వాయుపురాణమ్

పుత్రత్వం కల్పయామాస స్వయమేవ పురన్దరః। గాధిర్నామాభవత్పుత్రః కౌశికః పాకశాసనః ।। ౨౯.

పురందరుడు తనే కుమారునిగా అవుతానని నిర్ణయించాడు. అలా పాకశాసనునికి కౌశికుడు అయిన గాధి కుమారుడిగా జన్మించాడు.

పౌరుకుత్సాభవద్భార్యా గాధిస్తస్యామజాయత। పూర్వ్వం కన్యాం మహాభాగాం నామ్నా సత్యవతీం శుభామ్। తాం గాధిపుత్రః కావ్యాయ ఋచీకాయ దదౌ ప్రభుః ।। ౨౯.

గాధికి భార్య పౌరుకుత్స వంశానికి చెందినవారు. ఆమె ద్వారా గాధి పుట్టాడు. ముందుగా, ఆమెకు సత్యవతి అనే మంగళకరమైన కుమార్తె జన్మించింది. ప్రభువు గాధి ఆ సత్యవతిని కవ్యుని కుమారుడు ఋచీకునికి ఇచ్చాడు.

తస్యాం పుత్రస్తు వై భర్త్తా భార్గవో భృగునన్దనః। పుత్రార్థే సాధయామాస చరుం గాధేస్తథైవ చ ।। ౨౯.

ఆమెలో భృగునందనుడైన భార్గవుడు తన కుమారుని కనికొన్నాడు. కుమారుని కోసం గాధికీ ఒక చరువు సిద్ధం చేశాడు.

తథా చాహూయ సుధృతిఋచీకో భార్గవస్తదా। ఉపయోజ్యశ్చరురయం త్వయా మాత్రా చ తేశుభే ।। ౨౯.

అప్పుడు సుధృతి ఋచీకుడు, భార్గవుడు, పిలిచి ఇలా అన్నాడు: 'ఈ చరువు నీవూ, నీ తల్లీ వాడాలి, ఓ మంగళకరమైనవాడా.'

తస్యాం జనిష్యతే పుత్రో దీప్తిమాన్ క్షత్రియర్షభః। అజేయః క్షత్రియైర్యుద్ధే క్షత్రియర్షభసూదనః ।। ౨౯.

ఆమెలో తేజస్సుతో కూడిన, క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడు, యుద్ధంలో క్షత్రియులకు అజేయుడు, క్షత్రియ వీరులను సంహరించగల కుమారుడు పుడతాడు.

తవాపి పుత్రం కల్యాణి ధృతిన్తం తపోధనమ్। శమాత్మకం ద్విజశ్రేష్ఠం చరురేష విధాస్యతి ।। ౨౯.

ఓ మంగళకరమైనవాడివి, నీకు కూడా ఒక కుమారుడు పుట్టుతాడు. అతడు ధైర్యవంతుడు, తపస్సులో నిబద్ధుడు, శాంత స్వభావం కలవాడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు అవుతాడు. ఈ చారు ద్వారా అతడు జన్మిస్తాడు.

ఏవముక్త్వా తు తాం భార్య్యామృచీకో భృగునన్దనః। తపస్యాభిరతో నిత్యమరణ్యం ప్రవివేశ హ ।। ౨౯.

ఇలా తన భార్యతో చెప్పిన తరువాత, భృగుకులోత్పన్నుడైన ఋచీకుడు ఎప్పుడూ తపస్సులో తలమునకలై ఉండేవాడు, అటు అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

గాధిః సదారస్తు తదా ఋచీకాశ్రమమభ్యగాత్। తీర్థయాత్రాప్రసఙ్గేన సుతాం ద్రష్టుం నరేశ్వరః ।। ౨౯.

ఆ సమయంలో, రాజైన గాధి తన భార్యతో కలిసి తీర్థయాత్ర పేరుతో తన కుమార్తెను చూడటానికి ఋచీకుని ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.

చరుద్వయం గృహీత్వా తు ఋషేః సత్యవతీ సదా। భర్త్తుర్వచనమవ్యగ్రా హృష్టా మాత్రే న్యవేదయత్ ।। ౨౯.

సత్యవతి ఎప్పుడూ భర్త మాటలకు లోబడే వాడి, ఆనందంగా ఆ ఋషి ఇచ్చిన రెండు చారులను తీసుకుని తల్లి దగ్గరికి చెప్పింది.

మాతా తు తస్యై దైవేన దుహిత్రే స్వం చరుం దదౌ । తస్యాశ్చరుమథాజ్ఞానాదాత్మనః సా చకార హ ।। ౨౯.

దైవకృపవశాత్తు, తల్లి తన చారును కుమార్తెకు ఇచ్చింది. తెలియకపోయినా, కుమార్తె తల్లి చారును తినేసింది.

అథ సత్యవతీ గర్భం క్షత్రియాన్తకరం శుభమ్। ధారయామాస దీప్తేన వపుషా ఘోరదర్శనా ।। ౨౯.

అంతట సత్యవతి క్షత్రియులను నశింపజేసే శక్తి కలిగిన, ప్రకాశవంతమైన, భయంకరమైన కుమారుని గర్భంలో ధరించింది.

తమృచీకస్తతో దృష్ట్వా యోగేనాప్యనుమృశ్య చ। తదాబ్రవీద్ద్విజశ్రేష్ఠః స్వాం భార్య్యాం వరవర్ణినీమ్ ।। ౨౯.

ఈ విషయం యోగబలంతో తెలుసుకున్న ఋచీకుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన వాడు, తన అందమైన భార్యతో ఇలా చెప్పాడు.

మాతుః సిద్ధ్యతి తే భద్రే చరువ్యత్యాసహేతునా। జనిష్యతి హి పుత్రస్తే క్రూరకర్మాతిదారుణః ।। ౨౯.

ఓ మృదువైనవాడివి, నీ తల్లి చారులను మార్పిడి చేసినందువల్ల, నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే వాడిగా, చాలా భయంకరంగా జన్మిస్తాడు.

మాతా జనిష్యతే వాపి తథాభూతం తపోధనమ్ । విశ్వం హి బ్రహ్మ తపసా మయా తత్ర సమర్పితమ్ ।। ౨౯.

నీ తల్లి మాత్రం తపస్సుతో నిండిన కుమారుని కనబోతుంది. ఎందుకంటే నా తపస్సు అంతా ఆ ప్రయోజనానికి అర్పించాను.

ఏవముక్తా మహాభాగా భర్త్రా సత్యవతీ తదా। ప్రసాదయామాస పతిం సుతో మే నేదృశో భవేత్। బ్రాహ్మణాపసదస్త్వన్య ఇత్యుక్తో మునిరబ్రవీత్ ।। ౨౯.

భర్త ఇలా చెప్పిన తరువాత, మహాభాగ్యవంతురాలైన సత్యవతి అతన్ని శాంతిపర్చడానికి ప్రయత్నిస్తూ, 'నా కుమారుడు అలా కాకూడదు; బ్రాహ్మణేతరుడైన వాడే అలా ఉండాలి' అని చెప్పింది. అప్పుడు ముని ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.

నైష సఙ్కల్పితః కామో మయా భద్రే తథా త్వయా । ఉగ్రకర్మా భవేత్ పుత్రః పితుర్మాతుశ్చ కారణాత్ ।। ౨౯.

ఓ మృదువైనవాడివి, ఇది నా సంకల్పం కాదు, నీదీ కాదు. కానీ తండ్రి, తల్లి ఇద్దరి చర్యల వల్ల నీ కుమారుడు క్రూరమైన పనులు చేసే వాడిగా అవుతాడు.

పునః సత్యవతీ వాక్యమేవముక్తాబ్రవీదిదమ్। ఇచ్ఛఁల్లోకానపి మునే సృజేథాః కిం పునః సుతమ్ ।। ౨౯.

మళ్ళీ సత్యవతి ఇలా అన్నది: 'ఓ మునివరా, నీకు ఇష్టం ఉంటే లోకాలను సృష్టించగలవు. మరి కుమారుడిని సృష్టించలేవా?'

శమాత్మకమృజుం భర్త్తః పుత్రం మే దాతుమర్హసి। కామమేవంవిధః పుత్రో మమ స్యాత్తు వద ప్రభో ।। ౨౯.

'నా భర్తా, నీవు నాకు శాంత స్వభావం, న్యాయమైన కుమారుని ఇవ్వాలి. నీకు ఇష్టం ఉంటే అలాంటి కుమారుడే నాకు కలగాలి, ప్రభూ' అని ఆమె ప్రార్థించింది.

మయ్యన్యథా న శక్యం వై కర్తుమేవ ద్విజోత్తమ। తతః ప్రసాదమకరోత్ స తస్యాస్తపసో బలాత్ ।। ౨౯.

ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, నీ విషయంలో ఇది మార్చడం నాకు సాధ్యం కాదు. అయినా, నీ తపస్సు బలంతో అతడు ఆమెకు వరం ఇచ్చాడు.

పుత్రే నాస్తి విశేషో మే పౌత్రే వా వరవర్ణిని। త్వయా యథోక్తం వచనం తథా భద్రే భవిష్యతి ।। ౨౯.

'ఓ సుందరివి, నాకు కుమారుడు, మనవడు ఇద్దరిలో తేడా లేదు. నీవు చెప్పినట్లే జరుగుతుంది, ఓ మృదువైనవాడివి' అని అన్నాడు.

తస్మాత్ సత్యవతీ పుత్రం జనయామాస భార్గవమ్। తపస్యభిరతన్దాన్తం జమదగ్నిః శమాత్మకమ్ ।। ౨౯.

అందువల్ల, సత్యవతి తపస్సులో నిబద్ధుడైన, ఇంద్రియాలను జయించిన, శాంత స్వభావం కలిగిన భార్గవుడు అయిన జమదగ్ని కుమారుని కనింది.

భృగోశ్చరువిపర్యాసే రౌద్రవైష్ణవయోః పురా। యమనాద్వైష్ణవస్యాగ్నేర్జమదగ్నిరజాయత ।। ౨౯.

పూర్వం భృగువంశంలో క్రూరమైనదీ, వైష్ణవమైనదీ అయిన చారులు మారిపోవడం వల్ల, అగ్నిలోంచి వైష్ణవుడైన జమదగ్ని జన్మించాడు.

విశ్వామిత్రం తు దాయాదం గాధిః కుశికనన్దనః। ప్రాప్య బ్రహ్మర్షిసహితో (సవితా) జగామ బ్రహ్మణావృతః ।। ౨౯.

కుశికుని కుమారుడైన గాధి, విశ్వామిత్రుడిని తన వారసుడిగా పొందిన తరువాత, బ్రహ్మర్షులతో పాటు, బ్రాహ్మణుల మధ్యలోనుండి వెళ్లిపోయాడు.

సా హి సత్యవతీ పుణ్యా సత్యవ్రతపరాయణా। కౌశికీతి సమాఖ్యాతా ప్రవృత్తేయం మహానదీ ।। ౨౯.

ఆ సత్యవతి ధర్మమార్గంలో నిలబడిన పుణ్యవంతురాలు. ఆమెను 'కౌశికీ' అని పిలిచారు. అలా ఆ మహానది ప్రారంభమైంది.

పరిస్రుతా మహాభాగా కౌశికీ సరితాం వరా। ఇక్ష్వాకువంశే త్వభవత్సువేణుర్నామ పార్థివః ।। ౨౯.

ప్రఖ్యాతమైన కౌశికీ నది అన్ని వైపులా వ్యాపించింది. ఇక్ష్వాకువంశంలో సువేణు అనే రాజు ఉన్నాడు.

తస్య కన్యా మహాభాగా కామలీ నామ రేణుకా। రేణు కాయాన్తు కామల్యాం తపోధృతిసమన్వితః। ఆర్చీకో జనయామాస జమదగ్నిః సుదారుణమ్ ।। ౨౯.

ఆ రాజుకు కమలి అని పిలవబడే రేణుక అనే మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తె. కమలిలో తపస్సు, స్థిరత కలిగి ఉండగా ఋచీకుడు జమదగ్ని అనే పరాక్రమశాలి కుమారునిని పుట్టించాడు.

సర్వవిద్యాన్తగం శ్రేష్ఠం ధనుర్వేదస్య పారగమ్। రామం క్షత్రియ హన్తారం ప్రదీప్తమివ పావకమ్ ।। ౨౯.

అతడు అన్ని విద్యల్లో ప్రావీణ్యం కలిగి, ధనుర్వేదాన్ని పూర్తిగా నేర్చుకున్నవాడు. అతడే క్షత్రియులను సంహరించిన రాముడు, అగ్నిలా జ్వలించేవాడు.

ఔర్వ్వస్యైవమృచీకస్య సత్యవత్యాం మహామనాః। జమదగ్నిస్తతో వీర్య్యాజ్జజ్ఞే బ్రహ్మవిదాం వరః। మధ్యమశ్చ శునఃశేఫః శునఃపుచ్ఛః కనిష్ఠకః ।। ౨౯.

అర్ణుని కుమారుడైన ఋచీకుడు, సత్యవతితో కలసి మహాత్ముడైన జమదగ్ని ధైర్యంతో జన్మించాడు. బ్రహ్మవేత్తల్లో అతడు శ్రేష్ఠుడు. మధ్య కుమారుడు శునఃశేఫుడు, చిన్నవాడు శునఃపుచ్ఛుడు.

విశ్వామిత్రస్తు ధర్మాత్మా నామ్నా విశ్వరథః స్మృతః । జజ్ఞే భృగుప్రసాదేన కౌశికాద్వంశవర్ద్ధనః ।। ౨౯.

విశ్వామిత్రుడు ధర్మాత్ముడు, విశ్వరథుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. భృగువు అనుగ్రహంతో కౌశిక వంశాన్ని పెంచినవాడు.