వాయుపురాణమ్

ఏవముక్తస్తతో వాక్యమబ్రవీదిదమర్థవత్। అన్యాయోపగతైర్ద్రవ్యైరాహృత్య యజనే ధియా। ధర్మాభికాంక్షీ యజతే న ధర్మఫలమశ్నుతే ।। ౨౯.

అలా అడిగినపుడు, ఆయన అర్థవంతంగా ఇలా చెప్పారు: ధర్మాన్ని ఆశిస్తూ, అన్యాయంగా సంపాదించిన ధనంతో యజ్ఞం చేసినవాడు, ధర్మఫలం పొందడు.

ధర్మ్మం చైతం సమాఖ్యాయ పాపాత్మా పురుషాధమః। దదాతి దానం విప్రేభ్యో లోకానాం దమ్భకారణాత్ ।। ౨౯.

ఈ ధర్మాన్ని వివరించి, పాపపరుడు, నీచుడు, ఇతరులకు చూపించడానికి మాత్రమే బ్రాహ్మణులకు దానం ఇస్తాడు.

జపం కృత్వా తథా తీవ్రం ధనలోభాన్నిరఙ్కుశః। రాగమోహాన్వితో హ్యన్తే పావనార్థం దదాతి యః ।। ౨౯.

తీవ్రంగా జపం చేసి, ధనంపై అధిక మోహంతో, లోభంతో, రాగమోహాలతో నిండినవాడు, చివరికి పవిత్రత కోసం దానం ఇస్తాడు.

తేన దత్తాని దానాని అఫలాని భవన్త్యుత। తస్య ధర్మ్మప్రవృత్తస్య హింసకస్య దురాత్మనః ।। ౨౯.

అటువంటి దురాత్ముడు ధర్మంలో నిమగ్నుడై, హింసకుడై ఇచ్చిన దానాలు ఫలించవు.

ఏవం లబ్ధ్వా ధనం మోహాద్దదతో యజతశ్చ హ। సక్లిష్టకర్మణో దానం న తిష్ఠతి దురాత్మనః ।। ౨౯.

మోహంతో సంపాదించిన ధనాన్ని, అపవిత్రమైన క్రియలతో దానం చేసినా లేదా యజ్ఞం చేసినా, దురాత్ముడి దానం నిలవదు.

న్యాయాగతానాం ద్రవ్యాణాం తీర్థే సమ్ప్రతిపాదనమ్। కామాననభిసన్ధాయ యజతే చ దదాతి చ ।। ౨౯.

ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనాన్ని తీర్థాలలో, స్వార్థం లేకుండా, యజ్ఞం చేసి, దానం చేసే వాడు—

స దానఫలమాప్నోతి తచ్చ దానం సుఖోదయమ్। దానేన భోగానాప్నోతి స్వర్గం సత్యేన గచ్ఛతి ।। ౨౯.

అతడు దానఫలాన్ని పొందుతాడు; ఆ దానం ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. దానంతో అనుభవాలను పొందుతాడు, సత్యంతో స్వర్గానికి చేరుతాడు.

తపసా తు సుతప్తేన లోకాన్ విష్టభ్య తిష్ఠతి । విష్టభ్య స తు తేజస్వీ లోకేష్వానన్త్యమశ్నుతే ।। ౨౯.

బాగా చేసిన తపస్సుతో అతడు లోకాల్ని నిలబెడతాడు; ఆ తేజోవంతుడు లోకాలలో అనంతత్వాన్ని పొందుతాడు.

దానాచ్ఛ్రేయాంస్తథా యజ్ఞో యజ్ఞాచ్ఛ్రేయస్తథా తపః। సంన్యాసస్తపసః శ్రేయాంస్తస్మాజ్జ్ఞానం గురుః స్మృతమ్ ।। ౨౯.

దానానికంటే యజ్ఞం శ్రేష్ఠం, యజ్ఞానికంటే తపస్సు శ్రేష్ఠం, తపస్సునికంటే సంయాసం శ్రేష్ఠం, సంయాసానికంటే జ్ఞానం మునులచే శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది.

శ్రృయన్తే హి తపఃసిద్ధాః క్షాత్రోపేతా ద్విజాతయః। విశ్వామిత్రో నరపతిర్మాన్ధాతా సంకృతిః కపిః ।। ౨౯.

తపస్సులో సిద్ధులైన, రాజవంశానికి చెందిన ద్విజులు విన్నాము: విశ్వామిత్రుడు, మాంధాత, సంకృతి, కపి.

కపేశ్చ పురుకుత్సశ్చ సత్యశ్చానృహవానృథుః ఆర్ష్టిషేణోఽమీఢశ్చ భాగాన్యోన్యస్తథైవ చ ।। ౨౯.

కపికి వంశస్థులైన పురుకుత్సుడు, సత్యవ్రతుడు, ఋతు, ఆర్ష్టిషేణుడు, అమీఢుడు, భాగుడు, అన్యోన్యుడు కూడా ఉన్నారు.

కక్షీవశ్చైవ శిజయస్తథాన్యే చ మహారథాః। రథీతరశ్చ రున్దశ్చ విష్ణువృద్ధాదయో నృపాః ।। ౨౯.

కక్షీవతుడు, శిజయుడు, ఇతర మహారథులు, రథీతరుడు, రుండుడు, విష్ణువృద్ధుడు వంటి రాజులు కూడా ఉన్నారు.

క్షాత్రోపేతాః స్మృతా హ్యేతే తపసా ఋషితాఙ్గతాః । ఏతే రాజర్షయః సర్వ్వే సిద్ధిం సుమహతీఙ్గతాః। అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి అయోర్వంశం మహాత్మనః ।। ౨౯.

ఇవన్నీ క్షత్రియ వంశంలో జన్మించి తపస్సుతో ఋషులైన రాజర్షులు. వీరందరూ మహత్తర సిద్ధిని పొందారు. ఇప్పుడు మహాత్ముడైన అయు వంశాన్ని వివరించబోతున్నాను.

ఉత్తరార్ద్ధమ్ -

ఉత్తరార్ధం—

సూత ఉవాచ ।। పితా సోమస్య వైవిప్రా జజ్ఞేఽత్రిర్భగవానృషిః। సోఽతి తస్థౌ సర్వలోకాన్భగవాన్త్స్వేన తేజసా ।। ౨౮.

సూతుడు చెప్పాడు: సోముని తండ్రి వైవిప్రుని కుమారుడైన అత్రి మహర్షి. ఆయన తన తేజస్సుతో అన్ని లోకాల్ని నిలబెట్టాడు.

కర్మణా మనసా వాచా శుభాన్యేవ సమాచరన్। కాష్ఠకుడ్యశిలాభూత ఊర్ద్ధ్వబాహుర్మహాద్యుతిః ।। ౨౮.

కార్యంతో, మనసుతో, మాటతో శుభమైన పనులు చేస్తూ, చెక్కబల్ల లేదా రాయి వలె నిలబడి, చేతులు పైకి ఎత్తి, మహాతేజస్సుతో ఉన్నాడు.

సుదుశ్చరం నామ తపో యేన తప్తం మహత్పురా। త్రీణి వర్షసహస్రాణి దివ్యానీతి హి నః శ్రుతమ్ ।। ౨౮.

అతడు పురాతన కాలంలో 'మహా తపస్సు' అనే అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేశాడు. అది మూడు వేల దివ్య సంవత్సరాలు కొనసాగిందని మేము విన్నాము.

తస్యోర్ద్ధ్వరేతసస్తత్ర స్థితస్యానిమిషస్పృహమ్। సోమత్వన్తనురాపేదే మహాబుద్ధిః స వై ద్విజః ।। ౨౮.

అతడు అక్కడ నిలబడి, వీర్యాన్ని పైకి నిలిపి, కళ్లెదురుగా ఏమీ ఆశించకుండా ఉన్నప్పుడు, మహాబుద్ధిశాలి అయిన సోముడు అక్కడ జన్మించాడు.

ఊర్ద్ధ్వమాచక్రమే తస్య సోమత్వం భావితాత్మనః। సోమః సుస్రావ నేత్రాభ్యాం దశ వా ద్యోతయన్ దిశః ।। ౨౮.

ఆ భక్తాత్ముడి నుంచి సోముడు పైకి ఉద్భవించాడు; అతని కళ్ల నుంచి సోమరసం ప్రవహించి, పది దిక్కులను ప్రకాశింపజేసింది.

తం గర్భం విధినాదిష్టా దశ దేవ్యో దధుస్తదా। సమేత్య ధారయామాసుర్న చ తాః సమశక్నువన్ ।। ౨౮.

ఆ సమయంలో ఆ ఆజ్ఞ ప్రకారం పది దేవతలు కలసి ఆ గర్భాన్ని ధరించాయి. కానీ వారు దాన్ని మోయలేకపోయారు.

స తాభ్యః సహసైవాథ దిగ్భ్యో గర్భః ప్రభాన్వితః। యథావభాసయంల్లోకాఞ్ఝీతాంశుః సర్వభావనః ।। ౨౮.

ఆ గర్భం ఒక్కసారిగా ఆ దేవతల నుండి, దిక్కుల నుండి వెలిగిపోతూ, చంద్రుడిలా లోకాలను ప్రకాశింపజేస్తూ బయటకు వచ్చింది.

యదా న ధారణే శక్తాస్తస్య గర్భస్య తాః స్త్రియః। తతః స తాభిః శీతాంశుర్నిపపాత వసున్ధరామ్ ।। ౨౮.

ఆ మహిళలు ఆ గర్భాన్ని మోయలేకపోయినప్పుడు, వారి సహాయంతో ఆ చంద్రుడు భూమిపై పడిపోయాడు.

పతన్తం సోమమాలోక్య బ్రహ్మా లోకపితామహః। రథమారోపయామాస లోకానాం హితకామ్యయా ।। ౨౮.

చంద్రుడు పడిపోతున్నదాన్ని చూసి, లోకపితామహుడు బ్రహ్మ, లోకాల మేలుకోసం అతన్ని రథంపై కూర్చోబెట్టాడు.

స హి దేవమయో విప్రా ధర్మ్మార్థీ సత్యసఙ్గరః। యుక్తో వాజిసహస్రేణ సితేనేతి హి నః శ్రుతమ్ ।। ౨౮.

ఓ మునులారా! ఆ రథం దేవతలతో తయారై, ధర్మార్థాలకోసం, సత్యంలో స్థిరంగా, వెయ్యి తెల్ల గుర్రాలతో కట్టబడి ఉందని మేము విన్నాము.

తస్మిన్నిపతితే దేవాః పుత్రేఽత్రేః పరమాత్మని। తుష్టువుర్బ్రహ్మణః పుత్రాః మానసాః సప్త విశ్రుతాః ।। ౨౮.

ఆయన భూమిపై పడినప్పుడు, బ్రహ్మ యొక్క మనసు పుట్టిన ఏడుగురు ప్రసిద్ధ కుమారులు, అత్రిపుత్రుడైన పరమాత్మను స్తుతించారు.

తత్రైవాఙ్గిరసస్తస్య భృగోశ్చైవాత్మజస్తథా। ఋగ్భిర్యజుర్భిర్బహుభిరథర్వాఙ్గిరసైరపి ।। ౨౮.

అక్కడ అంగిరసుడు, భృగుపుత్రుడుతో పాటు, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, అథర్వవేద మంత్రాలతో అనేక స్తోత్రాలు పాడారు.

తతః సంస్తూయమానస్య తేజః సోమస్య భాస్వతః। ఆప్యాయమానం లోకాంస్త్రీన్ భావయామాస సర్వ్వశః ।। ౨౮.

అప్పుడు స్తుతించబడుతున్న ప్రకాశవంతమైన సోముని తేజస్సు పెరిగి, మూడు లోకాలను సంపూర్ణంగా పోషించింది.

సమేన రథముఖ్యేన సాగరాన్తాం వసున్ధరామ్। త్రిఃసప్తకృత్వో విపుల శ్చకారాభిప్రదక్షిణమ్ ।। ౨౮.

ఆ ప్రధాన రథంతో సముద్రాంతం వరకు భూమిని ముప్పెడు ఏడు సార్లు విస్తృతంగా ప్రదక్షిణ చేశాడు.

తస్య యచ్చాపి తత్తేజః పృథివీమన్వపద్యత। ఓషధ్యస్తాః సముద్భూతాస్తేజసా సంజ్వలన్త్యుత ।। ౨౮.

ఆయన తేజస్సు భూమిని తాకిన చోట, ఆ తేజంతో మెరుస్తూ, ఔషధాలు పుట్టుకొచ్చాయి.