వాయుపురాణమ్

ఔర్వ్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః। జమదగ్నిస్తతో వీర్య్యాజ్జజ్ఞే బ్రహ్మవిదాం వరః। మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునఃపుచ్ఛః కనిష్ఠకః ।। ౨౯.

ఇలా ఔర్వుడు, ఋచీకుడు, సత్యవతిలో మహామనస్కుడైన జమదగ్ని తపస్సుతో పుట్టాడు. ఆయన బ్రహ్మజ్ఞానంలో శ్రేష్ఠుడు. ఆయనకు మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.

విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా నామ్నా విశ్వరథః స్మృతః । జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాద్వంశవర్ద్ధనః ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుడు ధర్మాత్ముడు, విశ్వరథుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. భృగువు అనుగ్రహంతో కౌశిక వంశాన్ని విస్తరించేందుకు జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రస్తు శునఃశేఫోఽభవన్మునిః। హరిశ్చన్ద్రస్య యజ్ఞే తు పశుత్వే నియుతః సవై। దేవైర్దత్తః స వై యస్మాద్దేవరాతస్తతోఽభవత్ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రునికి శునఃశేఫుడు కుమారుడయ్యాడు. హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞంలో శునఃశేఫుడు పశువుగా కట్టబడ్డాడు. దేవతలు అతన్ని రక్షించగా, అప్పటి నుండి అతడిని దేవరాతుడు అని పిలిచారు.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రాణాం శునః శేఫోఽగ్రజః స్మృతః। మధుచ్ఛన్దో నయశ్చైవ కృతదేవౌ ధ్రువాష్టకౌ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుని కుమారుల్లో శునఃశేఫుడు పెద్దవాడిగా గుర్తించబడతాడు. మధుచ్ఛందుడు, నయుడు, కృతదేవుడు, ధ్రువాష్టకుడు కూడా ప్రసిద్ధులు.

కచ్ఛపః పూరణశ్చైవ విశ్వామిత్రసుతాస్తు వై। తేషాం గోత్రాణి బహుధా కౌశికానాం మహాత్మనామ్ ।। ౨౯.

కచ్చపుడు, పూరణుడు కూడా విశ్వామిత్రుని కుమారులే. వీరి వంశాలు, మహాత్ములైన కౌశికుల వంశాలు అనేకంగా ఉన్నాయి.

పార్థివా దేవరాతాశ్చ యాజ్ఞవల్క్యా సమర్షణాః । ఉదుమ్బరా ఉదుమ్లానాస్తారకా యమముఞ్చతాః ।। ౨౯.

పార్థివులు, దేవరాతులు, యాజ్ఞవల్క్యులు, సమర్షణులు, ఉదుంబరులు, ఉదుమ్లానులు, తారకులు, యమముంచతలు కూడా ప్రసిద్ధి పొందినవారు.

లోహిణ్యో రేణవశ్చైవ తథా కారీషవః స్మృతాః। బభ్రవః పాణినశ్చైవ ధ్యావజప్యాస్తథైవ చ ।। ౨౯.

లోహిన్యులు, రేణవులు, అలాగే కారీషవులు, బభ్రవులు, పాణినులు, ధ్యానం చేసి జపించేవారు కూడా గుర్తించబడ్డారు.

శాలావత్యా హిరణ్యాక్షాః స్యఙ్కృతా గాలవాః స్మృతాః । దేవలా యామదూతాశ్చ శాలఙ్కాయనబాష్కలాః ।। ౨౯.

శాలావతిలో హిరణ్యాక్షులు, స్యంకృతులు, గాలవులు పుట్టారు. దేవళులు, యమదూతలు, శాలంకాయనులు, బాష్కలులు కూడా ప్రసిద్ధి చెందారు.

దదాతి బాదరాశ్చాన్యే విశ్వామిత్రస్య ధీమతః। ఋష్యన్తరవివాఙ్యాస్తే బహవః శౌశికాః స్మృతాః ।। ౨౯.

దదాతి, బాదరులు మరియు మరికొందరు కూడా ధీమంతుడైన విశ్వామిత్రుని వంశస్థులు. ఇతర ఋషుల నుంచి అనేక శౌశిక వంశాలు పుట్టాయి.

కౌశికాసోశ్రుమాశ్చైవ తథాన్యే సైధవాయనాః। పౌరోరవస్య పుణ్యస్య బ్రహ్మర్షేః కౌశికస్య తు ।। ౨౯.

కౌశికులు, ఓశ్రుములు, అలాగే సైధవాయనులు కూడా ప్రసిద్ధి. వీరందరూ పుణ్యశీలుడైన పౌరోరవుడు, బ్రహ్మర్షి కౌశికుని వంశస్థులు.

దృషద్వతీసుతశ్చాపి విశ్వామిత్రాత్తథాష్టకః। అష్టకస్య సుతో యో హి ప్రోక్తో జహ్నుగణోమయా ।। ౨౯.

దృశద్వతికి పుట్టిన అష్టకుడు కూడా విశ్వామిత్రుని వంశస్తుడే. అష్టకుని కుమారుడు జహ్ను వంశానికి చెందినవాడిగా చెప్పబడతాడు.

ఋషయ ఊచుః ।। కిం లక్షణేన ధర్మేణ తపసేహ శ్రుతేన వా। బ్రాహ్మణ్యం సమనుప్రాప్తం విశ్వామిత్రాదిభిర్నృపైః ।। ౨౯.

ఋషులు ఇలా అడిగారు: విశ్వామిత్రుడు మొదలైన రాజులు ఏ లక్షణంతో, ఏ ధర్మంతో, ఏ తపస్సుతో లేదా ఏ విద్యతో బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు?

యేన యోనాభిధా నేన బ్రాహ్మణ్యం క్షత్రియా గతాః । విశేషం జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తపసా దానతస్తథా ।। ౨౯.

ఎలాంటి కారణంతో, ఎలాంటి వంశంతో, క్షత్రియులు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు? తపస్సు వల్లా, దానం వల్లా అనే విశేషాన్ని తెలుసుకోవాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.

ఏవముక్తస్తతో వాక్యమబ్రవీదిదమర్థవత్। అన్యాయోపగతైర్ద్రవ్యైరాహృత్య యజనే ధియా। ధర్మాభికాంక్షీ యజతే న ధర్మఫలమశ్నుతే ।। ౨౯.

ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆయన అర్థవంతమైన మాటలు పలికాడు: అన్యాయంగా సంపాదించిన ధనంతో, ధర్మాన్ని కోరుకుంటూ యజ్ఞం చేసే వాడు, ధర్మఫలం పొందడు.

ధర్మ్మం చైతం సమాఖ్యాయ పాపాత్మా పురుషాధమః। దదాతి దానం విప్రేభ్యో లోకానాం దమ్భకారణాత్ ।। ౨౯.

ఈ ధర్మాన్ని వివరించిన తరువాత, పాపాత్ముడు, మానవుల్లో అత్యంత నీచుడు, ఇతరులకు చూపించేందుకు బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తాడు.

జపం కృత్వా తథా తీవ్రం ధనలోభాన్నిరఙ్కుశః। రాగమోహాన్వితో హ్యన్తే పావనార్థం దదాతి యః ।। ౨౯.

ధనంపై అధిక లోభంతో, నియంత్రణ లేకుండా, మోహంతో కూడినవాడు, చివరికి పవిత్రత కోసం దానం చేస్తాడు.

తేన దత్తాని దానాని అఫలాని భవన్త్యుత। తస్య ధర్మ్మప్రవృత్తస్య హింసకస్య దురాత్మనః ।। ౨౯.

అటువంటి దురాత్ముడు ఇచ్చిన దానాలు ఫలించవు; ఎందుకంటే, ధర్మాన్ని పాటించని, హింసకు అలవాటైనవాడికి ఫలం ఉండదు.

ఏవం లబ్ధ్వా ధనం మోహాద్దదతో యజతశ్చ హ। సక్లిష్టకర్మణో దానం న తిష్ఠతి దురాత్మనః ।। ౨౯.

మోహంతో సంపాదించిన ధనాన్ని యజ్ఞానికి లేదా దానానికి ఉపయోగించినప్పుడు, చెడు పనులు చేసే దురాత్ముని దానం నిలవదు.

న్యాయాగతానాం ద్రవ్యాణాం తీర్థే సమ్ప్రతిపాదనమ్। కామాననభిసన్ధాయ యజతే చ దదాతి చ ।। ౨౯.

ధనాన్ని న్యాయంగా సంపాదించి, పవిత్ర స్థలంలో, ఫలాభిలాష లేకుండా యజ్ఞం చేసి, దానం చేసినవాడు నిజమైన ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాడు.

స దానఫలమాప్నోతి తచ్చ దానం సుఖోదయమ్। దానేన భోగానాప్నోతి స్వర్గం సత్యేన గచ్ఛతి ।। ౨౯.

అటువంటి వాడు దానఫలం పొందుతాడు; ఆ దానం ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. దానంతో అనుభవాలు పొందుతాడు, సత్యంతో స్వర్గాన్ని చేరుతాడు.

తపసా తు సుతప్తేన లోకాన్ విష్టభ్య తిష్ఠతి । విష్టభ్య స తు తేజస్వీ లోకేష్వానన్త్యమశ్నుతే ।। ౨౯.

బాగా ఆచరించిన తపస్సుతో వాడు లోకాలను నిలబెట్టుకుంటాడు; అటువంటి తేజస్సుతో అన్ని లోకాల్లో అనంతత్వాన్ని పొందుతాడు.

దానాచ్ఛ్రేయాంస్తథా యజ్ఞో యజ్ఞాచ్ఛ్రేయస్తథా తపః। సంన్యాసస్తపసః శ్రేయాంస్తస్మాజ్జ్ఞానం గురుః స్మృతమ్ ।। ౨౯.

దానం యజ్ఞం కన్నా మేలైనది, యజ్ఞం కన్నా తపస్సు మేలు; తపస్సు కన్నా సంయాసం మేలు, అందుకే జ్ఞానం అత్యుత్తమమని చెబుతారు.

శ్రృయన్తే హి తపఃసిద్ధాః క్షాత్రోపేతా ద్విజాతయః। విశ్వామిత్రో నరపతిర్మాన్ధాతా సంకృతిః కపిః ।। ౨౯.

తపస్సులో సిద్ధిచెందినవారు క్షత్రియులలోనూ, ద్విజులలోనూ ఉన్నారని విన్నాము. విశ్వామిత్రుడు రాజు, మంధాత, సంకృతి, కపి — వీరందరూ ఉదాహరణలు.

కపేశ్చ పురుకుత్సశ్చ సత్యశ్చానృహవానృథుః ఆర్ష్టిషేణోఽమీఢశ్చ భాగాన్యోన్యస్తథైవ చ ।। ౨౯.

కపికి పురుకుత్సుడు, సత్యుడు, అనృహవుడు, ఋతువు, ఆర్ష్టిషేణుడు, అమీఢుడు, భాగుడు, ఇతరులు కూడా ఉన్నారు.

కక్షీవశ్చైవ శిజయస్తథాన్యే చ మహారథాః। రథీతరశ్చ రున్దశ్చ విష్ణువృద్ధాదయో నృపాః ।। ౨౯.

కక్షీవుడు, శిజయుడు, ఇంకా ఇతర మహారథులు, రథీతరుడు, రుండుడు, విష్ణువృద్ధుడు మొదలైన రాజులు కూడా ఉన్నారు.

క్షాత్రోపేతాః స్మృతా హ్యేతే తపసా ఋషితాఙ్గతాః । ఏతే రాజర్షయః సర్వ్వే సిద్ధిం సుమహతీఙ్గతాః। అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి అయోర్వంశం మహాత్మనః ।। ౨౯.

వీరు క్షత్రియులలో జన్మించి తపస్సుతో ఋషిత్వాన్ని పొందినవారు. వీరందరూ రాజర్షులు, గొప్ప సిద్ధిని పొందినవారు. ఇప్పుడు నేను ఆయువు వంశాన్ని వివరంగా చెబుతాను.

సూత ఉవాచ।। ఏతే పుత్రా మహాత్మానః పఞ్చైవాసన్ మహాబలాః। స్వర్భానుతనయా విప్రాః ప్రభాయాం జజ్ఞిరే నృపాః ।। ౩౦.

సూతుడు చెప్పాడు: మహాత్ములైన ఈ అయిదుగురు బలవంతులు, స్వర్భాను కుమారులు, ప్రభాలో జన్మించారు. వీరు రాజులలో ప్రసిద్ధులు.

నహుషః ప్రథమస్తేషాం పుత్రధర్మ్మా తతః స్మృతః। ధర్మ్మవృద్ధాత్మజశ్చైవ సుతహోత్రో మహాయశాః ।। ౩౦.

వారిలో నహుషుడు మొదటివాడు, తరువాత పుత్రధర్ముడు. ధర్మవృద్ధుని కుమారుడు సుతహోత్రుడు, అతడు గొప్ప కీర్తిని సంపాదించాడు.

సుతహోత్రస్య దాయాదాస్త్రయః పరమధార్మ్మికాః। కాశః శలశ్చ ద్వావేతౌ తథా గృత్సమదః ప్రభుః ।। ౩౦.

సుతహోత్రునికి ముగ్గురు సద్గుణసంపన్నమైన వారైన వారసులు: కాశుడు, శలుడు, మరియు గొప్పవాడు గృత్సమదుడు.