్వీకరించు. నా వృద్ధాప్యాన్ని నీవు తీసుకోమని యయాతి అన్నాడు. దానికి యదు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.

అనిర్దిష్టా మయా భిక్షా బ్రాహ్మణస్య ప్రతిశ్రుతా । సా చ వ్యాయామసాధ్యా వై న గ్రహీష్యామి తే జరామ్ ।। ౩౧.

నేను ఒక బ్రాహ్మణునికి భిక్షను ఇవ్వాలని వాగ్దానం చేశాను. అది కష్టపడి సంపాదించాల్సినది. అందుకే నీ వృద్ధాప్యాన్ని నేను అంగీకరించను.

జరాయా బహవో దోషా పానభోజనకారిణః। తస్మాజ్జరాన్న తే రాజన్ గ్రహీతుమహముత్సహే ।। ౩౧.

ముదిత వయస్సు వల్ల ఎన్నో దోషాలు వస్తాయి, ముఖ్యంగా తినిపించడంలో, త్రాగడంలో ఆసక్తి ఉన్నవారికి. అందుకే, రాజా, నేను నీ ముదిత వయస్సును స్వీకరించలేను.

సితశ్మశ్రుధరో దీనో జరయా శిథిలీకృతః। బలీ సన్నతగాత్రశ్చ దుర్ద్దశో దుర్బలాకృతిః ।। ౩౧.

తెల్లటి జుట్టు, తెల్ల గడ్డతో, దుఃఖంగా, ముదిత వయస్సు వల్ల బలహీనుడై, ఒకప్పుడు బలంగా, మానంగా ఉండి, ఇప్పుడు చూడదగినవాడు కాదు, బలహీనంగా కనిపిస్తున్నాడు.

అశక్తః కార్యకరణే పరిభూతస్తు యౌవనే। మహోపభీతిభిశ్చైవ తాం జరాన్నాభికామయే ।। ౩౧.

పనులు చేయడంలో శక్తి లేక, యవ్వనంలో నిర్లక్ష్యం చేయబడి, ఎన్నో భయాలతో బాధపడుతూ ఉండే ఆ ముదిత వయస్సును నేను కోరుకోను.

సన్తి తే బహవః పుత్రా మత్తః ప్రియతరా నృప। ప్రతిగృహ్ణన్తు ధర్మజ్ఞ పుత్రమన్యం వృణీష్వ వై ।। ౩౧.

రాజా, నాకంటే నీకు మరింత ప్రియమైన కొడుకులు చాలామంది ఉన్నారు. ధర్మాన్ని తెలిసిన వారు, నీ ముదిత వయస్సును వాళ్లు స్వీకరించనివ్వు. ఇంకొక కొడుకును ఎంచుకో.

స ఏవముక్తో యదునా తీవ్రకోపసమన్వితః। ఉవాచ వదతాం శ్రేష్ఛో జ్యేష్ఠం తం గర్హయన్ సుతమ్ ।। ౩౧.

యదు ఇలా చెప్పగానే, అతని తండ్రి తీవ్రమైన కోపంతో, మాటల్లో శ్రేష్ఠుడు అయినవాడు తన పెద్ద కుమారుడిని నిందిస్తూ పలికాడు.

ఆశ్రమః కశ్చ వాన్యోఽస్తి కో వా ధర్మవిధిస్తవ। మామనాదృత్య దుర్బుద్ధే యదాత్థ నవదేశిక ।। ౩౧.

ఇంకా ఏ ఆశ్రమం నీకు ఉంది? లేదా నీవు ఏ ధర్మాన్ని అనుసరిస్తున్నావు? నన్ను పట్టించుకోకుండా, ఓ మూర్ఖుడా, కొత్త ఉపాధ్యాయుడిలా మాట్లాడుతున్నావు.

ఏవముక్త్వా యదుం రాజా శశాపైనం స మన్యుమాన్ । యస్త్వం మే హృదయాజ్జాతో వయః స్వం న ప్రయచ్ఛసి ।। ౩౧.

యదు నీవు ఇలా మాట్లాడినందుకు, రాజు కోపంతో అతన్ని శపించాడు: "నా హృదయాన్నుంచి పుట్టినవాడవు, అయినా నీవు నీ యవ్వనాన్ని నాకు ఇవ్వడం లేదు."

తస్మాన్న రాజ్యభాగ్ మూఢ ప్రజా తే వై భవిష్యతి। తుర్వసో ప్రతిపద్యస్వ పాప్మానం జరయా సహ ।। ౩౧.

అందుకే, ఓ మూర్ఖుడా, నీకు రాజ్యంలో భాగం ఉండదు, నీకు సంతానం ఉండదు. తుర్వసు ముదిత వయస్సుతో పాటు ఆ పాపాన్ని స్వీకరించనివ్వు.

తుర్వసురువాచ।। న కామయే జరాం తాత సామభోగప్రణాశినీమ్। జరాయా బహవో దోషాః పానభోజనకారిణః। తస్మాజ్జరాం న తే రాజన్ గ్రహీతుమహముత్సహే ।। ౩౧.

తుర్వసు ఇలా అన్నాడు: "తండ్రి, అన్ని ఆనందాలను నశింపజేసే ముదిత వయస్సును నేను కోరుకోను. ముదిత వయస్సు వల్ల ఎన్నో దోషాలు వస్తాయి, ముఖ్యంగా తినిపించడంలో, త్రాగడంలో ఆసక్తి ఉన్నవారికి. అందుకే, రాజా, నేను నీ ముదిత వయస్సును స్వీకరించలేను."

యయాతిరువాచ।। యస్త్వం మే హృదయాజ్జాతో వయః స్వన్న ప్రయచ్ఛసి। తస్మాత్ ప్రజా సముచ్ఛేదం తుర్వసో తవ యాస్యతి ।। ౩౧.

యయాతి ఇలా అన్నాడు: "నా హృదయాన్నుంచి పుట్టినవాడవు, అయినా నీవు నీ యవ్వనాన్ని నాకు ఇవ్వడం లేదు. అందుకే, తుర్వసు, నీ వంశం అంతమవుతుంది."

అసఙ్కీర్ణా చ ధర్మేణ ప్రతిలోమవరేషు చ। పిశితాదిషు చాన్యేషు మూఢ రాజా భవిష్యసి ।। ౩౧.

నీవు ధర్మంలో కలిసిపోకుండా, విరుద్ధమైన వివాహాలలో, మాంసాహారం వంటి విషయాలలో, ఓ మూర్ఖుడా, నీవు రాజవు అవుతావు.

గురు దారప్రసక్తేషు తిర్యగ్యోనిగతేషు వా। పశుధర్మేషు మ్లేచ్ఛేషు భవిష్యతి న సంశయః ।। ౩౧.

పెద్దవారి భార్యల పట్ల ఆకర్షణ, జంతువుల వంశంలో పుట్టినవారితో, జంతువుల్లాంటి ప్రవర్తనతో, మ్లేచ్ఛులతో సంబంధం కలిగి ఉంటావు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.