వాయుపురాణమ్

స లబ్ధతేజాస్తపసా సంస్తవైస్తైశ్చ కర్మ్మభిః। తపస్తేపే మహాభాగః పఝానాం దశతీర్దశ ।। ౨౮.

ఆయన తపస్సు, స్తోత్రాలు, ఆ కార్యాల వల్ల తేజస్సు పొందాడు. మహాభాగుడు పదివేలు సంవత్సరాలు ఘనమైన తపస్సు చేశాడు.

హిరణ్యవర్ణా యా దేవ్యో ధారయన్త్యాత్మనా జగత్। విభుస్తాసామ్భవేత్సోమః ప్రఖ్యాతః స్వేన కర్మ్మణా ।। ౨౮.

బంగారు వర్ణంతో, తమ శక్తితో జగత్తును పోషించే ఆ దేవతలలో, విభువు అయిన సోముడు తన కార్యాలతో ప్రసిద్ధిగా అవతరించాడు.

తతస్తస్మై దదౌ రాజ్యం బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం వరః। బీజౌషధిషు విప్రాణామపాఞ్చ ద్విజసత్తమాః ।। ౨౮.

తర్వాత బ్రహ్మ, బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు, ఆయనకు విత్తనాలు, ఔషధాలు, జలాలు, మరియు ఉత్తమ ద్విజులకు రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు.

సోఽభిషిక్తో మహాతేజా మహారాజ్యేన రాజరాట్ । లోకానాం భావయామాస స్వభావాత్తపతాం వరః ।। ౨౮.

అలా మహాతేజస్సుతో రాజాధిరాజుడిగా అభిషేకించబడి, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన ఆయన తన సహజ స్వభావంతో లోకాలను పోషించాడు.

సప్తవింశతిరిన్దోస్తు దాక్షాయణ్యో మహావ్రతాః। దదౌ ప్రాచేతసో దక్షో నక్షత్రాణీతి యా విదుః ।। ౨౮.

దక్షుని ఇరవై ఏడుగురు మహావ్రతధారిణి కుమార్తెలను ప్రాచేతసుడు దక్షుడు సోమునికి ఇచ్చాడు. వీరిని నక్షత్రాలు అని అంటారు.

స తత్ప్రాప్య మహద్రాజయం సోమః సోమవతాం ప్రభుః। సమాజజ్ఞే రాజసూయం సహస్రశతదక్షిణమ్ ।। ౨౮.

ఆ గొప్ప రాజ్యాన్ని పొందిన సోముడు, సోమవంతుల అధిపతి, వెయ్యి వందల దక్షిణలతో రాజసూయ యజ్ఞం నిర్వహించాడు.

హిరణ్యగర్భశ్చోద్గాతా బ్రహ్మా బ్రహ్మత్వమేయివాన్। సదస్యస్తత్ర భగవాన్ హరిర్నారాయణః ప్రభుః । సనత్కుమారప్రముఖైరాద్యైర్బ్రహ్మర్షిభిర్వృతః ।। ౨౮.

అక్కడ హిరణ్యగర్భుడు ఉద్గాతగా, బ్రహ్మ బ్రహ్మత్వాన్ని పొందాడు. భగవంతుడు హరి నారాయణుడు సదస్యుడిగా, సనత్కుమారుడు మొదలైన బ్రహ్మర్షులతో కూడి ఉన్నాడు.

దక్షిణామదదత్సోమస్త్రీల్లోఁకానితి నః శ్రుతమ్। తేభ్యో బ్రహ్మర్షిముఖ్యేభ్యః సదస్యేభ్యశ్చ వై ద్విజాః ।। ౨౮.

సోముడు దక్షిణ దానం ఇచ్చాడని, అది మూడు లోకాలని అన్నమాట మనకు వినిపించింది. ఆ దానాన్ని బ్రహ్మర్షులలో ముఖ్యులైనవారికి, సభలో ఉన్నవారికీ, అర్థవంతులైన ద్విజులకు ఇచ్చాడు.

తం సినీ చ కుహూశ్చైవ వపుః పుష్టిః ప్రభావసుః। కీర్త్తిర్ధృతిశ్చ లక్ష్మీశ్చ నవ దేవ్యః సిషేవిరే ।। ౨౮.

సినీ, కుహూ, వపు, పుష్టి, ప్రభా, వసు, కీర్తి, ధృతి, లక్ష్మీ — ఈ తొమ్మిది దేవతలు ఆయన సేవలో ఉండేవారు.

ప్రాప్యావభృథమవ్యగ్రః సర్వ్వదేవర్షిపూజితః। అతిరాజాతిరాజేన్ద్రో దశధాతాపయద్దిశః ।। ౨౮.

అతడు అభిషేక స్నానం చేసి, అన్ని దేవతలు, ఋషులు పూజించగా, రాజాధిరాజు అయి, దశదిక్కులను పాలిస్తూ ప్రకాశించాడు.

తదా తత్ ప్రాప్య దుష్ప్రాపమైశ్వర్యమృషిసంస్తుతమ్। స విభ్రమమతిర్విప్రా వినయే వినయో హతః ।। ౨౮.

ఆ సమయంలో, ఋషులు స్తుతించిన, అందరికీ దుర్లభమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందిన బ్రాహ్మణులారా, అతని మనస్సు చంచలమై, నియమం పోయింది.

స యాచ్యమానో దేవైశ్చ తథా దేవర్షిభిశ్చ హ। నైవ వ్యసర్జయత్తారాం తస్మాయాఙ్గిరసే తదా ।। ౨౮.

దేవతలు, దేవర్షులు ఎంత అడిగినా, ఆ సమయంలో అతడు తారను అంగిరసునికి తిరిగి ఇవ్వలేదు.

ఉశనాస్తస్య జగ్రాహ పార్ష్ణిమఙ్గిరసో ద్విజాః। స హి శిష్యో మహాతేజాః పితుః పూర్వం బృహస్పతేః ।। ౨౮.

ఉశనుడు అంగిరసుని దగ్గర నుండి ఆమెను తీసుకున్నాడు, ఎందుకంటే అతడు మహాతేజస్సుతో, తన తండ్రి బృహస్పతి శిష్యుడు కూడా.

తేన స్నేహేన భగవాన్ రుద్రస్తస్య బృహస్పతేః। పార్ష్ణిగ్రాహోఽభవద్దేవః ప్రగృహ్యాజగవన్ధనుః ।। ౨౮.

ఆ స్నేహం వల్ల, భగవంతుడైన రుద్రుడు బృహస్పతికి తోడుగా నిలిచి, అతని పాదాన్ని పట్టుకుని, విల్లు ఎత్తాడు.

తేన బ్రహ్మర్షిముఖ్యేభ్యః పరమాస్త్రం మహాత్మనా। ఉద్దిశ్య దేవానుత్సృష్టం యేనైషాం నాశితం యశః ।। ౨౮.

ఆ మహాత్ముడు, బ్రహ్మర్షులలో ముఖ్యుడు, దేవతలపై పరమాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. దాంతో వారి కీర్తి నశించిపోయింది.

తత్ర తద్యుద్ధమభవత్ ప్రత్యక్షన్తారకామయమ్। దేవానాం దానవానాఞ్చ లోకక్షయకరం మహత్ ।। ౨౮.

అక్కడ తారకామయమైన మహా యుద్ధం జరిగింది. అది దేవతలు, దానవుల మధ్య జరిగినది, లోకాలను నాశనం చేసేలా ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసింది.

తత్ర శిష్టాస్త్రయో దేవాస్తుషితాశ్చైవ యే స్మృతాః। బ్రహ్మాణం శరణం జగ్మురాదిదేవం పితామహమ్ ।। ౨౮.

అక్కడ మిగిలిన ముగ్గురు దేవతలు, తుషితులు అని పిలవబడే వారు, ఆదిదేవుడు, పితామహుడు అయిన బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.

తతో నివార్యోశనసం రుద్రం జ్యేష్ఠఞ్చ శఙ్కరమ్। దదావాఙ్గిరసే తారాం స్వయమేవ పితామహః ।। ౨౮.

ఆ తరువాత ఉశనుడిని, రుద్రుడిని, పెద్దవాడైన శంకరుడిని ఆపి, తారను అంగిరసునికి స్వయంగా పితామహుడు అప్పగించాడు.

అన్తర్వత్నీం చ తాం దృష్ట్వా తారాన్తారాధిపాననామ్। గర్భముత్సృజసే న త్వం విప్రః ప్రాహ బృహస్పతిః ।। ౨౮.

ఆమె గర్భవతిగా ఉన్న తారను చూసి, నక్షత్రాధిపతికి భార్య అయిన ఆమెను, 'నీవు గర్భాన్ని విడవకూడదు' అని బృహస్పతి అన్నాడు.

మదీయాయాం తనౌ యోనౌ గర్భో ధార్యః కథఞ్చన। అథో నావసృజత్తన్తు కుమారం దస్యుహన్తమమ్ ।। ౨౮.

'నా శరీరంలో, నా గర్భంలో ఉన్న శిశువు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ కాపాడాలి' అని అన్నా, ఆమె ఆ కుమారుడిని, శత్రువులను సంహరించగలవాడిని, నిలిపిపెట్టలేదు.

ఈషికాస్తమ్బమాసాద్య జ్వలన్తమివ పావకమ్। జాతమాత్రోఽథ భగవాన్ దేవానామాక్షిపద్వపుః ।। ౨౮.

ఒక ఈషికా కాండం దగ్గర, అగ్నిలా జ్వలించుతూ, జన్మించిన వెంటనే భగవంతుడు దేవతలను ఆశ్చర్యపరిచే రూపాన్ని ధరించాడు.

తతః సంశయమాపన్నాస్తారామకథయన్ సురాః। సత్యం బ్రూహి సుతః కస్య సోమస్యాథ బృహస్పతేః ।। ౨౮.

అప్పుడు దేవతలు సందేహంతో తారను అడిగారు: 'నిజం చెప్పు, ఈ కుమారుడు సోమునిదా లేక బృహస్పతినిదా?'

హ్రీయమాణా యదా దేవాన్నాహ సా సాధ్వసాధు వా । తదా తాం శప్తుమారబ్ధః కుమారో దస్యుహన్తమః ।। ౨౮.

దేవతల ఎదుట సిగ్గుపడుతూ, ఆమె అది మంచిదా, చెడ్డదా అని చెప్పలేదు. అప్పుడు ఆ కుమారుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఆమెను శపించబోయాడు.

సన్నివార్య తదా బ్రహ్మా తారాం చన్ద్రస్య సంశయః। యదత్ర తథ్యన్తద్‌బ్రూహి తారే కస్య సుతస్త్వయమ్ ।। ౨౮.

అప్పుడు బ్రహ్మా అతడిని ఆపి, తారను చూచి, 'తారే, నిజం చెప్పు, ఈ కుమారుడు సోమునిదా, ఎవరిదో చెప్పు' అని అన్నాడు.

సా ప్రాఞ్జలిరువాచేదం బ్రహ్మాణం వరదం ప్రభుమ్। సోమస్యేతి మహాత్మానం కుమారన్దస్యుహన్తమమ్ ।। ౨౮.

ఆమె చేతులు జోడించి, వరదుడైన ప్రభువైన బ్రహ్మను ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: 'ఈ కుమారుడు సోమునిదే, మహాత్ముడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు.'

తతః స తముపాఘాయ సోమో దాతా ప్రజాపతిః। బుధ ఇత్యకరోన్నామ తస్య పుత్రస్య ధీమతః ।। ౨౮.

ఆ తరువాత సోముడు, ప్రాణులందరికీ దాత, తన కుమారుడిని ఆలింగనం చేసి, ఆ తెలివైన కుమారునికి 'బుధుడు' అనే పేరు పెట్టాడు.

ప్రతిపూర్వ్వఞ్చ గమనే సమభ్యుత్తిష్ఠతే బుధైః। ఉత్పాదయామాస తదా పుత్రం వై రాజపుత్రికా ।। ౨౮.

ఆ సమయంలో రాజకుమార్తె బుధుని దగ్గరకు వెళ్లి, వారి సంయోగంలో ఆమె ఒక కుమారుని ప్రసవించింది.

తస్య పుత్రో మహాతేజా బభూవైలః పురూరవాః । ఉర్వశ్యాం జజ్ఞిరే తస్య పుత్రాః షట్ సుమహౌజసః ।। ౨౮.

ఆ కుమారుడు మహాతేజస్సుతో ఉన్న పురూరవుడు. అతడు ఉర్వశితో కలసి ఆరుగురు గొప్ప బలవంతులైన కుమారులను పొందాడు.

ప్రసహ్య ధర్షితస్తత్ర వివశో రాజయక్ష్మణా । తతో యక్ష్మాభిభూతస్తు సోమః ప్రక్షీణమణ్డలః । జగామ శరణాయాథ పితరం సోఽత్రిమేవ తు ।। ౨౮.

అక్కడ సోముడు బలవంతంగా బాధించబడి, రాజయక్ష్మ అనే వ్యాధితో బాధపడి, తన వలయాన్ని కోల్పోయి, తండ్రి అత్రిని ఆశ్రయించాడు.