వాయుపురాణమ్

అథ సత్యవతీ గర్భం క్షత్రియాన్తకరం శుభమ్। ధారయామాస దీప్తేన వపుషా ఘోరదర్శనా ।। ౨౯.

అంతట సత్యవతి క్షత్రియులను నశింపజేసే శక్తి కలిగిన, ప్రకాశవంతమైన, భయంకరమైన కుమారుని గర్భంలో ధరించింది.

తమృచీకస్తతో దృష్ట్వా యోగేనాప్యనుమృశ్య చ। తదాబ్రవీద్ద్విజశ్రేష్ఠః స్వాం భార్య్యాం వరవర్ణినీమ్ ।। ౨౯.

ఈ విషయం యోగబలంతో తెలుసుకున్న ఋచీకుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన వాడు, తన అందమైన భార్యతో ఇలా చెప్పాడు.

మాతుః సిద్ధ్యతి తే భద్రే చరువ్యత్యాసహేతునా। జనిష్యతి హి పుత్రస్తే క్రూరకర్మాతిదారుణః ।। ౨౯.

ఓ మృదువైనవాడివి, నీ తల్లి చారులను మార్పిడి చేసినందువల్ల, నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే వాడిగా, చాలా భయంకరంగా జన్మిస్తాడు.

మాతా జనిష్యతే వాపి తథాభూతం తపోధనమ్ । విశ్వం హి బ్రహ్మ తపసా మయా తత్ర సమర్పితమ్ ।। ౨౯.

నీ తల్లి మాత్రం తపస్సుతో నిండిన కుమారుని కనబోతుంది. ఎందుకంటే నా తపస్సు అంతా ఆ ప్రయోజనానికి అర్పించాను.

ఏవముక్తా మహాభాగా భర్త్రా సత్యవతీ తదా। ప్రసాదయామాస పతిం సుతో మే నేదృశో భవేత్। బ్రాహ్మణాపసదస్త్వన్య ఇత్యుక్తో మునిరబ్రవీత్ ।। ౨౯.

భర్త ఇలా చెప్పిన తరువాత, మహాభాగ్యవంతురాలైన సత్యవతి అతన్ని శాంతిపర్చడానికి ప్రయత్నిస్తూ, 'నా కుమారుడు అలా కాకూడదు; బ్రాహ్మణేతరుడైన వాడే అలా ఉండాలి' అని చెప్పింది. అప్పుడు ముని ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.

నైష సఙ్కల్పితః కామో మయా భద్రే తథా త్వయా । ఉగ్రకర్మా భవేత్ పుత్రః పితుర్మాతుశ్చ కారణాత్ ।। ౨౯.

ఓ మృదువైనవాడివి, ఇది నా సంకల్పం కాదు, నీదీ కాదు. కానీ తండ్రి, తల్లి ఇద్దరి చర్యల వల్ల నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే వాడిగా అవుతాడు.

పునః సత్యవతీ వాక్యమేవముక్తాబ్రవీదిదమ్। ఇచ్ఛఁల్లోకానపి మునే సృజేథాః కిం పునః సుతమ్ ।। ౨౯.

మళ్ళీ సత్యవతి ఇలా అన్నది: 'ఓ మునివరా, నీకు ఇష్టం ఉంటే లోకాలను సృష్టించగలవు. మరి కుమారుడిని సృష్టించలేవా?'

శమాత్మకమృజుం భర్త్తః పుత్రం మే దాతుమర్హసి। కామమేవంవిధః పుత్రో మమ స్యాత్తు వద ప్రభో ।। ౨౯.

'నా భర్తా, నీవు నాకు శాంత స్వభావం, న్యాయమైన కుమారుని ఇవ్వాలి. నీకు ఇష్టం ఉంటే అలాంటి కుమారుడే నాకు కలగాలి, ప్రభూ' అని ఆమె ప్రార్థించింది.

మయ్యన్యథా న శక్యం వై కర్తుమేవ ద్విజోత్తమ। తతః ప్రసాదమకరోత్ స తస్యాస్తపసో బలాత్ ।। ౨౯.

ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నీ విషయంలో ఇది మార్చడం నాకు సాధ్యం కాదు. అయినా, నీ తపస్సు బలంతో అతడు ఆమెకు వరం ఇచ్చాడు.

పుత్రే నాస్తి విశేషో మే పౌత్రే వా వరవర్ణిని। త్వయా యథోక్తం వచనం తథా భద్రే భవిష్యతి ।। ౨౯.

'ఓ సుందరివి, నాకు కుమారుడు, మనవడు ఇద్దరిలో తేడా లేదు. నీవు చెప్పినట్లే జరుగుతుంది, ఓ మృదువైనవాడివి' అని అన్నాడు.

తస్మాత్ సత్యవతీ పుత్రం జనయామాస భార్గవమ్। తపస్యభిరతన్దాన్తం జమదగ్నిః శమాత్మకమ్ ।। ౨౯.

అందువల్ల, సత్యవతి తపస్సులో నిబద్ధుడైన, ఇంద్రియాలను జయించిన, శాంత స్వభావం కలిగిన భార్గవుడు అయిన జమదగ్ని కుమారుని కనింది.

భృగోశ్చరువిపర్యాసే రౌద్రవైష్ణవయోః పురా। యమనాద్వైష్ణవస్యాగ్నేర్జమదగ్నిరజాయత ।। ౨౯.

పూర్వం భృగువంశంలో క్రూరమైనదీ, వైష్ణవమైనదీ అయిన చారులు మారిపోవడం వల్ల, అగ్నిలోంచి వైష్ణవుడైన జమదగ్ని జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రం తు దాయాదం గాధిః కుశికనన్దనః। ప్రాప్య బ్రహ్మర్షిసహితో (సవితా) జగామ బ్రహ్మణావృతః ।। ౨౯.

కుశికుని కుమారుడైన గాధి, విశ్వామిత్రుడిని తన వారసుడిగా పొందిన తరువాత, బ్రహ్మర్షులతో పాటు, బ్రాహ్మణుల మధ్యలోనుండి వెళ్లిపోయాడు.

సా హి సత్యవతీ పుణ్యా సత్యవ్రతపరాయణా। కౌశికీతి సమాఖ్యాతా ప్రవృత్తేయం మహానదీ ।। ౨౯.

ఆ సత్యవతి ధర్మమార్గంలో నిలబడిన పుణ్యవంతురాలు. ఆమెను 'కౌశికీ' అని పిలిచారు. అలా ఆ మహానది ప్రారంభమైంది.

పరిస్రుతా మహాభాగా కౌశికీ సరితాం వరా। ఇక్ష్వాకువంశే త్వభవత్సువేణుర్నామ పార్థివః ।। ౨౯.

ప్రఖ్యాతమైన కౌశికీ నది అన్ని వైపులా వ్యాపించింది. ఇక్ష్వాకువంశంలో సువేణు అనే రాజు ఉన్నాడు.

తస్య కన్యా మహాభాగా కామలీ నామ రేణుకా। రేణు కాయాన్తు కామల్యాం తపోధృతిసమన్వితః। ఆర్చీకో జనయామాస జమదగ్నిః సుదారుణమ్ ।। ౨౯.

ఆ రాజుకు కమలి అని పిలవబడే రేణుక అనే మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తె. కమలిలో తపస్సు, స్థిరత కలిగి ఉండగా ఋచీకుడు జమదగ్ని అనే పరాక్రమశాలి కుమారునిని పుట్టించాడు.

సర్వవిద్యాన్తగం శ్రేష్ఠం ధనుర్వేదస్య పారగమ్। రామం క్షత్రియ హన్తారం ప్రదీప్తమివ పావకమ్ ।। ౨౯.

అతడు అన్ని విద్యల్లో ప్రావీణ్యం కలిగి, ధనుర్వేదాన్ని పూర్తిగా నేర్చుకున్నవాడు. అతడే క్షత్రియులను సంహరించిన రాముడు, అగ్నిలా జ్వలించేవాడు.

ఔర్వ్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః। జమదగ్నిస్తతో వీర్య్యాజ్జజ్ఞే బ్రహ్మవిదాం వరః। మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునఃపుచ్ఛః కనిష్ఠకః ।। ౨౯.

అర్ణుని కుమారుడైన ఋచీకుడు, సత్యవతితో కలసి మహాత్ముడైన జమదగ్ని ధైర్యంతో జన్మించాడు. బ్రహ్మవేత్తల్లో అతడు శ్రేష్ఠుడు. మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.

విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా నామ్నా విశ్వరథః స్మృతః । జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాద్వంశవర్ద్ధనః ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుడు ధర్మాత్ముడు, విశ్వరథుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. భృగువు అనుగ్రహంతో కౌశిక వంశాన్ని పెంచినవాడు.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రస్తు శునఃశేఫోఽభవన్మునిః। హరిశ్చన్ద్రస్య యజ్ఞే తు పశుత్వే నియుతః సవై। దేవైర్దత్తః స వై యస్మాద్దేవరాతస్తతోఽభవత్ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రునికి శునఃశేఫుడు కుమారుడు. హరిశ్చంద్రుని యజ్ఞంలో అతడిని బలి కోసం నిర్ణయించారు. దేవతలు అతడిని ఇచ్చినందువల్ల అతడికి దేవరాతుడు అనే పేరు వచ్చింది.

విశ్వామిత్రస్య పుత్రాణాం శునః శేఫోఽగ్రజః స్మృతః। మధుచ్ఛన్దో నయశ్చైవ కృతదేవౌ ధ్రువాష్టకౌ ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుని కుమారుల్లో శునఃశేఫుడు పెద్దవాడిగా గుర్తించబడతాడు. మధుచ్ఛంద, నయ, కృతదేవ, ధ్రువాష్టకుడు కూడా ఉన్నారు.

కచ్ఛపః పూరణశ్చైవ విశ్వామిత్రసుతాస్తు వై। తేషాం గోత్రాణి బహుధా కౌశికానాం మహాత్మనామ్ ।। ౨౯.

కచ్చపుడు, పూరణుడు కూడా విశ్వామిత్రుని కుమారులే. వీరి వలన మహాత్ములైన కౌశికుల వంశాలు అనేకంగా ఏర్పడ్డాయి.

పార్థివా దేవరాతాశ్చ యాజ్ఞవల్క్యా సమర్షణాః । ఉదుమ్బరా ఉదుమ్లానాస్తారకా యమముఞ్చతాః ।। ౨౯.

వారిలో పార్థివులు, దేవరాతులు, యాజ్ఞవల్క్యులు, సమర్షణులు, ఉదుంబరులు, ఉదుమ్లానులు, తారకులు, యముడు విడిచినవారు కూడా ఉన్నారు.

లోహిణ్యో రేణవశ్చైవ తథా కారీషవః స్మృతాః। బభ్రవః పాణినశ్చైవ ధ్యావజప్యాస్తథైవ చ ।। ౨౯.

లోహిన్యులు, రేణవులు, అలాగే కారీషవులు గుర్తించబడ్డారు. బభ్రవులు, పాణినులు, ధ్యానం, జపం చేసే వారు కూడా ఉన్నారు.

శాలావత్యా హిరణ్యాక్షాః స్యఙ్కృతా గాలవాః స్మృతాః । దేవలా యామదూతాశ్చ శాలఙ్కాయనబాష్కలాః ।। ౨౯.

శాలావత్య నుండి హిరణ్యాక్షులు, స్యంకృతులు, గాలవులు పుట్టారు. దేవళులు, యమదూతలు, శాలంకాయనులు, బాష్కలులు కూడా ఉన్నారు.

దదాతి బాదరాశ్చాన్యే విశ్వామిత్రస్య ధీమతః। ఋష్యన్తరవివాఙ్యాస్తే బహవః శౌశికాః స్మృతాః ।। ౨౯.

దదాతి, బాదరులు, ఇతరులు కూడా విజ్ఞానవంతుడైన విశ్వామిత్రుని సంతానమే. ఇతర ఋషుల నుండి పుట్టిన అనేక మంది శౌశికులు అని పిలవబడతారు.

కౌశికాసోశ్రుమాశ్చైవ తథాన్యే సైధవాయనాః। పౌరోరవస్య పుణ్యస్య బ్రహ్మర్షేః కౌశికస్య తు ।। ౨౯.

కౌశికులు, ఓశ్రుములు, అలాగే సైదవాయనులు కూడా ఉన్నారు. వీరంతా పుణ్యశీలి కౌశిక మహర్షి సంతానమే.

దృషద్వతీసుతశ్చాపి విశ్వామిత్రాత్తథాష్టకః। అష్టకస్య సుతో యో హి ప్రోక్తో జహ్నుగణోమయా ।। ౨౯.

దృశద్వతి కుమారుడు, అలాగే విశ్వామిత్రుని నుండి అష్టకుడు పుట్టాడు. అష్టకుని కుమారుడు జహ్ను వంశానికి చెందినవాడిగా చెప్పబడతాడు.

ఋషయ ఊచుః ।। కిం లక్షణేన ధర్మేణ తపసేహ శ్రుతేన వా। బ్రాహ్మణ్యం సమనుప్రాప్తం విశ్వామిత్రాదిభిర్నృపైః ।। ౨౯.

ఋషులు ఇలా అడిగారు: విశ్వామిత్రుడు వంటి రాజులు ఏ లక్షణంతో, ఏ ధర్మంతో, ఏ తపస్సుతో లేదా విద్యతో బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందారు?