వాయుపురాణమ్

గాధిః సదారస్తు తదా ఋచీకాశ్రమమభ్యగాత్। తీర్థయాత్రాప్రసఙ్గేన సుతాం ద్రష్టుం నరేశ్వరః ।। ౨౯.

అప్పుడు గాధి తన భార్యతో కలిసి, తీర్థయాత్రను ముక్కుసూటిగా చూపించి, తన కుమార్తెను చూడటానికి ఋచీకుని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.

చరుద్వయం గృహీత్వా తు ఋషేః సత్యవతీ సదా। భర్త్తుర్వచనమవ్యగ్రా హృష్టా మాత్రే న్యవేదయత్ ।। ౨౯.

సత్యవతి ఎప్పుడూ భర్త మాటను పాటిస్తూ, ఋషి తయారు చేసిన రెండు చారులను తీసుకుని, ఆనందంతో, ఏ తడబాటు లేకుండా తల్లికి తెలిపింది.

మాతా తు తస్యై దైవేన దుహిత్రే స్వం చరుం దదౌ । తస్యాశ్చరుమథాజ్ఞానాదాత్మనః సా చకార హ ।। ౨౯.

ఆమె తల్లి, విధి వల్ల, తన చారును తన కుమార్తెకు ఇచ్చింది. సత్యవతి మాత్రం తెలియకపోయి, తన చారును తానే తీసుకుంది.

అథ సత్యవతీ గర్భం క్షత్రియాన్తకరం శుభమ్। ధారయామాస దీప్తేన వపుషా ఘోరదర్శనా ।। ౨౯.

తర్వాత సత్యవతి, క్షత్రియులను నాశనం చేసే శుభమైన గర్భాన్ని ధరించింది. ఆ గర్భానికి ప్రకాశవంతమైన రూపం, భయంకరమైన రూపం కలిగింది.

తమృచీకస్తతో దృష్ట్వా యోగేనాప్యనుమృశ్య చ। తదాబ్రవీద్ద్విజశ్రేష్ఠః స్వాం భార్య్యాం వరవర్ణినీమ్ ।। ౨౯.

ఇది చూసిన ఋచీకుడు, యోగబలంతో గ్రహించి, అప్పుడు తన అందమైన భార్యను ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.

మాతుః సిద్ధ్యతి తే భద్రే చరువ్యత్యాసహేతునా। జనిష్యతి హి పుత్రస్తే క్రూరకర్మాతిదారుణః ।। ౨౯.

సుముఖి! చారులు మారిపోవడం వల్ల నీ తల్లి కోరిక నెరవేరుతుంది. నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే, అత్యంత దారుణుడుగా జన్మిస్తాడు.

మాతా జనిష్యతే వాపి తథాభూతం తపోధనమ్ । విశ్వం హి బ్రహ్మ తపసా మయా తత్ర సమర్పితమ్ ।। ౨౯.

నీ తల్లి కూడా అలాంటి తపస్సుతో నిండిన కుమారుడిని ప్రసవిస్తుంది. ఎందుకంటే నేను నా తపస్సుతో మొత్తం బ్రహ్మను అక్కడ సమర్పించాను.

ఏవముక్తా మహాభాగా భర్త్రా సత్యవతీ తదా। ప్రసాదయామాస పతిం సుతో మే నేదృశో భవేత్। బ్రాహ్మణాపసదస్త్వన్య ఇత్యుక్తో మునిరబ్రవీత్ ।। ౨౯.

భర్త ఇలా చెప్పినప్పుడు, సత్యవతి అతడిని శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించింది: 'నా కుమారుడు ఇలాంటి వాడిగా ఉండకూడదు. మరొకరు బ్రాహ్మణులలో అపవిత్రుడిగా ఉండాలి' అని చెప్పింది. ముని సమాధానం ఇచ్చాడు.

నైష సఙ్కల్పితః కామో మయా భద్రే తథా త్వయా । ఉగ్రకర్మా భవేత్ పుత్రః పితుర్మాతుశ్చ కారణాత్ ।। ౨౯.

సుముఖి! నేను కూడా, నువ్వు కూడా ఇలా కావాలని కోరుకోలేదు. నువ్వు, నేను ఇద్దరం కలిసే కారణంగా నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే వాడవుతాడు.

పునః సత్యవతీ వాక్యమేవముక్తాబ్రవీదిదమ్। ఇచ్ఛఁల్లోకానపి మునే సృజేథాః కిం పునః సుతమ్ ।। ౨౯.

మళ్ళీ సత్యవతి ఇలా అంది: 'మహర్షీ! నువ్వు కోరుకుంటే లోకాలను సృష్టించగలవు. మరి ఒక కుమారుడిని ఎందుకు సృష్టించలేవు?'

శమాత్మకమృజుం భర్త్తః పుత్రం మే దాతుమర్హసి। కామమేవంవిధః పుత్రో మమ స్యాత్తు వద ప్రభో ।। ౨౯.

భర్తా! నీవు నాకు శాంత స్వభావం, న్యాయమైన కుమారుడిని ఇవ్వాలి. ప్రభూ! నీకు ఇష్టం ఉంటే నాకు అలాంటి కుమారుడు కలుగాలని కోరుకుంటున్నాను.

మయ్యన్యథా న శక్యం వై కర్తుమేవ ద్విజోత్తమ। తతః ప్రసాదమకరోత్ స తస్యాస్తపసో బలాత్ ।। ౨౯.

ద్విజశ్రేష్ఠా! నా వల్ల వేరేలా చేయడం సాధ్యం కాదు. ఆ తరువాత ఆమె తపస్సు శక్తితో అతడు ఆమె కోరికను మన్నించాడు.

పుత్రే నాస్తి విశేషో మే పౌత్రే వా వరవర్ణిని। త్వయా యథోక్తం వచనం తథా భద్రే భవిష్యతి ।। ౨౯.

సుందరివాడా! నాకు కుమారుడికి, మనవడికి తేడా లేదు. నీవు చెప్పినట్లే జరుగుతుంది, సుముఖి!

తస్మాత్ సత్యవతీ పుత్రం జనయామాస భార్గవమ్। తపస్యభిరతన్దాన్తం జమదగ్నిః శమాత్మకమ్ ।। ౨౯.

అందువల్ల సత్యవతి భార్గవ వంశానికి చెందిన కుమారుడిని ప్రసవించింది. అతడు తపస్సులో నిబద్ధుడూ, ఇంద్రియ నిగ్రహంతో కూడినవాడూ, శాంత స్వభావుడైన జమదగ్ని.

భృగోశ్చరువిపర్యాసే రౌద్రవైష్ణవయోః పురా। యమనాద్వైష్ణవస్యాగ్నేర్జమదగ్నిరజాయత ।। ౨౯.

భృగువు చేసిన అగ్ని మరియు వైష్ణవ చారుల మార్పు వల్ల, పురాతన కాలంలో, వైష్ణవ అగ్నిలోంచి జమదగ్ని జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రం తు దాయాదం గాధిః కుశికనన్దనః। ప్రాప్య బ్రహ్మర్షిసహితో (సవితా) జగామ బ్రహ్మణావృతః ।। ౨౯.

కుశికునందనుడైన గాధి, విశ్వామిత్రుడిని తన వారసుడిగా పొందిన తరువాత, బ్రహ్మర్షులతో పాటు, బ్రాహ్మణులు చుట్టుముట్టగా, సవితృదేవుని వద్దకు వెళ్లాడు.

సా హి సత్యవతీ పుణ్యా సత్యవ్రతపరాయణా। కౌశికీతి సమాఖ్యాతా ప్రవృత్తేయం మహానదీ ।। ౨౯.

ఆ సత్యవతీ, పుణ్యవంతురాలు, సత్యవ్రతానికి నిబద్ధురాలు, కౌశికీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అప్పుడు ఆ మహానది ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది.

పరిస్రుతా మహాభాగా కౌశికీ సరితాం వరా। ఇక్ష్వాకువంశే త్వభవత్సువేణుర్నామ పార్థివః ।। ౨౯.

ప్రఖ్యాతురాలైన కౌశికీ, నదుల్లో శ్రేష్ఠురాలు, ఎంతో పేరుపొందింది. ఇక ఇక్ష్వాకువంశంలో సువేణు అనే రాజు ఉండేవాడు.

తస్య కన్యా మహాభాగా కామలీ నామ రేణుకా। రేణు కాయాన్తు కామల్యాం తపోధృతిసమన్వితః। ఆర్చీకో జనయామాస జమదగ్నిః సుదారుణమ్ ।। ౨౯.

ఆ రాజుకు రేణుకా అనే మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తె. ఆమెను కామలీ అని కూడా పిలిచేవారు. కామలీ, రేణు ఇద్దరిలో తపస్సు, స్థిరత కలిగి ఉండగా, ఋచీకుడు వారికి జమదగ్ని అనే మహాశక్తివంతుడిని పుట్టించాడు.

సర్వవిద్యాన్తగం శ్రేష్ఠం ధనుర్వేదస్య పారగమ్। రామం క్షత్రియ హన్తారం ప్రదీప్తమివ పావకమ్ ।। ౨౯.

ఆ జమదగ్ని, అన్ని విద్యల్లో ప్రావీణ్యం కలిగినవాడు, ధనుర్వేదంలో నిపుణుడు, క్షత్రియులను సంహరించేవాడు, అగ్నిలా ప్రకాశించే రాముడిని జన్మించించాడు.

ఔర్వ్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః। జమదగ్నిస్తతో వీర్య్యాజ్జజ్ఞే బ్రహ్మవిదాం వరః। మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునఃపుచ్ఛః కనిష్ఠకః ।। ౨౯.

ఇలా ఔర్వుడు, ఋచీకుడు, సత్యవతిలో మహామనస్కుడైన జమదగ్ని తపస్సుతో పుట్టాడు. ఆయన బ్రహ్మజ్ఞానంలో శ్రేష్ఠుడు. ఆయనకు మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.

విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా నామ్నా విశ్వరథః స్మృతః । జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాద్వంశవర్ద్ధనః ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుడు ధర్మాత్ముడు, విశ్వరథుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. భృగువు అనుగ్రహంతో కౌశిక వంశాన్ని విస్తరించేందుకు జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రస్తు శునఃశేఫోఽభవన్మునిః। హరిశ్చన్ద్రస్య యజ్ఞే తు పశుత్వే నియుతః సవై। దేవైర్దత్తః స వై యస్మాద్దేవరాతస్తతోఽభవత్ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రునికి శునఃశేఫుడు కుమారుడయ్యాడు. హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞంలో శునఃశేఫుడు పశువుగా కట్టబడ్డాడు. దేవతలు అతన్ని రక్షించగా, అప్పటి నుండి అతడిని దేవరాతుడు అని పిలిచారు.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రాణాం శునః శేఫోఽగ్రజః స్మృతః। మధుచ్ఛన్దో నయశ్చైవ కృతదేవౌ ధ్రువాష్టకౌ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుని కుమారుల్లో శునఃశేఫుడు పెద్దవాడిగా గుర్తించబడతాడు. మధుచ్ఛందుడు, నయుడు, కృతదేవుడు, ధ్రువాష్టకుడు కూడా ప్రసిద్ధులు.

కచ్ఛపః పూరణశ్చైవ విశ్వామిత్రసుతాస్తు వై। తేషాం గోత్రాణి బహుధా కౌశికానాం మహాత్మనామ్ ।। ౨౯.

కచ్చపుడు, పూరణుడు కూడా విశ్వామిత్రుని కుమారులే. వీరి వంశాలు, మహాత్ములైన కౌశికుల వంశాలు అనేకంగా ఉన్నాయి.

పార్థివా దేవరాతాశ్చ యాజ్ఞవల్క్యా సమర్షణాః । ఉదుమ్బరా ఉదుమ్లానాస్తారకా యమముఞ్చతాః ।। ౨౯.

పార్థివులు, దేవరాతులు, యాజ్ఞవల్క్యులు, సమర్షణులు, ఉదుంబరులు, ఉదుమ్లానులు, తారకులు, యమముంచతలు కూడా ప్రసిద్ధి పొందినవారు.

లోహిణ్యో రేణవశ్చైవ తథా కారీషవః స్మృతాః। బభ్రవః పాణినశ్చైవ ధ్యావజప్యాస్తథైవ చ ।। ౨౯.

లోహిన్యులు, రేణవులు, అలాగే కారీషవులు, బభ్రవులు, పాణినులు, ధ్యానం చేసి జపించేవారు కూడా గుర్తించబడ్డారు.

శాలావత్యా హిరణ్యాక్షాః స్యఙ్కృతా గాలవాః స్మృతాః । దేవలా యామదూతాశ్చ శాలఙ్కాయనబాష్కలాః ।। ౨౯.

శాలావతిలో హిరణ్యాక్షులు, స్యంకృతులు, గాలవులు పుట్టారు. దేవళులు, యమదూతలు, శాలంకాయనులు, బాష్కలులు కూడా ప్రసిద్ధి చెందారు.

దదాతి బాదరాశ్చాన్యే విశ్వామిత్రస్య ధీమతః। ఋష్యన్తరవివాఙ్యాస్తే బహవః శౌశికాః స్మృతాః ।। ౨౯.

దదాతి, బాదరులు మరియు మరికొందరు కూడా ధీమంతుడైన విశ్వామిత్రుని వంశస్థులు. ఇతర ఋషుల నుంచి అనేక శౌశిక వంశాలు పుట్టాయి.