వాయుపురాణమ్

శమాత్మకమృజుం భర్త్తః పుత్రం మే దాతుమర్హసి। కామమేవంవిధః పుత్రో మమ స్యాత్తు వద ప్రభో ।। ౨౯.

భర్తా! నీవు నాకు శాంత స్వభావం, న్యాయమైన కుమారుడిని ఇవ్వాలి. ప్రభూ! నీకు ఇష్టం ఉంటే నాకు అలాంటి కుమారుడు కలుగాలని కోరుకుంటున్నాను.

మయ్యన్యథా న శక్యం వై కర్తుమేవ ద్విజోత్తమ। తతః ప్రసాదమకరోత్ స తస్యాస్తపసో బలాత్ ।। ౨౯.

ద్విజశ్రేష్ఠా! నా వల్ల వేరేలా చేయడం సాధ్యం కాదు. ఆ తరువాత ఆమె తపస్సు శక్తితో అతడు ఆమె కోరికను మన్నించాడు.

పుత్రే నాస్తి విశేషో మే పౌత్రే వా వరవర్ణిని। త్వయా యథోక్తం వచనం తథా భద్రే భవిష్యతి ।। ౨౯.

సుందరివాడా! నాకు కుమారుడికి, మనవడికి తేడా లేదు. నీవు చెప్పినట్లే జరుగుతుంది, సుముఖి!

తస్మాత్ సత్యవతీ పుత్రం జనయామాస భార్గవమ్। తపస్యభిరతన్దాన్తం జమదగ్నిః శమాత్మకమ్ ।। ౨౯.

అందువల్ల సత్యవతి భార్గవ వంశానికి చెందిన కుమారుడిని ప్రసవించింది. అతడు తపస్సులో నిబద్ధుడూ, ఇంద్రియ నిగ్రహంతో కూడినవాడూ, శాంత స్వభావుడైన జమదగ్ని.

భృగోశ్చరువిపర్యాసే రౌద్రవైష్ణవయోః పురా। యమనాద్వైష్ణవస్యాగ్నేర్జమదగ్నిరజాయత ।। ౨౯.

భృగువు చేసిన అగ్ని మరియు వైష్ణవ చారుల మార్పు వల్ల, పురాతన కాలంలో, వైష్ణవ అగ్నిలోంచి జమదగ్ని జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రం తు దాయాదం గాధిః కుశికనన్దనః। ప్రాప్య బ్రహ్మర్షిసహితో (సవితా) జగామ బ్రహ్మణావృతః ।। ౨౯.

కుశికునందనుడైన గాధి, విశ్వామిత్రుడిని తన వారసుడిగా పొందిన తరువాత, బ్రహ్మర్షులతో పాటు, బ్రాహ్మణులు చుట్టుముట్టగా, సవితృదేవుని వద్దకు వెళ్లాడు.

సా హి సత్యవతీ పుణ్యా సత్యవ్రతపరాయణా। కౌశికీతి సమాఖ్యాతా ప్రవృత్తేయం మహానదీ ।। ౨౯.

ఆ సత్యవతీ, పుణ్యవంతురాలు, సత్యవ్రతానికి నిబద్ధురాలు, కౌశికీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అప్పుడు ఆ మహానది ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది.

పరిస్రుతా మహాభాగా కౌశికీ సరితాం వరా। ఇక్ష్వాకువంశే త్వభవత్సువేణుర్నామ పార్థివః ।। ౨౯.

ప్రఖ్యాతురాలైన కౌశికీ, నదుల్లో శ్రేష్ఠురాలు, ఎంతో పేరుపొందింది. ఇక ఇక్ష్వాకువంశంలో సువేణు అనే రాజు ఉండేవాడు.

తస్య కన్యా మహాభాగా కామలీ నామ రేణుకా। రేణు కాయాన్తు కామల్యాం తపోధృతిసమన్వితః। ఆర్చీకో జనయామాస జమదగ్నిః సుదారుణమ్ ।। ౨౯.

ఆ రాజుకు రేణుకా అనే మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తె. ఆమెను కామలీ అని కూడా పిలిచేవారు. కామలీ, రేణు ఇద్దరిలో తపస్సు, స్థిరత కలిగి ఉండగా, ఋచీకుడు వారికి జమదగ్ని అనే మహాశక్తివంతుడిని పుట్టించాడు.

సర్వవిద్యాన్తగం శ్రేష్ఠం ధనుర్వేదస్య పారగమ్। రామం క్షత్రియ హన్తారం ప్రదీప్తమివ పావకమ్ ।। ౨౯.

ఆ జమదగ్ని, అన్ని విద్యల్లో ప్రావీణ్యం కలిగినవాడు, ధనుర్వేదంలో నిపుణుడు, క్షత్రియులను సంహరించేవాడు, అగ్నిలా ప్రకాశించే రాముడిని జన్మించించాడు.

ఔర్వ్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః। జమదగ్నిస్తతో వీర్య్యాజ్జజ్ఞే బ్రహ్మవిదాం వరః। మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునఃపుచ్ఛః కనిష్ఠకః ।। ౨౯.

ఇలా ఔర్వుడు, ఋచీకుడు, సత్యవతిలో మహామనస్కుడైన జమదగ్ని తపస్సుతో పుట్టాడు. ఆయన బ్రహ్మజ్ఞానంలో శ్రేష్ఠుడు. ఆయనకు మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.

విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా నామ్నా విశ్వరథః స్మృతః । జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాద్వంశవర్ద్ధనః ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుడు ధర్మాత్ముడు, విశ్వరథుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. భృగువు అనుగ్రహంతో కౌశిక వంశాన్ని విస్తరించేందుకు జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రస్తు శునఃశేఫోఽభవన్మునిః। హరిశ్చన్ద్రస్య యజ్ఞే తు పశుత్వే నియుతః సవై। దేవైర్దత్తః స వై యస్మాద్దేవరాతస్తతోఽభవత్ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రునికి శునఃశేఫుడు కుమారుడయ్యాడు. హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞంలో శునఃశేఫుడు పశువుగా కట్టబడ్డాడు. దేవతలు అతన్ని రక్షించగా, అప్పటి నుండి అతడిని దేవరాతుడు అని పిలిచారు.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రాణాం శునః శేఫోఽగ్రజః స్మృతః। మధుచ్ఛన్దో నయశ్చైవ కృతదేవౌ ధ్రువాష్టకౌ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుని కుమారుల్లో శునఃశేఫుడు పెద్దవాడిగా గుర్తించబడతాడు. మధుచ్ఛందుడు, నయుడు, కృతదేవుడు, ధ్రువాష్టకుడు కూడా ప్రసిద్ధులు.

కచ్ఛపః పూరణశ్చైవ విశ్వామిత్రసుతాస్తు వై। తేషాం గోత్రాణి బహుధా కౌశికానాం మహాత్మనామ్ ।। ౨౯.

కచ్చపుడు, పూరణుడు కూడా విశ్వామిత్రుని కుమారులే. వీరి వంశాలు, మహాత్ములైన కౌశికుల వంశాలు అనేకంగా ఉన్నాయి.

పార్థివా దేవరాతాశ్చ యాజ్ఞవల్క్యా సమర్షణాః । ఉదుమ్బరా ఉదుమ్లానాస్తారకా యమముఞ్చతాః ।। ౨౯.

పార్థివులు, దేవరాతులు, యాజ్ఞవల్క్యులు, సమర్షణులు, ఉదుంబరులు, ఉదుమ్లానులు, తారకులు, యమముంచతలు కూడా ప్రసిద్ధి పొందినవారు.

లోహిణ్యో రేణవశ్చైవ తథా కారీషవః స్మృతాః। బభ్రవః పాణినశ్చైవ ధ్యావజప్యాస్తథైవ చ ।। ౨౯.

లోహిన్యులు, రేణవులు, అలాగే కారీషవులు, బభ్రవులు, పాణినులు, ధ్యానం చేసి జపించేవారు కూడా గుర్తించబడ్డారు.

శాలావత్యా హిరణ్యాక్షాః స్యఙ్కృతా గాలవాః స్మృతాః । దేవలా యామదూతాశ్చ శాలఙ్కాయనబాష్కలాః ।। ౨౯.

శాలావతిలో హిరణ్యాక్షులు, స్యంకృతులు, గాలవులు పుట్టారు. దేవళులు, యమదూతలు, శాలంకాయనులు, బాష్కలులు కూడా ప్రసిద్ధి చెందారు.

దదాతి బాదరాశ్చాన్యే విశ్వామిత్రస్య ధీమతః। ఋష్యన్తరవివాఙ్యాస్తే బహవః శౌశికాః స్మృతాః ।। ౨౯.

దదాతి, బాదరులు మరియు మరికొందరు కూడా ధీమంతుడైన విశ్వామిత్రుని వంశస్థులు. ఇతర ఋషుల నుంచి అనేక శౌశిక వంశాలు పుట్టాయి.

కౌశికాసోశ్రుమాశ్చైవ తథాన్యే సైధవాయనాః। పౌరోరవస్య పుణ్యస్య బ్రహ్మర్షేః కౌశికస్య తు ।। ౨౯.

కౌశికులు, ఓశ్రుములు, అలాగే సైధవాయనులు కూడా ప్రసిద్ధి. వీరందరూ పుణ్యశీలుడైన పౌరోరవుడు, బ్రహ్మర్షి కౌశికుని వంశస్థులు.

దృషద్వతీసుతశ్చాపి విశ్వామిత్రాత్తథాష్టకః। అష్టకస్య సుతో యో హి ప్రోక్తో జహ్నుగణోమయా ।। ౨౯.

దృశద్వతికి పుట్టిన అష్టకుడు కూడా విశ్వామిత్రుని వంశస్తుడే. అష్టకుని కుమారుడు జహ్ను వంశానికి చెందినవాడిగా చెప్పబడతాడు.

ఋషయ ఊచుః ।। కిం లక్షణేన ధర్మేణ తపసేహ శ్రుతేన వా। బ్రాహ్మణ్యం సమనుప్రాప్తం విశ్వామిత్రాదిభిర్నృపైః ।। ౨౯.

ఋషులు ఇలా అడిగారు: విశ్వామిత్రుడు మొదలైన రాజులు ఏ లక్షణంతో, ఏ ధర్మంతో, ఏ తపస్సుతో లేదా ఏ విద్యతో బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు?

యేన యోనాభిధా నేన బ్రాహ్మణ్యం క్షత్రియా గతాః । విశేషం జ్ఞాతుమిచ్ఛామి తపసా దానతస్తథా ।। ౨౯.

ఎలాంటి కారణంతో, ఎలాంటి వంశంతో, క్షత్రియులు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు? తపస్సు వల్లా, దానం వల్లా అనే విశేషాన్ని తెలుసుకోవాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.

ఏవముక్తస్తతో వాక్యమబ్రవీదిదమర్థవత్। అన్యాయోపగతైర్ద్రవ్యైరాహృత్య యజనే ధియా। ధర్మాభికాంక్షీ యజతే న ధర్మఫలమశ్నుతే ।। ౨౯.

ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆయన అర్థవంతమైన మాటలు పలికాడు: అన్యాయంగా సంపాదించిన ధనంతో, ధర్మాన్ని కోరుకుంటూ యజ్ఞం చేసే వాడు, ధర్మఫలం పొందడు.

ధర్మ్మం చైతం సమాఖ్యాయ పాపాత్మా పురుషాధమః। దదాతి దానం విప్రేభ్యో లోకానాం దమ్భకారణాత్ ।। ౨౯.

ఈ ధర్మాన్ని వివరించిన తరువాత, పాపాత్ముడు, మానవుల్లో అత్యంత నీచుడు, ఇతరులకు చూపించేందుకు బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తాడు.

జపం కృత్వా తథా తీవ్రం ధనలోభాన్నిరఙ్కుశః। రాగమోహాన్వితో హ్యన్తే పావనార్థం దదాతి యః ।। ౨౯.

ధనంపై అధిక లోభంతో, నియంత్రణ లేకుండా, మోహంతో కూడినవాడు, చివరికి పవిత్రత కోసం దానం చేస్తాడు.

తేన దత్తాని దానాని అఫలాని భవన్త్యుత। తస్య ధర్మ్మప్రవృత్తస్య హింసకస్య దురాత్మనః ।। ౨౯.

అటువంటి దురాత్ముడు ఇచ్చిన దానాలు ఫలించవు; ఎందుకంటే, ధర్మాన్ని పాటించని, హింసకు అలవాటైనవాడికి ఫలం ఉండదు.

ఏవం లబ్ధ్వా ధనం మోహాద్దదతో యజతశ్చ హ। సక్లిష్టకర్మణో దానం న తిష్ఠతి దురాత్మనః ।। ౨౯.

మోహంతో సంపాదించిన ధనాన్ని యజ్ఞానికి లేదా దానానికి ఉపయోగించినప్పుడు, చెడు పనులు చేసే దురాత్ముని దానం నిలవదు.

న్యాయాగతానాం ద్రవ్యాణాం తీర్థే సమ్ప్రతిపాదనమ్। కామాననభిసన్ధాయ యజతే చ దదాతి చ ।। ౨౯.

ధనాన్ని న్యాయంగా సంపాదించి, పవిత్ర స్థలంలో, ఫలాభిలాష లేకుండా యజ్ఞం చేసి, దానం చేసినవాడు నిజమైన ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాడు.