వాయుపురాణమ్

కుశపుత్రా బభూవుశ్చ చత్వారో వేదవర్చసః। కుశాశ్వః కుశనాభశ్చ అమూర్త్తారయశోవసుః ।। ౨౯.

కుశునికి వేదజ్ఞానం కలిగిన నలుగురు కుమారులు పుట్టారు. వారు కుశాశ్వుడు, కుశనాభుడు, అమూర్తుడు, అరశోవసు.

కుశస్తమ్బస్తపస్తేపే పుత్రార్థీ రాజసత్తమః। పూర్ణే వర్షసహస్రే వై శతక్రతుమపశ్యత ।। ౨౯.

కుశస్తంభుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, కుమారుడిని కోరుతూ దీక్షలు చేసాడు. వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యాక శతక్రతువును దర్శించాడు.

తముగ్రతపసం దృష్ట్వా సహస్రాక్షః పురన్దరః। సమర్థః పుత్రజననే స్వయమేవాస్య శాశ్వతః ।। ౨౯.

అతని ఘోరమైన తపస్సును చూసి, సహస్రాక్షుడు అయిన పురందరుడు, స్వయంగా కుమారుడిని ప్రసాదించగలిగాడు.

పుత్రత్వం కల్పయామాస స్వయమేవ పురన్దరః। గాధిర్నామాభవత్పుత్రః కౌశికః పాకశాసనః ।। ౨౯.

పురందరుడు తానే కుమారుడిగా అవతరించాడు. అందువల్ల గాధి అనే కుమారుడు, కౌశికుడు, పాకశాసనుడు జన్మించాడు.

పౌరుకుత్సాభవద్భార్యా గాధిస్తస్యామజాయత। పూర్వ్వం కన్యాం మహాభాగాం నామ్నా సత్యవతీం శుభామ్। తాం గాధిపుత్రః కావ్యాయ ఋచీకాయ దదౌ ప్రభుః ।। ౨౯.

గాధికి భార్య పౌరుకుత్స వంశానికి చెందినవారు. ఆమె ద్వారా గాధి జన్మించాడు. ముందు ఆమెకు సత్యవతి అనే పుణ్యవంతురాలు, మంగళకరమైన కుమార్తె పుట్టింది. ఆ సత్యవతిని గాధి ఋచీకునికి ఇచ్చాడు.

తస్యాం పుత్రస్తు వై భర్త్తా భార్గవో భృగునన్దనః। పుత్రార్థే సాధయామాస చరుం గాధేస్తథైవ చ ।। ౨౯.

ఆమెకు భర్తగా భృగువంశానికి చెందిన భార్గవుడు కలిగాడు. కుమారుడు కోసం, గాధికీ ఒక హవిస్సు సిద్ధం చేశాడు.

తథా చాహూయ సుధృతిఋచీకో భార్గవస్తదా। ఉపయోజ్యశ్చరురయం త్వయా మాత్రా చ తేశుభే ।। ౨౯.

ఆ సమయంలో ధైర్యవంతుడైన ఋచీకుడు, భార్గవుడు వారిని పిలిచి, 'ఈ హవిస్సును నువ్వు, నీ తల్లి కలిసి ఉపయోగించాలి, ఓ శుభలక్షణా!' అని అన్నాడు.

తస్యాం జనిష్యతే పుత్రో దీప్తిమాన్ క్షత్రియర్షభః। అజేయః క్షత్రియైర్యుద్ధే క్షత్రియర్షభసూదనః ।। ౨౯.

ఆమె నుండి ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు. అతడు ప్రకాశవంతుడై, క్షత్రియులలో అగ్రగణ్యుడు అవుతాడు. యుద్ధంలో అతన్ని ఏ క్షత్రియుడూ ఓడించలేడు. అతడు క్షత్రియ వీరులను సంహరించేవాడు.

తవాపి పుత్రం కల్యాణి ధృతిన్తం తపోధనమ్। శమాత్మకం ద్విజశ్రేష్ఠం చరురేష విధాస్యతి ।। ౨౯.

నీకు కూడా ఓ సద్గుణాలయమైన కుమారుడు కలుగుతాడు. అతడు ధైర్యవంతుడు, తపస్సులో నిబద్ధుడూ, శాంత స్వభావుడూ, ద్విజులలో అగ్రస్థానంలో ఉంటాడు.

ఏవముక్త్వా తు తాం భార్య్యామృచీకో భృగునన్దనః। తపస్యాభిరతో నిత్యమరణ్యం ప్రవివేశ హ ।। ౨౯.

ఇలా తన భార్యతో చెప్పిన ఋచీకుడు, భృగువంశజుడు, ఎల్లప్పుడూ తపస్సులో నిమగ్నుడై అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.

గాధిః సదారస్తు తదా ఋచీకాశ్రమమభ్యగాత్। తీర్థయాత్రాప్రసఙ్గేన సుతాం ద్రష్టుం నరేశ్వరః ।। ౨౯.

అప్పుడు గాధి తన భార్యతో కలిసి, తీర్థయాత్రను ముక్కుసూటిగా చూపించి, తన కుమార్తెను చూడటానికి ఋచీకుని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.

చరుద్వయం గృహీత్వా తు ఋషేః సత్యవతీ సదా। భర్త్తుర్వచనమవ్యగ్రా హృష్టా మాత్రే న్యవేదయత్ ।। ౨౯.

సత్యవతి ఎప్పుడూ భర్త మాటను పాటిస్తూ, ఋషి తయారు చేసిన రెండు చారులను తీసుకుని, ఆనందంతో, ఏ తడబాటు లేకుండా తల్లికి తెలిపింది.

మాతా తు తస్యై దైవేన దుహిత్రే స్వం చరుం దదౌ । తస్యాశ్చరుమథాజ్ఞానాదాత్మనః సా చకార హ ।। ౨౯.

ఆమె తల్లి, విధి వల్ల, తన చారును తన కుమార్తెకు ఇచ్చింది. సత్యవతి మాత్రం తెలియకపోయి, తన చారును తానే తీసుకుంది.

అథ సత్యవతీ గర్భం క్షత్రియాన్తకరం శుభమ్। ధారయామాస దీప్తేన వపుషా ఘోరదర్శనా ।। ౨౯.

తర్వాత సత్యవతి, క్షత్రియులను నాశనం చేసే శుభమైన గర్భాన్ని ధరించింది. ఆ గర్భానికి ప్రకాశవంతమైన రూపం, భయంకరమైన రూపం కలిగింది.

తమృచీకస్తతో దృష్ట్వా యోగేనాప్యనుమృశ్య చ। తదాబ్రవీద్ద్విజశ్రేష్ఠః స్వాం భార్య్యాం వరవర్ణినీమ్ ।। ౨౯.

ఇది చూసిన ఋచీకుడు, యోగబలంతో గ్రహించి, అప్పుడు తన అందమైన భార్యను ఇలా ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.

మాతుః సిద్ధ్యతి తే భద్రే చరువ్యత్యాసహేతునా। జనిష్యతి హి పుత్రస్తే క్రూరకర్మాతిదారుణః ।। ౨౯.

సుముఖి! చారులు మారిపోవడం వల్ల నీ తల్లి కోరిక నెరవేరుతుంది. నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే, అత్యంత దారుణుడుగా జన్మిస్తాడు.

మాతా జనిష్యతే వాపి తథాభూతం తపోధనమ్ । విశ్వం హి బ్రహ్మ తపసా మయా తత్ర సమర్పితమ్ ।। ౨౯.

నీ తల్లి కూడా అలాంటి తపస్సుతో నిండిన కుమారుడిని ప్రసవిస్తుంది. ఎందుకంటే నేను నా తపస్సుతో మొత్తం బ్రహ్మను అక్కడ సమర్పించాను.

ఏవముక్తా మహాభాగా భర్త్రా సత్యవతీ తదా। ప్రసాదయామాస పతిం సుతో మే నేదృశో భవేత్। బ్రాహ్మణాపసదస్త్వన్య ఇత్యుక్తో మునిరబ్రవీత్ ।। ౨౯.

భర్త ఇలా చెప్పినప్పుడు, సత్యవతి అతడిని శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించింది: 'నా కుమారుడు ఇలాంటి వాడిగా ఉండకూడదు. మరొకరు బ్రాహ్మణులలో అపవిత్రుడిగా ఉండాలి' అని చెప్పింది. ముని సమాధానం ఇచ్చాడు.

నైష సఙ్కల్పితః కామో మయా భద్రే తథా త్వయా । ఉగ్రకర్మా భవేత్ పుత్రః పితుర్మాతుశ్చ కారణాత్ ।। ౨౯.

సుముఖి! నేను కూడా, నువ్వు కూడా ఇలా కావాలని కోరుకోలేదు. నువ్వు, నేను ఇద్దరం కలిసే కారణంగా నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే వాడవుతాడు.

పునః సత్యవతీ వాక్యమేవముక్తాబ్రవీదిదమ్। ఇచ్ఛఁల్లోకానపి మునే సృజేథాః కిం పునః సుతమ్ ।। ౨౯.

మళ్ళీ సత్యవతి ఇలా అంది: 'మహర్షీ! నువ్వు కోరుకుంటే లోకాలను సృష్టించగలవు. మరి ఒక కుమారుడిని ఎందుకు సృష్టించలేవు?'

శమాత్మకమృజుం భర్త్తః పుత్రం మే దాతుమర్హసి। కామమేవంవిధః పుత్రో మమ స్యాత్తు వద ప్రభో ।। ౨౯.

భర్తా! నీవు నాకు శాంత స్వభావం, న్యాయమైన కుమారుడిని ఇవ్వాలి. ప్రభూ! నీకు ఇష్టం ఉంటే నాకు అలాంటి కుమారుడు కలుగాలని కోరుకుంటున్నాను.

మయ్యన్యథా న శక్యం వై కర్తుమేవ ద్విజోత్తమ। తతః ప్రసాదమకరోత్ స తస్యాస్తపసో బలాత్ ।। ౨౯.

ద్విజశ్రేష్ఠా! నా వల్ల వేరేలా చేయడం సాధ్యం కాదు. ఆ తరువాత ఆమె తపస్సు శక్తితో అతడు ఆమె కోరికను మన్నించాడు.

పుత్రే నాస్తి విశేషో మే పౌత్రే వా వరవర్ణిని। త్వయా యథోక్తం వచనం తథా భద్రే భవిష్యతి ।। ౨౯.

సుందరివాడా! నాకు కుమారుడికి, మనవడికి తేడా లేదు. నీవు చెప్పినట్లే జరుగుతుంది, సుముఖి!

తస్మాత్ సత్యవతీ పుత్రం జనయామాస భార్గవమ్। తపస్యభిరతన్దాన్తం జమదగ్నిః శమాత్మకమ్ ।। ౨౯.

అందువల్ల సత్యవతి భార్గవ వంశానికి చెందిన కుమారుడిని ప్రసవించింది. అతడు తపస్సులో నిబద్ధుడూ, ఇంద్రియ నిగ్రహంతో కూడినవాడూ, శాంత స్వభావుడైన జమదగ్ని.

భృగోశ్చరువిపర్యాసే రౌద్రవైష్ణవయోః పురా। యమనాద్వైష్ణవస్యాగ్నేర్జమదగ్నిరజాయత ।। ౨౯.

భృగువు చేసిన అగ్ని మరియు వైష్ణవ చారుల మార్పు వల్ల, పురాతన కాలంలో, వైష్ణవ అగ్నిలోంచి జమదగ్ని జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రం తు దాయాదం గాధిః కుశికనన్దనః। ప్రాప్య బ్రహ్మర్షిసహితో (సవితా) జగామ బ్రహ్మణావృతః ।। ౨౯.

కుశికునందనుడైన గాధి, విశ్వామిత్రుడిని తన వారసుడిగా పొందిన తరువాత, బ్రహ్మర్షులతో పాటు, బ్రాహ్మణులు చుట్టుముట్టగా, సవితృదేవుని వద్దకు వెళ్లాడు.

సా హి సత్యవతీ పుణ్యా సత్యవ్రతపరాయణా। కౌశికీతి సమాఖ్యాతా ప్రవృత్తేయం మహానదీ ।। ౨౯.

ఆ సత్యవతీ, పుణ్యవంతురాలు, సత్యవ్రతానికి నిబద్ధురాలు, కౌశికీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. అప్పుడు ఆ మహానది ప్రవహించడం ప్రారంభమైంది.

పరిస్రుతా మహాభాగా కౌశికీ సరితాం వరా। ఇక్ష్వాకువంశే త్వభవత్సువేణుర్నామ పార్థివః ।। ౨౯.

ప్రఖ్యాతురాలైన కౌశికీ, నదుల్లో శ్రేష్ఠురాలు, ఎంతో పేరుపొందింది. ఇక ఇక్ష్వాకువంశంలో సువేణు అనే రాజు ఉండేవాడు.

తస్య కన్యా మహాభాగా కామలీ నామ రేణుకా। రేణు కాయాన్తు కామల్యాం తపోధృతిసమన్వితః। ఆర్చీకో జనయామాస జమదగ్నిః సుదారుణమ్ ।। ౨౯.

ఆ రాజుకు రేణుకా అనే మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తె. ఆమెను కామలీ అని కూడా పిలిచేవారు. కామలీ, రేణు ఇద్దరిలో తపస్సు, స్థిరత కలిగి ఉండగా, ఋచీకుడు వారికి జమదగ్ని అనే మహాశక్తివంతుడిని పుట్టించాడు.