వాయుపురాణమ్

స్వరిత్యుక్తం తృతీయోఽన్యో భావ్యో లోకస్తదాభవత్। భావ్య ఇత్యేష ధాతుర్వై భావ్యే కాలే విభావ్యతే ।। ౩.

మూడవ లోకాన్ని 'స్వః' అని పిలిచారు. అప్పుడు భవ్య అనే లోకం ఏర్పడింది. భవిష్యత్తులో ఉండబోయేదాన్ని 'భూ' అనే ధాతువు సూచిస్తుంది.

భూరితీయం స్మృతా భూమిరన్తరిక్షం భువం స్మృతమ్। దివం స్మృతం తథా భావ్యం త్రైలోక్యస్యైష సంగ్రహః ।। ౩.

ఈ భూమిని భూ, మధ్యలోని అంతరిక్షాన్ని భువః, స్వర్గాన్ని భవ్య అని పిలుస్తారు. ఇదే మూడు లోకాల సంక్షిప్త వివరణ.

త్రైలోక్యయుక్తైర్వ్యాహారైస్తిస్రో వ్యాహృతయోఽభవన్। నాథ ఇత్యేష ధాతుర్వై ధాతుజ్ఞైః పాలనే స్మృతః ।। ౩.

ఈ మూడు లోకాలతో సంబంధమైన మూడు వ్యాహృతులు ఏర్పడ్డాయి. 'నాథ' అనే ధాతువు రక్షణకు అని ధాతుజ్ఞులు చెబుతారు.

యస్మాద్భూతస్య లోకస్య భవ్యస్య భవతస్తదా। లోకత్రయస్య నాథాస్తే తస్మాదిన్ద్రా ద్విజైః స్మృతాః ।। ౩.

గతం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం—ఈ మూడు లోకాల పాలకులు ఉన్నారు. అందువల్ల ద్విజులు వారిని ఇంద్రులు అని పిలుస్తారు.

ప్రధానభూతా దేవేన్ద్రా గుణ భూతాస్తథైవ చ। మన్వన్తరేషు యే దేవా యజ్ఞభాజో భవన్తి హి ।। ౩.

దేవతల్లో ముఖ్యులు ఇంద్రులు. గుణాలు కలిగినవారు కూడా ఉన్నారు. ప్రతి మన్వంతరంలో యజ్ఞఫలం పొందే దేవతలు వీరే.

యక్షగన్ధర్వరక్షాంసి పిశాచోరగదానవాః। మహిమానః స్మృతా హ్యేతే దేవన్ద్రాణాన్తు సర్వశః ।। ౩.

యక్షులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, పాములు, దానవులు—వీళ్లందరినీ దేవేంద్రుల మహిమలు అని అంటారు.

దేవేన్ద్రా గురవో నాథా రాజానః పితరో హి తే । రక్షన్తీమాః ప్రజాః సర్వా ధర్మేణేహ సురోత్తమాః ।। ౩.

దేవేంద్రులు గురువులు, పాలకులు, రాజులు, పితృదేవతలు. వీరు ధర్మబద్ధంగా ఈ సర్వప్రజలను రక్షిస్తారు.

ఇత్యేతల్లక్షణం ప్రోక్తం దేవేన్ద్రాణాం సమాసతః। సప్తర్షీన్ సమ్ప్రవక్ష్యామి సామ్ప్రతం యే దివి స్థితాః ।। ౩.

దేవేంద్రుల లక్షణాలను సంక్షిప్తంగా వివరించాను. ఇప్పుడు స్వర్గంలో ఉన్న ఏడుగురు మహర్షుల గురించి చెబుతాను.

గాధిజః కౌశికో ధీమాన్ విశ్వామిత్రో మహాతపాః। భార్గవో జమదగ్నిశ్చ ఊరుపుత్రః ప్రతాపవాన్ ।। ౩.

గాధిపుత్రుడు, కౌశికుడు, మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు, భార్గవుడు, జమదగ్ని, మరియు పరాక్రమశాలి ఊరుపుత్రుడు—

బృహస్పతిసుతశ్చాపి భారద్వాజో మహాతపాః। ఔతథ్యో గౌతమో విద్వాఞ్ఛరద్వాన్నామ ధార్మికః ।। ౩.

బృహస్పతి కుమారుడు, మహా తపస్వి భారద్వాజుడు, ఔతథ్యుడు, గౌతముడు, విద్యావంతుడు, శరద్వాన్ అనే ధర్మపరుడు — వీరందరూ ప్రసిద్ధులు.

స్వాయమ్భువోఽత్రిర్భగవాన్ బ్రహ్మకో శస్తు పఞ్చమః। షష్ఠో వాసిష్ఠపుత్రస్తు వసుమాన్ లోకవిశ్రుతః ।। ౩.

స్వాయంభువుడు, ఆత్రి మహర్షి, బ్రహ్మకుడు ఐదవవాడు; వసిష్ఠుని కుమారుడు వసుమాన్ — ఇతడు ఆరు వాడు, లోకాల్లో ప్రసిద్ధుడు.

వత్సారః కాశ్యపశ్చైవ సప్తైతే సాధుసమ్మతాః। ఏతే సప్తర్షయః సిద్ధా వర్త్తన్తే సామ్ప్రతేఽన్తరే ।। ౩.

వత్సరుడు, కాశ్యపుడు — వీరిద్దరూ కలిపి, ఈ ఏడుగురు సద్గుణ సంపన్నులుగా భావించబడుతారు. ఈ ఏడుగురు సిద్ధులైన మహర్షులు ప్రస్తుతం ఈ యుగంలో ఉన్నారు.

ఇక్ష్వాకుశ్చైవ నాభాగో ధృష్టః శర్యాతిరేవ చ। నరిష్యన్తశ్చ విఖ్యాతో నాభ ఉద్దిష్ట ఏవ చ ।। ౩.

ఇక్ష్వాకుడు, నాభాగుడు, ధృష్టుడు, శర్యాతి, ప్రసిద్ధుడైన నరిష్యంతుడు, నాభుడు, ఉద్దిష్టుడు — వీరందరూ మనువుకు పుత్రులుగా చెప్పబడ్డారు.

కరుషశ్చ పృషధ్రశ్చ వసుమాన్నవమః స్మృతః। మనోర్వైవస్తస్యైతే నవ పుత్రాః ప్రకీర్త్తితాః । కీర్త్తితా వై మయా హ్యేతే సప్తమఞ్చైతదన్తరమ్ ।। ౩.

కరుషుడు, పృషధ్రుడు, వసుమాన్ తొమ్మిదవవాడు. వీరంతా వైవస్వత మనువు యొక్క తొమ్మిది మంది కుమారులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వీరిని నేను వివరంగా చెప్పాను; ఇదే ఏడవ యుగాంతరమని గుర్తుంచుకోండి.

ఇత్యేష వై మయా పాదో ద్వితీయః కథితో ద్విజాః। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ భూయః కిం వర్ణయామ్యహమ్ ।। ౩.

ఇలా నేను రెండవ భాగాన్ని క్రమంగా, విస్తరంగా వివరించాను, ద్విజులారా. ఇక మరేమి వివరించాలనుకుంటున్నారు?

శ్రుత్వా పాదం ద్వితీయన్తు క్రాన్తం సూతేన ధీమతా। అతస్తృతీయం పప్రచ్ఛ పాదం వై శాంశపాయనః ।। ౪.

ధీమంతుడు అయిన సూతుడు రెండవ భాగాన్ని చదివి వినిపించగా, ఆ తరువాత శౌనకుడు మూడవ భాగాన్ని అడిగాడు.

పాద క్రాన్తో ద్వితీయోఽయమను షఙ్గేణ యస్త్వయా। తృతీయం విస్తరాత్పాదం సోపోద్వాతం ప్రకీర్త్తయ। ఏవముక్తోఽబ్రవీత్సూతః ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా ।। ౪.

రెండవ భాగాన్ని క్రమంగా నీవు వివరించావు. ఇప్పుడు మూడవ భాగాన్ని ఉపోద్వాతంతో సహా పూర్తిగా వివరించు. అలా అడిగినప్పుడు, సూతుడు అంతరంగంలో ఆనందంతో మాట్లాడాడు.

కీర్త్తయిష్యే తృతీయఞ్చ సోపోద్వాతం సవిస్తరమ్। పాదం సముదయాద్విప్రా గదతో మే నిబోధత ।। ౪.

మూడవ భాగాన్ని ఉపోద్వాతంతో సహా విస్తరంగా వివరించబోతున్నాను. బ్రాహ్మణులారా, సృష్టి ఆరంభాన్ని నేను చెప్పేటప్పుడు వినండి.

మనోర్వైవస్వతస్యేమం సామ్ప్రతస్య మహాత్మనః। విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ నిసర్గం శ్రృణుత ద్విజాః ।। ౪.

ప్రస్తుత మహాత్ముడైన వైవస్వత మనువు యొక్క సృష్టిని, క్రమంగా, విస్తరంగా వినండి, ద్విజులారా.

చతుర్యుగైకసప్తత్యా సఙ్ఖ్యాతః పూర్వమేవ తు। సహ దేవగణైశ్చైవ ఋషిభిర్దానవైః సహ ।। ౪.

మునుపు, దేవతలు, ఋషులు, దానవులతో కలిపి, నాలుగు యుగాల డబ్బై ఒకటి సమూహాలు అని లెక్కించబడింది.

పితృగన్ధర్వయక్షైశ్చ రక్షోభూతగణైస్తథా। మానుషైః పశుభిశ్చైవ పక్షిభిః స్థావరైః సహ ।। ౪.

పితృదేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, భూతగణాలు, అలాగే మనుషులు, జంతువులు, పక్షులు, స్థావరజంతువులతో కూడి ఉన్నారు.

మన్వాదికం భవిష్యాన్తమాఖ్యానైర్బహువిస్తరమ్ । వక్ష్యే వైవస్వతం సర్గం నమస్కృత్య వివస్వతే ।। ౪.

మనువుల ప్రారంభం నుండి భవిష్యత్తు వరకు, అనేక విశదమైన కథలతో, వైవస్వత మనువు యొక్క సృష్టిని, వివస్వంతునికి నమస్కరించి వివరించబోతున్నాను.

ఆద్యే మన్వన్తరేఽతీతాః సర్గాః ప్రావర్త్తకాశ్చ యే। స్వాయమ్భువేఽన్తరే పూర్వం సప్తాసన్ యే మహర్షయః। చాక్షుషస్యాన్తరేఽతీతే ప్రాప్తే వైవస్వతే పునః ।। ౪.

మొదటి మన్వంతరంలో జరిగిన సృష్టులు, స్వాయంభువ మన్వంతరంలో ఉన్న ఏడుగురు మహర్షులు, గతంలో జరిగిన చాక్షుష మన్వంతరం, ఇప్పుడు వైవస్వత మన్వంతరంలో జరిగే విషయాలు — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.

దక్షస్య చ ఋషీణాఞ్చ భృగ్వాదీనాం మహౌజసామ్। శాపాన్మహేశ్వరస్యాసీత్ ప్రాదుర్భావో మహాత్మనామ్ ।। ౪.

దక్షుడు, ఋషులు, భృగువంటి మహాశక్తులైన ఋషులపై మహేశ్వరుని శాపం వల్ల, ఈ మహాత్ములు ప్రాకట్యం పొందారు.

భూయః సప్తర్షయస్తే చ ఉత్పన్నాః సప్త మానసాః। పుత్రత్వే కల్పితాశ్చైవ స్వయమేవ స్వయమ్భువా ।। ౪.

ఆ ఏడుగురు మహర్షులు మళ్ళీ జన్మించి, మనసు ద్వారా పుట్టిన ఏడుగురిగా, స్వయంభువుడు తన కుమారులుగా నియమించాడు.

ప్రజాసన్తానకృద్భిస్తైరుత్పద్యద్భిర్మహాత్మభిః। పునః ప్రవర్త్తితః సర్గో యథాపూర్వం యథాక్రమమ్ ।। ౪.

ఆ మహాత్ములు, ప్రజలను సృష్టించేవారు, పుట్టిన వెంటనే, మునుపటి విధంగా, క్రమంగా సృష్టిని మళ్ళీ ప్రారంభించారు.

తేషాం ప్రసూతిం వక్ష్యామి విశుద్ధజ్ఞానకర్మణామ్। సమాసవ్యాసయోగాభ్యాం యథావదనుపూర్వశః ।। ౪.

వారు పరిశుద్ధమైన జ్ఞాన, క్రియలతో కలిగినవారి సంతానాన్ని, సంక్షిప్తంగా మరియు విస్తరంగా, క్రమంగా నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

యేషామన్వయసమ్భూతైర్లోకోఽయం సచరాచరః। పునః స పూరితః సర్గో గ్రహ నక్షత్రమణ్డితః ।। ౪.

వారి వంశంలో పుట్టినవారు ఈ లోకాన్ని, అందులోని చరాచరజీవులతో మళ్లీ నింపారు. ఆ సృష్టి గ్రహాలు, నక్షత్రాలతో అలంకరించబడింది.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య మునీనాం సంశయోఽభవత్ । తతస్తం సంశయావిష్టాః సూతం సంశయనిశ్చయే। సత్కృత్య పరిపప్రచ్ఛుర్మునయః శంసితవ్రతాః ।। ౪.

ఈ మాటలు విని ఆ మునులు సందేహపడ్డారు. అప్పుడు ఆ సందేహంతో ఉన్న వ్రతస్థులైన మునులు, సందేహాలను తీర్చే సూతుడిని గౌరవంగా అడిగారు.